Get 20M+ Full-Text Papers For Less Than $1.50/day. Start a 14-Day Trial for You or Your Team.

Learn More →

The Plurimetric Assessment Of Spinal Curvature Changes In The Sagittal Plane In Children And Youths, Measured During 10 Years’ Observation

The Plurimetric Assessment Of Spinal Curvature Changes In The Sagittal Plane In Children And... Introduction: The study is 10 years' observation of anterior­posterior spinal curvatures in the same group of children and youths.The first objective is to show rules and regularities in changes of posture in boys and girls in the period of their lives under the observation. The other objective is to put forward a suggested procedure for posture assessment based on the presented measurement method of the angle of lumbar lordosis and thoracic kyphosis using a simple protractor, where the obtained angle values were to be used as qualification of faulty posture. Material and methods: A group of 100 children and youths aged 4-16 years, including 58 girls and 42 boys, examined initially in 1997 and then re-examined after 10 years, that is in 2007 (at the age of 14-26), made up the test material. e-mail: kluszcztroniny@op.pl Praca finansowana ze rodków wlasnych Results: In Examination II, the incidence of a round back in girls in all age groups decreased while in boys it increased. The changes were statistically significant. Conclusions: Over the 10 years' period in the children and youths that constituted the test material different changes in postures were found in the male group and in the female group. In girls after the puberty period, transitions in posture towards decreasing thoracic kyphosis and increasing lumbar lordosis were found, while in boys, posture changes in the opposite direction, i.e. increasing thoracic kyphosis and decreasing lumbar lordosis, were observed. Child's body posture assessment carried out with the use of simple measurement instruments following the examination method suggested in this paper i.e. measuring thoracic kyphosis and lumbar lordosis angle values appears to be a reliable method of body posture qualification in screening tests and monitoring results of faulty posture treatment. Keywords : spinal curvature, body posture, Rippstein plurimeter Drugim celem jest poddanie propozycji metodyki badania postawy dziecka poprzez dokonywanie pomiarów ktowych lordozy ldwiowej i kifozy piersiowej jako podstawy do kwalifikacji wady postawy ciala do oceny przez rodowisko lekarzy i fizjoterapeutów zajmujcych si diagnozowaniem i leczeniem wad postawy. Wstp Problematyka postawy ciala czlowieka jest bardzo zloona i interdyscyplinarna. Postawa ciala czlowieka jest gatunkowo podobna, lecz rozwojowo zmienna i osobniczo zrónicowana [1]. Proporcje ciala jak i jego wysoko wplywaj bezporednio na usytuowanie przestrzenne w pozycji stojcej, zapewniajc równowag, która wplywa na jako postawy [2,3]. Czsto wystpowania wad postawy przedstawiana w pimiennictwie zaley od przyjtej metody oceny i kryteriów prawidlowej postawy [4] oraz dowiadczenia badajcego, który powinien uwzgldni midzy- i wewntrzosobnicz zmienno postawy, nawet w ujciu sytuacyjnym [5,6]. Przegldajc literatur odnajdujemy najnisz warto czstoci wystpowania wad postawy w populacji dzieci i mlodziey u Wilczyskiego [7] 9%, nastpnie u Hagnera i wsp. [8] 17%, u Kratenovej [9] 32%, u Prtkiewicz ­ Abajcew i wsp. [10] 56%, u Mastalerz-Migas i wsp. [11] 59%, u Hagnera i wsp. [12] 64%, u Kaczmarka i wsp. [13] 78%, a po 82% u Rudziskiej i wsp. i Nowotnego i wsp. [14,15]. W prezentowanej pracy posluono si plurimetrem Rippsteina w celu dokonania pomiarów kifozy piersiowej i lordozy ldwiowej, okrelajcych ksztalt krgoslupa w zakresie jego przednio-tylnych wygi, jako glównej determinanty postawy ciala [16,17]. Dotychczas stosowane metody opisowe kwalifikacji wad postawy, nie uwzgldnialy mierzalnych wartoci któw krzywizn przednio-tylnych krgoslupa, co stwarzalo znaczn dowolno interpretacji [10,12,18]. Sposób pomiaru któw jest niezwykle prosty i szybki a bliski kontakt badajcego z dzieckiem ulatwia w tej metodzie uzyskanie optymalnej postawy u badanego, czym metoda ta w ocenie autorów przewysza metod fotogrametryczn. Pierwszym celem pracy jest wykazanie zasad i prawidlowoci zmian któw krzywizn przednio-tylnych krgoslupa (lordozy ldwiowej i kifozy piersiowej) grupy dziewczt i chlopców w okresie 10 lat ich ycia. Material i metody W roku 1997 przeprowadzono badania u 530 losowo wybranych uczniów szkól podstawowych powiatu klobuckiego. Grupa skladala si z 272 dziewczt i 258 chlopców w wieku 4-16 lat, (SD- 10,3 lat). Kadorazowo badanie przeprowadzal ten sam lekarz pediatra, specjalista rehabilitacji medycznej. Kwalifikacja do badania I i II polegala na wylczeniu osób, u których stwierdzono: a) deficyty neurologiczne lub dziecice poraenie mózgowe, b) choroby ortopedyczne i stany pourazowe, c) wady genetyczne majce wplyw na narzd ruchu, d) znaczne wady wzroku i sluchu, e) wady wrodzone koczyn dolnych, powodujce wyrany deficyt dlugoci wzgldnej lub bezwzgldnej koczyny dolnej (powyej 2 cm). Wyniki badania I zostaly opublikowane jako doniesienie wstpne w Fizjoterapii Polskiej [4]. Dziki temu, e autor jest w posiadaniu wyników bada tyche dzieci oraz ich danych osobowych i adresów, moliwe bylo po 10 latach poprzez zaproszenia telefoniczne wykonanie badania kontrolnego u tych samych osób. Uzyskano kontakt z okolo 300 osobami (60%), pozostale osoby bd to zmienily adres, bd pozostaj za granic lub nie wyrazily zgody na badanie. Z 300 osób powiadomionych i wyraajcych zgod na badanie zakwalifikowano i zglosilo si na badanie 100 osób czyli 33%. Populacj drugiego badania stanowila grupa 100 osób, 58 dziewczt i 42 chlopców w wieku 14-26 lat (SD- 18,6 lat). 7 Ryc. 1a, 1b Ocena lordozy ldwiowej Fig. 1a, 1b Lumbar lordosis assessment Tab.1. Liczebno , wiek i ple osób w badaniu II (rok 2007) Tab. 1. Number, age and sex of people in 2nd examination (2007) Wiek / Age 14 -17 18 - 21 22 -26 Total Chlopcy / Boys N % 17 40,5 18 42,9 7 16,6 42 100 Dziewczta / Girls n % 14 24,1 30 51,7 14 24,2 58 100 Razem / Total n % 31 31,00 48 48,00 21 21,00 100 100 Badanie obejmowalo ocen postawy ciala w plaszczynie strzalkowej w pozycji pionowej i postawie swobodnej. Klasyfikacj wad postawy przyjto wedlug Staffela, na plecy okrgle, okrglo-wklsle, wklsle i plecy plaskie. Oceniajc postaw przyjto metodyk pomiaru i wartoci normy dla lordozy ldwiowej oraz kifozy piersiowej za Dobosiewicz [19] midzy 24 a 36 stopni. Warto kifozy poniej 24 stopni jeli wspólistniala ze zmniejszonym ktem lordozy okrelano wówczas wad postawy jako plecy plaskie, natomiast jeli zmniejszeniu kifozy towarzyszylo zwikszenie lordozy wówczas tak postaw okrelano jako plecy wklsle. Gdy kt kifozy piersiowej byl wikszy od 36 stopni a kt lordozy ldwiowej poniej 24 stopni, okrelano wad postawy jako plecy okrgle. Gdy zwikszonej kifozie piersiowej towarzyszyla równie zwikszona lordoza ldwiowa, wówczas okrelano wad postawy jako plecy okrglo -wklsle. Badanie rozpoczynano od przyloenia plurimetru do miednicy na plaszczynie koci krzyowej, po czym zerowano przyrzd, a nastpnie przykladano plurimetr na przejciu ldwiowo-piersiowym gdzie odczytywano warto lordozy ldwiowej (Ryc.1a,1b). Nastpnie nie odrywajc przyrzdu od pleców dziecka zerowano go i przenoszono na krzywizn kifozy piersiowej w okolic midzy Th 1 a Th 3, gdzie odczytywano warto kifozy piersiowej (Ryc.2a,2b). Ryc. 2a, 2b Ocena kifozy piersiowej Fig. 2a, 2b Kyphosis dorsalis assessment 8 Opracowanie statystyczne i graficzne uzyskanych wyników wykonano przy uyciu programów Statistica 5,1PL oraz Office 97. W przypadku cech o skalach nominalnych zastosowano test chi-kwadrat oraz test chi-kwadrat z poprawk Yatesa ze wzgldu na mal liczebno osób w grupie. Za poziom istotnoci statystycznej rónic przyjto - p < 0,05. Porównywano statystycznie czstoci wystpowania danych typów wad postawy midzy plciami w pierwszym badaniu (Ryc.3) oraz w badaniu drugim (Ryc. 4). Wyniki Rycina 3 zawiera czstoci poszczególnych typów wad postawy stwierdzane w pierwszym badaniu, porównawczo dla chlopców i dziewczt Plecy plaskie Plecy wklsle/ Plecy okrgloPlecy wklsle/ Dorsum okrgle/Dorsum Dorsum concavum rotundum rotundoconcavum Bez wady postawy/ no faulty body posture chlopcy/boys dziewczta/girls Ryc. 3. Czsto w (%) wystpowania wad postawy u dziewczt i chlopców w badaniu I Fig. 3. The incidence (%) of faulty posture in boys and girls in 1st examination Plecy okrgle/ Plecy Plecy w klsle/ Plecy okrgloDorsum plaskie/Dorsum dorsum w klsle/ rotundum planum concavum dorsum rotundoconcavum Bez w ady postaw y/ no faulty body posture p mczyni/male kobiety/female Ryc. 4. Czsto w (%) wystpowania wad postawy u dziewczt i chlopców w badaniu II Fig. 4. The incidence (%) of faulty posture in boys and girls in 2nd examination U dziewczt w pierwszym badaniu stwierdzono statystycznie czciej wystpowanie pleców okrglych (p<0,05). Plecy wklsle stwierdzono w niewielkim odsetku (2%) bez znamiennych rónic midzy chlopcami i dziewcztami. U chlopców i dziewczt badanej grupy nie stwierdzono pleców okrglo-wklslych. Chlopcy i dziewczta z norm postawy w badaniu I stanowili lcznie 80% badanych. W II badaniu (Ryc. 4) czsto wystpowania pleców okrglych u dziewczt we wszystkich grupach wiekowych zmniejszyla si z 13,56% do 3,44%. Natomiast u chlopców zwikszyla si z 5,02% do 21,43%. Rónice te byly znamienne statystycznie (p< 0,05). Czsto wystpowania wady postawy o typie pleców okrglo-wklslych zwikszyla si tak u chlopców jak i dziewczt a rónica midzy plciami byla istotna statystycznie (p<0,05). W zakresie pleców wklslych i pleców plaskich nie stwierdzono istotnych statystycznie rónic czstoci wystpowania midzy badaniami I i II. Zmiany postawy ciala w plaszczynie strzalkowej po 10 latach u poszczególnych osób z grupy badanej zestawiono w tabeli 2 i 3, oddzielnie dla chlopców i dziewczt (w %). Wyniki drugiego badania zestawiono w rubrykach A, B i C które odnosz si do poszczególnych wad postawy wystpujcych przy pierwszym badaniu (pierwsza rubryka). U 71% chlopców z wad postawy o typie pleców okrglych stwierdzon w pierwszym badaniu wada ta utrzymywala si nadal. U pozostalych 29% osób wada postawy ustpila. U chlopców z wadami postawy o typie pleców wklslych i plaskich stwierdzanych w pierwszym badaniu, w badaniu kontrolnym tych wad nie stwierdzono. W grupie chlopców z norm postawy w pierwszym badaniu, u 64% równie nie stwierdzono wady postawy w badaniu kontrolnym. Natomiast u pozostalych 36% powstaly wady postawy takie jak plecy okrgle u 14,4%, plecy plaskie u 10,8% i okrglo-wklsle u 10,8%. U dziewczt z wad postawy o typie pleców okrglych stwierdzon w pierwszym badaniu, u wikszoci tj. 66.7% wady postawy nie stwierdzono tab. 3. Tylko u 33,3% wada ta utrzymywala si nadal. Sporód dziewczt z wad postawy o typie pleców plaskich stwierdzon w pierwszym badaniu - u 50% w badaniu kontrolnym stwierdzono utrzymywanie si wady nadal, natomiast u 50% dziewczt wady postawy nie stwierdzono. Podobn proporcj zaobserwowano w przypadku wady postawy o typie pleców okrglo-wklslych. U 88% dziewczt u których w I badaniu nie stwierdzono wady postawy, doszlo do jej powstania - u 12% i byly to plecy plaskie u 6% i plecy okrglo-wklsle u 6%. Tab. 2. Zmiany wady postawy w plaszczynie strzalkowej krgoslupa u chlopców po 10 latach Tab. 2. Changes in posture in the sagittal plane of the spine in boys after 10 years Historia wady postawy / History of faulty posture A % osób u których wada wystpuje nadal % of people where faulty posture is still visible 71% P 0.05 0% 0% 0% B % osób u których wada postawy ustpila % of people where faulty posture disappeared 29% 100% 100% 0% C % osób u których powstala nowa wada postawy % of people where a new variant of faulty posture has been diagnosed 0% 0% 0% 0% 36% including: Planum-10.8% Rotundum-14.4% Rotundo-convacum-10.8% Wada postawy (pocztkowo) / Faulty posture (primarily) Plecy okrgle / Dorsum rotundum Plecy wklsle / Dorsum convacum Plecy plaskie / Dorsum planum Plecy okrglo-wklsle / Dorsum rotundoconvacum Osoby bez wady postawy / No faulty posture 64% 0% Tab. 3. Zmiany wady postawy w plaszczynie strzalkowej krgoslupa u dziewczt po 10 latach. Tab. 3. Changes in posture in the sagittal plane of the spine in girls after 10 years Historia wady postawy / History of faulty posture A % osób u których wada wystpuje nadal % of people where faulty posture is still visible 33,3% 0% 50% 50% 88% B % osób u których wada postawy ustpila % of people where faulty posture disappeared 66,6% P 0.05 0% 50% 50% 0% C % osób u których powstala nowa wada postawy % of people where a new variant of faulty posture has been diagnosed 0% 0% 0% 0% 12% - including : planum - 6.0 %, rotundo-convacum -6.0% Wada postawy (pocztkowo) / Faulty posture (primarily) Plecy okrgle / Dorsum rotundum Plecy wklsle / Dorsum convacum Plecy plaskie / Dorsum planum D Plecy okrglo-wklsle / Dorsum rotundo-convacum Osoby bez wady postawy / No faulty posture Dyskusja Powysze dane obrazuj jak mog zmienia si krzywizny krgoslupa w plaszczynie strzalkowej u dziecka kiedy przechodzc przez okres dojrzewania osiga faz dojrzaloci osobniczej. Zauwaalna byla wyranie tendencja do zmniejszania si z wiekiem kifozy piersiowej natomiast poglbiania lordozy ldwiowej u dziewczt, grupie chlopców natomiast odwrotnie, stwierdzono wyranie tendencj do zwikszania kifozy piersiowej i zmniejszania lordozy ldwiowej. Wzrost czstoci wystpowania pleców okrglych u plci mskiej, wie si z powikszeniem kta kifozy piersiowej ale równie moe wynika ze zmniejszenia kta lordozy ldwiowej. Prezentowane spostrzeenia znajduj potwierdzenie w badaniach Skolimowskiego i wsp. [20] u mlodziey w wieku 14-17 lat. Wojna i wsp. [21] w swoim materiale oceniaj postaw dzieci stosujc metod fotogrametryczn z klasyfikacj Wolaskiego w modyfikacji Zeyland-Malawki [22]. Klasyfikacja ta opiera si na wyodrbnieniu postawy kifotycznej, zrównowaonej i lordotycznej. W materiale Wojny i wsp. [21] postawa typu K III u chlopców nie wystpowala. Równie plecy wklsle i okrglo - wklsle u chlopców nie wystpowaly. Natomiast plecy plaskie w badaniach wyej wymienionych autorów stwierdzono u (6%). U dziewczt natomiast najczciej stwierdzono wady postawy o typie pleców 10 okrglych, to jest typ R III czyli o poglbionej kifozie piersiowej. Wyniki Rudziskiej i wsp. [14] oraz Nowotnego [15] byly zdecydowanie wysze gdy prawidlow postaw stwierdzili tylko u 18 % badanych. W opublikowanych pracach z lódzkiego Orodka Rehabilitacji Dzieci i Mlodziey, Kaczmarek i wsp. [13] stwierdzili wystpowanie wad postawy u 78% dzieci. Hagner i wsp. [8] badajc dzieci ze szkól bydgoskich stwierdzili wystpowanie wad postawy u 17,8% uczniów w wieku 7-18 lat co daje wynik bardzo zbliony do prezentowanego w niniejszej pracy. W badaniach przeprowadzonych w województwie opolskim przez Mastalerz-Migas i wsp. [11] stwierdzono wystpowanie wad postawy u dzieci w wieku 7-18 lat w zakresie od 24% do 59% badanych. W doniesieniach Prtkiewicz-Abajcew [10] wady postawy w przedziale wiekowym (8-11 lat) stwierdzono u 56% badanych. Kratenowa [9] badajc populacj 3520 dzieci czeskich metod sylwetkow stwierdzila poglbienie kifozy u 36% badanych, a poglbienie lordozy u 32 % badanych. W badaniach Wilczyskiego [7] w przedziale wiekowym 14-16 lat czsto wad postawy byla na podobnym poziomie i tak plecy plaskie stwierdzono u 9% dziewczt. Przewaaly natomiast postawy zrównowaone oraz o typie K I i w mniejszym procencie K II. Barczyk i Skolimowski [22] stwierdzili wysz czsto wystpowania wad postawy o 30-35% w stosunku do prezentowanych w niniejszej pracy. Rozbieno wyników wynika prawdopodobnie z wspomnianych rónic w metodzie badania gdy wspomniani autorzy poslugiwali si tylko komputerow ocen postawy ciala. Porównujc przyjte przez autorów niniejszej publikacji wartoci zakresu normy dla kifozy piersiowej i lordozy ldwiowej midzy 24 a 36 stopni z danymi z pimiennictwa to wartoci te s zblione. W pimiennictwie znajdujemy nastpujce propozycje wartoci rednich dla kifozy i lordozy np. wg. Stauffera [22] kifoza piersiowa przybiera wartoci 15-50 stopni, a lordoza 30-60 stopni. Cytowany przez Tylmana [23] Humprey natomiast, jako przecitn warto dla kifozy podaje 42 stopnie, a dla lordozy 80 stopni. Z kolei White i Panjabi [24] kifoz wiksz od 40 stopni uwaaj za nieprawidlow. Wedlug Kasperczyka [25] redni kt kifozy u dzieci szkolnych i mlodziey w przedziale wiekowym 7-18 lat u chlopców mieci si w granicach 19,5-33,5 stopni, natomiast u dziewczt midzy 12,5 a 26 stopni. Ferguson [26] w swoich badaniach okrela norm kifozy w granicach 20-45 stopni. Podobnie norm przedstawiaj Aluisio i wsp.[27] podajc przedzial normy dla kifozy piersiowej warto 20-40 stopni. Nitzschke i Hildenbrand [28] ocenili kifometrem Debrunner'a warto kifozy piersiowej u dzieci w wieku 10-17 lat i okrelili norm dla plci eskiej 12 stopni, a dla plci mskiej na 15,3 stopni. Kiwerski [29] natomiast podaje redni warto kta kifozy dla 19 letnich chlopców przecitnie 25 stopni (zakres 8-39) oraz 26 stopni (zakres 9-40) dla dziewczt. Szczygiel i lusarczyk [30] poslugujc si plurimetrem Rippsteina i stosujc sposób badania zgodny z prezentowanym przez autorów publikacji, okrelili redni warto kta kifozy dla dziewczt w wieku 10-11 lat na 26 stopni, natomiast dla dziewczt w wieku 12-13 lat odnotowano wzrost kifozy do redniej wartoci 34,5 stopnia. W materiale Zeyland -Malawki [31] u 7 letnich chlopców redni kt kifozy piersiowej zawieral si w przedziale 17-25 stopni, lordozy ldwiowej podobnie midzy 17-24,5 stopnia, a rónica midzy chlopcami i dziewcztami nie byla istotna statystycznie. Natomiast w badaniach Barczyk i Skolimowskiego [32] u dzieci 7 letnich przewaal typ kifotyczny; u dziewczt stanowil 66%, u chlopców 53%, a redni kt kifozy piersiowej zawieral si w przedziale 20,2-25,5 stopni, lordozy natomiast midzy 17-25 stopni. Roussouly i wsp.[33] u 160 doroslych wolontariuszy analizowali kt lordozy w badaniu radiologicznym w pozycji stojcej wykazujc du jego zmienno. W ocenie ustawienia miednicy i kta lordozy za glówne punkty odniesienia uznali poloenie - (nachylenie) pierwszego krgu krzyowego oraz krg szczytowy dla lordozy (najglbiej poloony). Wyznaczyli midzy nimi dolny kt lordozy. Udowodnili, e ma on podstawowe znaczenie w ksztaltowaniu si lordozy i kifozy. Dolny kt lordozy odpowiada praktycznie ktowi nachylenia koci krzyowej - ktowi Fergussona. Wyej wymienieni autorzy za oczekiwany uznali kt lordozy zawarty midzy 28-45 stopni. Obserwacje powysze potwierdzaj kapitalne znaczenie pomiaru kta lordozy ldwiowej w sposób prezentowany w materiale dla oceny postawy ciala dziecka. W badaniach 21- latków w Finlandii Dunk i wsp. [34,35] redni kt kifozy mierzony metod fototopograficzn podaj w zakresie od 34-37 stopni u kobiet i 3638 stopni u mczyzn natomiast kt lordozy zawieral si midzy 31-34 stopnie u kobiet i 26-29 stopni u mczyzn. Prtkiewicz ­Abajcew [36] analizujc zmiany przed i po pokwitaniowe w populacji dzieci gdaskich zaobserwowala podobne zalenoci, a mianowicie czstsze wystpowanie u chlopców postaw kifotycznych, a rzadsze lordotycznych. Podobne spostrzeenia przedstawili Poussa i wsp. [37] oraz Nissinen i wsp. [38] w pracach, w których analizowali parametry postawy ciala u tych samych osób badanych w odstpie czasowym 11 lat w wieku 11 i 22 lat. Tendencja wzrostu kifozy piersiowej odnotowywana byla u mczyzn, natomiast u kobiet z kolei odnotowywano tendencje malejc. Wobec przytoczonych danych nie stanowi problemu medycznego plecy okrgle u dziewczt stwierdzane przed pokwitaniem, gdy 11 9. Kratenova J. Prevalence and risk factor of poor posture in school children in the Czech Republic. J Sch Health 2007; 77 (3): 131-137. 10. Prtkiewicz-Abajcew E, Zeyland-Malawka E, Wróblewska E. Nieprawidlowoci postawy ciala u dzieci i mlodziey szkól gdaskich. Pediatr Pol 1997; 72 (12): 1121-1126. 11. Mastalerz-Migas A, Krupa T, Muszyska A. Epidemiologia wad postawy u dzieci i mlodziey na terenie województwa opolskiego. Family Medicine& Primary Care Review 2006; 8 (3): 692-694. 12. Hagner W, Bk D, Luliska-Kuklik E, Hagner-Derengowska M. Czsto wystpowania wad postawy u dzieci 10-13 letnich w regionie mlawskim. Kwart Ortop 2011; (1): 24-30. 13. Kaczmarek J, Raczkowski J, Krajewski T, Kilian Z. Ocena czstoci wystpowania wad postawy u dzieci i mlodziey dzielnicy Lód-Widzew w trzyletnim okresie obserwacji. Kwart Ortop 1998; 4: 390-394. 14. Rudziska A, Nowotny J, Dbrowska J, Szymaska J. Sposób trzymania si siedmiolatków a budowa ciala. Fizjoterapia 2006; 1(4): 10. 15. Nowotny J, Saulicz E. Niektóre zaburzenia statyki ciala i ich korekcja. Katowice: AWF; 1990. 16. liwa W. Posturometr S jako urzdzenie diagnozujco-pomiarowe. W: liwa W. Powstawanie wad postawy ciala, ich ocena i postpowanie korekcyjne. ­ Wroclaw: POSMED; 1993.p.5-15. 17. Zeyland-Malawka E. Wyniki pomiarów krzywizn krgoslupa jako uklad odniesienia w badaniu postawy. Fizjoterapia 2003; 11(3): 5-12. 18. Nowotny J, Ptaszek K, Kramarz W. Modyfikacja punktowej oceny postawy ciala przydatna do bada przesiewowych. Fizjoter Pol 2001; 1(4): 409-413. 19. Dobosiewicz K. Niespecyficzny ból krgoslupa u dzieci i mlodziey ­ uwarunkowania biomechaniczne, neurofizjologiczne oraz psychospoleczne. Neurol Dziec 2006; 15(30): 51-57. 20. Skolimowski T, Podhorski M, Bibrowicz K. Zastosowanie fotogrametrycznej metody oceny postawy ciala w badaniach skriningowych. W: Nowotny J. Dysfunkcje krgoslupa, diagnostyka i terapia. Katowice: AWF; 1993.p. 157-168. 21. Wojna D, Ankwajer J, Barczyk K. Postawa ciala w plaszczynie strzalkowej dzieci w starszym wieku przedszkolnym. Fizjoterapia 2002; 14(4): 29-36. 22. Zeyland-Malawka. Klasyfikacja i ocena postawy ciala w modyfikacjach metody Wolaskiego i Nowojorskiego Testu Klasyfikacyjnego. Fizjoterapia 1999; 7(4): 52-56. 23. Tylman D. Patomechanika bocznych skrzywie krgoslupa. Warszawa: Severus; 1995.p. 53-59. 24. White AA, Panjabi NM. Clinical biomechanics of the spine. Philadelphia: Lippincott Co; 1978. w procesie dojrzewania wada ta u wikszoci dziewczt ustpuje samoistnie. Zjawisko to mona tlumaczy zmian samooceny wizerunku dziewczt z postawy skrywania zewntrznych atrybutów kobiecoci w okresie dojrzewania, na postaw eksponowania powyszych atrybutów w wieku póniejszym. Natomiast zwraca uwag w przedstawionym materiale zwikszenie teje wady postawy u plci mskiej co stanowi wskazówk dla lekarzy, pielgniarek i fizjoterapeutów zajmujcych si mlodzie [39,40]. Wnioski W okresie 10 lat w badanej grupie dzieci stwierdzono odmienne zmiany postawy u dziewczt i chlopców. U dziewczt po okresie dojrzewania stwierdzono transformacje postawy w kierunku zmniejszania kifozy piersiowej i zwikszania lordozy ldwiowej, natomiast u chlopców obserwowano zmiany postawy w kierunku odwrotnym - powikszania si kifozy piersiowej i zmniejszania lordozy ldwiowej. Ocena postawy dziecka z uyciem prostych przyrzdów pomiarowych wedlug zaproponowanej w pracy metodyki badania wydaje si by dobr propozycj do kwalifikacji postawy w badaniach przesiewowych i monitorowania efektów leczenia wad postawy. Pimiennictwo 1. Domagalska M. Neurofizjologiczne aspekty diagnostyki i terapii wad postawy. W: Nowotny J. Wady postawy ciala u dzieci i mlodziey. Bielsko Biala: WSzA 2009; 32-33. 2. Berger W. Normal and impaired development of gait. Adv Neurol 2001;4: 965-70. 3. Browne JEO, Hare NJ. Przegld metod badania zdolnoci utrzymywania równowagi w pozycji stojcej. Physiotherapy 2001;87(9): 489-495. opublikowane w ­ Rehabil Med 2002; 6(1): 72-76. 4. Kluszczyski M. Czsto wystpowania wad postawy i asymetrii grzbietu w populacji dzieci wiejskich. Fizjoter Pol 2007; 7(1): 71-79. 5. Nowotny J. (red): Podstawy fizjoterapii. Kraków: Wyd. Kasper;2004-2005. 6. Nowotny J, Nowotny-Czupryna O, Czupryna K. Reedukacja posturalna w systemie stacyjnym. Bielsko -Biala: Wyd. WSA; 2008. 7. Wilczyski J. Postawa ciala a czas reakcji prostej na bodziec wzrokowy dziewczt w wieku 14-16 lat. Fizjoterapia 2006; 14(1): 34-42. 8. Hagner W, Kamierczak U. Czsto wystpowania wad postawy i sposób spdzania czasu wolnego przez uczniów Zespolu Szkól nr 8 w Bydgoszczy. Fizjoterapia 2003; 11(4): 12-15. 12 25. Kasperczyk T. Wady postawy ciala. Diagnostyka i leczenie. Kraków: Kasper; 1994.p. 9-14. 26. Barczyk K, Skolimowski T, Hawrylak A. Ksztaltowanie si asymetrii tulowia u dzieci w mlodszym wieku szkolnym. Fizjoter Pol 2004; 4 (3): 10-15. 27. Aluisio FV, Christensen ChP, Urbaniak JR. Ortopedia. Wroclaw: Urban&Partner; 2000.p. 211-216. 28. Nitzschke E, Hildenbrand M. Epidemiology of kyfosis in school children. Zeitschrift fur Orthopedie und ihre Grenzgebiete 1990;128(5): 477-81. 29. Kiwerski J. Schorzenia i urazy krgoslupa. Warszawa: Wydaw. PZWL; 2001.p. 136-137. 30. Szczygiel A, lusarczyk A. Ruchomo oraz uksztaltowanie krzywizn krgoslupa u dzieci z wadliw postaw ciala. Fizjoter Pol 2003; 3(30): 261-271. 31. Zeyland-Malawka E. Wyniki pomiarów krzywizn krgoslupa jako uklad odniesienia w badaniu postawy. Fizjoterapia 2003; 11( 3): 5-12. 32. Ferguson RL. Plecy okrgle. [In:] Pizzutillo PD. Ortopedia Dziecica. Lublin: Czelej; 1999.p. 25-29. 33. Roussouly P, Gollogly S, Berthonnaud E. Classification of the normal variation in the sagittal alignement of the human lumbar spine and pelvis in the standing position. Spine 2005; 30(3): 346-353. 34. Dunk NM, Chung YY, Sullivan D, Callaghan JP. The reliability of quantifying upright standing postures as a baseline diagnostic clinical tool. J Manipulative Physiol Ther 2004; 27(2): 91-96. 35. Dunk NM, Lalonde J, Callaghan JP. Implications for use of postural analysis as a clinical diagnostic tool. J Manipulative Physiol Ther 2005; 28(6): 386-392. 36. Prtkiewicz ­Abajcew E. Wybrane cechy postawy ciala w plaszczynie strzalkowej u chlopców i dziewczt w okresie dojrzewania plciowego. [W] Nowotny J. Dysfunkcje krgoslupa, diagnostyka i terapia. Katowice: AWF; 1993.p. 225-238. 37. Poussa MS, Heliovaara MM, Seitsamo JT, Nissinen MJ. Development of spinal posture in a cohort of children from the age 11 to 22 years. Eur Spine J 2005; 14: 738-742. 38. Nissinen M, Heliovaara M, Ylikoski M, Poussa M. Trunk asymmetry, posture, growth and risk scoliosis. A three-year follow-up study of Finnish prepubertal school children. Spine 1993; 18: 8-13. 39. Górecki A, Kiwerski J, Kowalski I. M, Marczyski W, Nowotny J, Jarosz U, Suwalska M, Szelachowska-Kluza W. Profilaktyka wad postawy u dzieci i mlodziey w rodowisku nauczania i wychowania ­ rekomendacje ekspertów. Pol Ann Med 2009; 16(1): 168-177. 40. Durmala J, Dobosiewicz K, Kotwicki T, Jendrzejek H. Wplyw asymetrycznej mobilizacji tulowia na warto kta Cobba i rotacji w przypadkach skolioz idiopatycznych u dzieci i mlodziey. Ortop Traumatol Rehab 2003; 5(1): 80-85. http://www.deepdyve.com/assets/images/DeepDyve-Logo-lg.png Advances in Rehabilitation de Gruyter

The Plurimetric Assessment Of Spinal Curvature Changes In The Sagittal Plane In Children And Youths, Measured During 10 Years’ Observation

Loading next page...
 
/lp/de-gruyter/the-plurimetric-assessment-of-spinal-curvature-changes-in-the-sagittal-0QPH6QKqy7
Publisher
de Gruyter
Copyright
Copyright © 2013 by the
ISSN
1734-4948
eISSN
1734-4948
DOI
10.2478/rehab-2014-0008
Publisher site
See Article on Publisher Site

Abstract

Introduction: The study is 10 years' observation of anterior­posterior spinal curvatures in the same group of children and youths.The first objective is to show rules and regularities in changes of posture in boys and girls in the period of their lives under the observation. The other objective is to put forward a suggested procedure for posture assessment based on the presented measurement method of the angle of lumbar lordosis and thoracic kyphosis using a simple protractor, where the obtained angle values were to be used as qualification of faulty posture. Material and methods: A group of 100 children and youths aged 4-16 years, including 58 girls and 42 boys, examined initially in 1997 and then re-examined after 10 years, that is in 2007 (at the age of 14-26), made up the test material. e-mail: kluszcztroniny@op.pl Praca finansowana ze rodków wlasnych Results: In Examination II, the incidence of a round back in girls in all age groups decreased while in boys it increased. The changes were statistically significant. Conclusions: Over the 10 years' period in the children and youths that constituted the test material different changes in postures were found in the male group and in the female group. In girls after the puberty period, transitions in posture towards decreasing thoracic kyphosis and increasing lumbar lordosis were found, while in boys, posture changes in the opposite direction, i.e. increasing thoracic kyphosis and decreasing lumbar lordosis, were observed. Child's body posture assessment carried out with the use of simple measurement instruments following the examination method suggested in this paper i.e. measuring thoracic kyphosis and lumbar lordosis angle values appears to be a reliable method of body posture qualification in screening tests and monitoring results of faulty posture treatment. Keywords : spinal curvature, body posture, Rippstein plurimeter Drugim celem jest poddanie propozycji metodyki badania postawy dziecka poprzez dokonywanie pomiarów ktowych lordozy ldwiowej i kifozy piersiowej jako podstawy do kwalifikacji wady postawy ciala do oceny przez rodowisko lekarzy i fizjoterapeutów zajmujcych si diagnozowaniem i leczeniem wad postawy. Wstp Problematyka postawy ciala czlowieka jest bardzo zloona i interdyscyplinarna. Postawa ciala czlowieka jest gatunkowo podobna, lecz rozwojowo zmienna i osobniczo zrónicowana [1]. Proporcje ciala jak i jego wysoko wplywaj bezporednio na usytuowanie przestrzenne w pozycji stojcej, zapewniajc równowag, która wplywa na jako postawy [2,3]. Czsto wystpowania wad postawy przedstawiana w pimiennictwie zaley od przyjtej metody oceny i kryteriów prawidlowej postawy [4] oraz dowiadczenia badajcego, który powinien uwzgldni midzy- i wewntrzosobnicz zmienno postawy, nawet w ujciu sytuacyjnym [5,6]. Przegldajc literatur odnajdujemy najnisz warto czstoci wystpowania wad postawy w populacji dzieci i mlodziey u Wilczyskiego [7] 9%, nastpnie u Hagnera i wsp. [8] 17%, u Kratenovej [9] 32%, u Prtkiewicz ­ Abajcew i wsp. [10] 56%, u Mastalerz-Migas i wsp. [11] 59%, u Hagnera i wsp. [12] 64%, u Kaczmarka i wsp. [13] 78%, a po 82% u Rudziskiej i wsp. i Nowotnego i wsp. [14,15]. W prezentowanej pracy posluono si plurimetrem Rippsteina w celu dokonania pomiarów kifozy piersiowej i lordozy ldwiowej, okrelajcych ksztalt krgoslupa w zakresie jego przednio-tylnych wygi, jako glównej determinanty postawy ciala [16,17]. Dotychczas stosowane metody opisowe kwalifikacji wad postawy, nie uwzgldnialy mierzalnych wartoci któw krzywizn przednio-tylnych krgoslupa, co stwarzalo znaczn dowolno interpretacji [10,12,18]. Sposób pomiaru któw jest niezwykle prosty i szybki a bliski kontakt badajcego z dzieckiem ulatwia w tej metodzie uzyskanie optymalnej postawy u badanego, czym metoda ta w ocenie autorów przewysza metod fotogrametryczn. Pierwszym celem pracy jest wykazanie zasad i prawidlowoci zmian któw krzywizn przednio-tylnych krgoslupa (lordozy ldwiowej i kifozy piersiowej) grupy dziewczt i chlopców w okresie 10 lat ich ycia. Material i metody W roku 1997 przeprowadzono badania u 530 losowo wybranych uczniów szkól podstawowych powiatu klobuckiego. Grupa skladala si z 272 dziewczt i 258 chlopców w wieku 4-16 lat, (SD- 10,3 lat). Kadorazowo badanie przeprowadzal ten sam lekarz pediatra, specjalista rehabilitacji medycznej. Kwalifikacja do badania I i II polegala na wylczeniu osób, u których stwierdzono: a) deficyty neurologiczne lub dziecice poraenie mózgowe, b) choroby ortopedyczne i stany pourazowe, c) wady genetyczne majce wplyw na narzd ruchu, d) znaczne wady wzroku i sluchu, e) wady wrodzone koczyn dolnych, powodujce wyrany deficyt dlugoci wzgldnej lub bezwzgldnej koczyny dolnej (powyej 2 cm). Wyniki badania I zostaly opublikowane jako doniesienie wstpne w Fizjoterapii Polskiej [4]. Dziki temu, e autor jest w posiadaniu wyników bada tyche dzieci oraz ich danych osobowych i adresów, moliwe bylo po 10 latach poprzez zaproszenia telefoniczne wykonanie badania kontrolnego u tych samych osób. Uzyskano kontakt z okolo 300 osobami (60%), pozostale osoby bd to zmienily adres, bd pozostaj za granic lub nie wyrazily zgody na badanie. Z 300 osób powiadomionych i wyraajcych zgod na badanie zakwalifikowano i zglosilo si na badanie 100 osób czyli 33%. Populacj drugiego badania stanowila grupa 100 osób, 58 dziewczt i 42 chlopców w wieku 14-26 lat (SD- 18,6 lat). 7 Ryc. 1a, 1b Ocena lordozy ldwiowej Fig. 1a, 1b Lumbar lordosis assessment Tab.1. Liczebno , wiek i ple osób w badaniu II (rok 2007) Tab. 1. Number, age and sex of people in 2nd examination (2007) Wiek / Age 14 -17 18 - 21 22 -26 Total Chlopcy / Boys N % 17 40,5 18 42,9 7 16,6 42 100 Dziewczta / Girls n % 14 24,1 30 51,7 14 24,2 58 100 Razem / Total n % 31 31,00 48 48,00 21 21,00 100 100 Badanie obejmowalo ocen postawy ciala w plaszczynie strzalkowej w pozycji pionowej i postawie swobodnej. Klasyfikacj wad postawy przyjto wedlug Staffela, na plecy okrgle, okrglo-wklsle, wklsle i plecy plaskie. Oceniajc postaw przyjto metodyk pomiaru i wartoci normy dla lordozy ldwiowej oraz kifozy piersiowej za Dobosiewicz [19] midzy 24 a 36 stopni. Warto kifozy poniej 24 stopni jeli wspólistniala ze zmniejszonym ktem lordozy okrelano wówczas wad postawy jako plecy plaskie, natomiast jeli zmniejszeniu kifozy towarzyszylo zwikszenie lordozy wówczas tak postaw okrelano jako plecy wklsle. Gdy kt kifozy piersiowej byl wikszy od 36 stopni a kt lordozy ldwiowej poniej 24 stopni, okrelano wad postawy jako plecy okrgle. Gdy zwikszonej kifozie piersiowej towarzyszyla równie zwikszona lordoza ldwiowa, wówczas okrelano wad postawy jako plecy okrglo -wklsle. Badanie rozpoczynano od przyloenia plurimetru do miednicy na plaszczynie koci krzyowej, po czym zerowano przyrzd, a nastpnie przykladano plurimetr na przejciu ldwiowo-piersiowym gdzie odczytywano warto lordozy ldwiowej (Ryc.1a,1b). Nastpnie nie odrywajc przyrzdu od pleców dziecka zerowano go i przenoszono na krzywizn kifozy piersiowej w okolic midzy Th 1 a Th 3, gdzie odczytywano warto kifozy piersiowej (Ryc.2a,2b). Ryc. 2a, 2b Ocena kifozy piersiowej Fig. 2a, 2b Kyphosis dorsalis assessment 8 Opracowanie statystyczne i graficzne uzyskanych wyników wykonano przy uyciu programów Statistica 5,1PL oraz Office 97. W przypadku cech o skalach nominalnych zastosowano test chi-kwadrat oraz test chi-kwadrat z poprawk Yatesa ze wzgldu na mal liczebno osób w grupie. Za poziom istotnoci statystycznej rónic przyjto - p < 0,05. Porównywano statystycznie czstoci wystpowania danych typów wad postawy midzy plciami w pierwszym badaniu (Ryc.3) oraz w badaniu drugim (Ryc. 4). Wyniki Rycina 3 zawiera czstoci poszczególnych typów wad postawy stwierdzane w pierwszym badaniu, porównawczo dla chlopców i dziewczt Plecy plaskie Plecy wklsle/ Plecy okrgloPlecy wklsle/ Dorsum okrgle/Dorsum Dorsum concavum rotundum rotundoconcavum Bez wady postawy/ no faulty body posture chlopcy/boys dziewczta/girls Ryc. 3. Czsto w (%) wystpowania wad postawy u dziewczt i chlopców w badaniu I Fig. 3. The incidence (%) of faulty posture in boys and girls in 1st examination Plecy okrgle/ Plecy Plecy w klsle/ Plecy okrgloDorsum plaskie/Dorsum dorsum w klsle/ rotundum planum concavum dorsum rotundoconcavum Bez w ady postaw y/ no faulty body posture p mczyni/male kobiety/female Ryc. 4. Czsto w (%) wystpowania wad postawy u dziewczt i chlopców w badaniu II Fig. 4. The incidence (%) of faulty posture in boys and girls in 2nd examination U dziewczt w pierwszym badaniu stwierdzono statystycznie czciej wystpowanie pleców okrglych (p<0,05). Plecy wklsle stwierdzono w niewielkim odsetku (2%) bez znamiennych rónic midzy chlopcami i dziewcztami. U chlopców i dziewczt badanej grupy nie stwierdzono pleców okrglo-wklslych. Chlopcy i dziewczta z norm postawy w badaniu I stanowili lcznie 80% badanych. W II badaniu (Ryc. 4) czsto wystpowania pleców okrglych u dziewczt we wszystkich grupach wiekowych zmniejszyla si z 13,56% do 3,44%. Natomiast u chlopców zwikszyla si z 5,02% do 21,43%. Rónice te byly znamienne statystycznie (p< 0,05). Czsto wystpowania wady postawy o typie pleców okrglo-wklslych zwikszyla si tak u chlopców jak i dziewczt a rónica midzy plciami byla istotna statystycznie (p<0,05). W zakresie pleców wklslych i pleców plaskich nie stwierdzono istotnych statystycznie rónic czstoci wystpowania midzy badaniami I i II. Zmiany postawy ciala w plaszczynie strzalkowej po 10 latach u poszczególnych osób z grupy badanej zestawiono w tabeli 2 i 3, oddzielnie dla chlopców i dziewczt (w %). Wyniki drugiego badania zestawiono w rubrykach A, B i C które odnosz si do poszczególnych wad postawy wystpujcych przy pierwszym badaniu (pierwsza rubryka). U 71% chlopców z wad postawy o typie pleców okrglych stwierdzon w pierwszym badaniu wada ta utrzymywala si nadal. U pozostalych 29% osób wada postawy ustpila. U chlopców z wadami postawy o typie pleców wklslych i plaskich stwierdzanych w pierwszym badaniu, w badaniu kontrolnym tych wad nie stwierdzono. W grupie chlopców z norm postawy w pierwszym badaniu, u 64% równie nie stwierdzono wady postawy w badaniu kontrolnym. Natomiast u pozostalych 36% powstaly wady postawy takie jak plecy okrgle u 14,4%, plecy plaskie u 10,8% i okrglo-wklsle u 10,8%. U dziewczt z wad postawy o typie pleców okrglych stwierdzon w pierwszym badaniu, u wikszoci tj. 66.7% wady postawy nie stwierdzono tab. 3. Tylko u 33,3% wada ta utrzymywala si nadal. Sporód dziewczt z wad postawy o typie pleców plaskich stwierdzon w pierwszym badaniu - u 50% w badaniu kontrolnym stwierdzono utrzymywanie si wady nadal, natomiast u 50% dziewczt wady postawy nie stwierdzono. Podobn proporcj zaobserwowano w przypadku wady postawy o typie pleców okrglo-wklslych. U 88% dziewczt u których w I badaniu nie stwierdzono wady postawy, doszlo do jej powstania - u 12% i byly to plecy plaskie u 6% i plecy okrglo-wklsle u 6%. Tab. 2. Zmiany wady postawy w plaszczynie strzalkowej krgoslupa u chlopców po 10 latach Tab. 2. Changes in posture in the sagittal plane of the spine in boys after 10 years Historia wady postawy / History of faulty posture A % osób u których wada wystpuje nadal % of people where faulty posture is still visible 71% P 0.05 0% 0% 0% B % osób u których wada postawy ustpila % of people where faulty posture disappeared 29% 100% 100% 0% C % osób u których powstala nowa wada postawy % of people where a new variant of faulty posture has been diagnosed 0% 0% 0% 0% 36% including: Planum-10.8% Rotundum-14.4% Rotundo-convacum-10.8% Wada postawy (pocztkowo) / Faulty posture (primarily) Plecy okrgle / Dorsum rotundum Plecy wklsle / Dorsum convacum Plecy plaskie / Dorsum planum Plecy okrglo-wklsle / Dorsum rotundoconvacum Osoby bez wady postawy / No faulty posture 64% 0% Tab. 3. Zmiany wady postawy w plaszczynie strzalkowej krgoslupa u dziewczt po 10 latach. Tab. 3. Changes in posture in the sagittal plane of the spine in girls after 10 years Historia wady postawy / History of faulty posture A % osób u których wada wystpuje nadal % of people where faulty posture is still visible 33,3% 0% 50% 50% 88% B % osób u których wada postawy ustpila % of people where faulty posture disappeared 66,6% P 0.05 0% 50% 50% 0% C % osób u których powstala nowa wada postawy % of people where a new variant of faulty posture has been diagnosed 0% 0% 0% 0% 12% - including : planum - 6.0 %, rotundo-convacum -6.0% Wada postawy (pocztkowo) / Faulty posture (primarily) Plecy okrgle / Dorsum rotundum Plecy wklsle / Dorsum convacum Plecy plaskie / Dorsum planum D Plecy okrglo-wklsle / Dorsum rotundo-convacum Osoby bez wady postawy / No faulty posture Dyskusja Powysze dane obrazuj jak mog zmienia si krzywizny krgoslupa w plaszczynie strzalkowej u dziecka kiedy przechodzc przez okres dojrzewania osiga faz dojrzaloci osobniczej. Zauwaalna byla wyranie tendencja do zmniejszania si z wiekiem kifozy piersiowej natomiast poglbiania lordozy ldwiowej u dziewczt, grupie chlopców natomiast odwrotnie, stwierdzono wyranie tendencj do zwikszania kifozy piersiowej i zmniejszania lordozy ldwiowej. Wzrost czstoci wystpowania pleców okrglych u plci mskiej, wie si z powikszeniem kta kifozy piersiowej ale równie moe wynika ze zmniejszenia kta lordozy ldwiowej. Prezentowane spostrzeenia znajduj potwierdzenie w badaniach Skolimowskiego i wsp. [20] u mlodziey w wieku 14-17 lat. Wojna i wsp. [21] w swoim materiale oceniaj postaw dzieci stosujc metod fotogrametryczn z klasyfikacj Wolaskiego w modyfikacji Zeyland-Malawki [22]. Klasyfikacja ta opiera si na wyodrbnieniu postawy kifotycznej, zrównowaonej i lordotycznej. W materiale Wojny i wsp. [21] postawa typu K III u chlopców nie wystpowala. Równie plecy wklsle i okrglo - wklsle u chlopców nie wystpowaly. Natomiast plecy plaskie w badaniach wyej wymienionych autorów stwierdzono u (6%). U dziewczt natomiast najczciej stwierdzono wady postawy o typie pleców 10 okrglych, to jest typ R III czyli o poglbionej kifozie piersiowej. Wyniki Rudziskiej i wsp. [14] oraz Nowotnego [15] byly zdecydowanie wysze gdy prawidlow postaw stwierdzili tylko u 18 % badanych. W opublikowanych pracach z lódzkiego Orodka Rehabilitacji Dzieci i Mlodziey, Kaczmarek i wsp. [13] stwierdzili wystpowanie wad postawy u 78% dzieci. Hagner i wsp. [8] badajc dzieci ze szkól bydgoskich stwierdzili wystpowanie wad postawy u 17,8% uczniów w wieku 7-18 lat co daje wynik bardzo zbliony do prezentowanego w niniejszej pracy. W badaniach przeprowadzonych w województwie opolskim przez Mastalerz-Migas i wsp. [11] stwierdzono wystpowanie wad postawy u dzieci w wieku 7-18 lat w zakresie od 24% do 59% badanych. W doniesieniach Prtkiewicz-Abajcew [10] wady postawy w przedziale wiekowym (8-11 lat) stwierdzono u 56% badanych. Kratenowa [9] badajc populacj 3520 dzieci czeskich metod sylwetkow stwierdzila poglbienie kifozy u 36% badanych, a poglbienie lordozy u 32 % badanych. W badaniach Wilczyskiego [7] w przedziale wiekowym 14-16 lat czsto wad postawy byla na podobnym poziomie i tak plecy plaskie stwierdzono u 9% dziewczt. Przewaaly natomiast postawy zrównowaone oraz o typie K I i w mniejszym procencie K II. Barczyk i Skolimowski [22] stwierdzili wysz czsto wystpowania wad postawy o 30-35% w stosunku do prezentowanych w niniejszej pracy. Rozbieno wyników wynika prawdopodobnie z wspomnianych rónic w metodzie badania gdy wspomniani autorzy poslugiwali si tylko komputerow ocen postawy ciala. Porównujc przyjte przez autorów niniejszej publikacji wartoci zakresu normy dla kifozy piersiowej i lordozy ldwiowej midzy 24 a 36 stopni z danymi z pimiennictwa to wartoci te s zblione. W pimiennictwie znajdujemy nastpujce propozycje wartoci rednich dla kifozy i lordozy np. wg. Stauffera [22] kifoza piersiowa przybiera wartoci 15-50 stopni, a lordoza 30-60 stopni. Cytowany przez Tylmana [23] Humprey natomiast, jako przecitn warto dla kifozy podaje 42 stopnie, a dla lordozy 80 stopni. Z kolei White i Panjabi [24] kifoz wiksz od 40 stopni uwaaj za nieprawidlow. Wedlug Kasperczyka [25] redni kt kifozy u dzieci szkolnych i mlodziey w przedziale wiekowym 7-18 lat u chlopców mieci si w granicach 19,5-33,5 stopni, natomiast u dziewczt midzy 12,5 a 26 stopni. Ferguson [26] w swoich badaniach okrela norm kifozy w granicach 20-45 stopni. Podobnie norm przedstawiaj Aluisio i wsp.[27] podajc przedzial normy dla kifozy piersiowej warto 20-40 stopni. Nitzschke i Hildenbrand [28] ocenili kifometrem Debrunner'a warto kifozy piersiowej u dzieci w wieku 10-17 lat i okrelili norm dla plci eskiej 12 stopni, a dla plci mskiej na 15,3 stopni. Kiwerski [29] natomiast podaje redni warto kta kifozy dla 19 letnich chlopców przecitnie 25 stopni (zakres 8-39) oraz 26 stopni (zakres 9-40) dla dziewczt. Szczygiel i lusarczyk [30] poslugujc si plurimetrem Rippsteina i stosujc sposób badania zgodny z prezentowanym przez autorów publikacji, okrelili redni warto kta kifozy dla dziewczt w wieku 10-11 lat na 26 stopni, natomiast dla dziewczt w wieku 12-13 lat odnotowano wzrost kifozy do redniej wartoci 34,5 stopnia. W materiale Zeyland -Malawki [31] u 7 letnich chlopców redni kt kifozy piersiowej zawieral si w przedziale 17-25 stopni, lordozy ldwiowej podobnie midzy 17-24,5 stopnia, a rónica midzy chlopcami i dziewcztami nie byla istotna statystycznie. Natomiast w badaniach Barczyk i Skolimowskiego [32] u dzieci 7 letnich przewaal typ kifotyczny; u dziewczt stanowil 66%, u chlopców 53%, a redni kt kifozy piersiowej zawieral si w przedziale 20,2-25,5 stopni, lordozy natomiast midzy 17-25 stopni. Roussouly i wsp.[33] u 160 doroslych wolontariuszy analizowali kt lordozy w badaniu radiologicznym w pozycji stojcej wykazujc du jego zmienno. W ocenie ustawienia miednicy i kta lordozy za glówne punkty odniesienia uznali poloenie - (nachylenie) pierwszego krgu krzyowego oraz krg szczytowy dla lordozy (najglbiej poloony). Wyznaczyli midzy nimi dolny kt lordozy. Udowodnili, e ma on podstawowe znaczenie w ksztaltowaniu si lordozy i kifozy. Dolny kt lordozy odpowiada praktycznie ktowi nachylenia koci krzyowej - ktowi Fergussona. Wyej wymienieni autorzy za oczekiwany uznali kt lordozy zawarty midzy 28-45 stopni. Obserwacje powysze potwierdzaj kapitalne znaczenie pomiaru kta lordozy ldwiowej w sposób prezentowany w materiale dla oceny postawy ciala dziecka. W badaniach 21- latków w Finlandii Dunk i wsp. [34,35] redni kt kifozy mierzony metod fototopograficzn podaj w zakresie od 34-37 stopni u kobiet i 3638 stopni u mczyzn natomiast kt lordozy zawieral si midzy 31-34 stopnie u kobiet i 26-29 stopni u mczyzn. Prtkiewicz ­Abajcew [36] analizujc zmiany przed i po pokwitaniowe w populacji dzieci gdaskich zaobserwowala podobne zalenoci, a mianowicie czstsze wystpowanie u chlopców postaw kifotycznych, a rzadsze lordotycznych. Podobne spostrzeenia przedstawili Poussa i wsp. [37] oraz Nissinen i wsp. [38] w pracach, w których analizowali parametry postawy ciala u tych samych osób badanych w odstpie czasowym 11 lat w wieku 11 i 22 lat. Tendencja wzrostu kifozy piersiowej odnotowywana byla u mczyzn, natomiast u kobiet z kolei odnotowywano tendencje malejc. Wobec przytoczonych danych nie stanowi problemu medycznego plecy okrgle u dziewczt stwierdzane przed pokwitaniem, gdy 11 9. Kratenova J. Prevalence and risk factor of poor posture in school children in the Czech Republic. J Sch Health 2007; 77 (3): 131-137. 10. Prtkiewicz-Abajcew E, Zeyland-Malawka E, Wróblewska E. Nieprawidlowoci postawy ciala u dzieci i mlodziey szkól gdaskich. Pediatr Pol 1997; 72 (12): 1121-1126. 11. Mastalerz-Migas A, Krupa T, Muszyska A. Epidemiologia wad postawy u dzieci i mlodziey na terenie województwa opolskiego. Family Medicine& Primary Care Review 2006; 8 (3): 692-694. 12. Hagner W, Bk D, Luliska-Kuklik E, Hagner-Derengowska M. Czsto wystpowania wad postawy u dzieci 10-13 letnich w regionie mlawskim. Kwart Ortop 2011; (1): 24-30. 13. Kaczmarek J, Raczkowski J, Krajewski T, Kilian Z. Ocena czstoci wystpowania wad postawy u dzieci i mlodziey dzielnicy Lód-Widzew w trzyletnim okresie obserwacji. Kwart Ortop 1998; 4: 390-394. 14. Rudziska A, Nowotny J, Dbrowska J, Szymaska J. Sposób trzymania si siedmiolatków a budowa ciala. Fizjoterapia 2006; 1(4): 10. 15. Nowotny J, Saulicz E. Niektóre zaburzenia statyki ciala i ich korekcja. Katowice: AWF; 1990. 16. liwa W. Posturometr S jako urzdzenie diagnozujco-pomiarowe. W: liwa W. Powstawanie wad postawy ciala, ich ocena i postpowanie korekcyjne. ­ Wroclaw: POSMED; 1993.p.5-15. 17. Zeyland-Malawka E. Wyniki pomiarów krzywizn krgoslupa jako uklad odniesienia w badaniu postawy. Fizjoterapia 2003; 11(3): 5-12. 18. Nowotny J, Ptaszek K, Kramarz W. Modyfikacja punktowej oceny postawy ciala przydatna do bada przesiewowych. Fizjoter Pol 2001; 1(4): 409-413. 19. Dobosiewicz K. Niespecyficzny ból krgoslupa u dzieci i mlodziey ­ uwarunkowania biomechaniczne, neurofizjologiczne oraz psychospoleczne. Neurol Dziec 2006; 15(30): 51-57. 20. Skolimowski T, Podhorski M, Bibrowicz K. Zastosowanie fotogrametrycznej metody oceny postawy ciala w badaniach skriningowych. W: Nowotny J. Dysfunkcje krgoslupa, diagnostyka i terapia. Katowice: AWF; 1993.p. 157-168. 21. Wojna D, Ankwajer J, Barczyk K. Postawa ciala w plaszczynie strzalkowej dzieci w starszym wieku przedszkolnym. Fizjoterapia 2002; 14(4): 29-36. 22. Zeyland-Malawka. Klasyfikacja i ocena postawy ciala w modyfikacjach metody Wolaskiego i Nowojorskiego Testu Klasyfikacyjnego. Fizjoterapia 1999; 7(4): 52-56. 23. Tylman D. Patomechanika bocznych skrzywie krgoslupa. Warszawa: Severus; 1995.p. 53-59. 24. White AA, Panjabi NM. Clinical biomechanics of the spine. Philadelphia: Lippincott Co; 1978. w procesie dojrzewania wada ta u wikszoci dziewczt ustpuje samoistnie. Zjawisko to mona tlumaczy zmian samooceny wizerunku dziewczt z postawy skrywania zewntrznych atrybutów kobiecoci w okresie dojrzewania, na postaw eksponowania powyszych atrybutów w wieku póniejszym. Natomiast zwraca uwag w przedstawionym materiale zwikszenie teje wady postawy u plci mskiej co stanowi wskazówk dla lekarzy, pielgniarek i fizjoterapeutów zajmujcych si mlodzie [39,40]. Wnioski W okresie 10 lat w badanej grupie dzieci stwierdzono odmienne zmiany postawy u dziewczt i chlopców. U dziewczt po okresie dojrzewania stwierdzono transformacje postawy w kierunku zmniejszania kifozy piersiowej i zwikszania lordozy ldwiowej, natomiast u chlopców obserwowano zmiany postawy w kierunku odwrotnym - powikszania si kifozy piersiowej i zmniejszania lordozy ldwiowej. Ocena postawy dziecka z uyciem prostych przyrzdów pomiarowych wedlug zaproponowanej w pracy metodyki badania wydaje si by dobr propozycj do kwalifikacji postawy w badaniach przesiewowych i monitorowania efektów leczenia wad postawy. Pimiennictwo 1. Domagalska M. Neurofizjologiczne aspekty diagnostyki i terapii wad postawy. W: Nowotny J. Wady postawy ciala u dzieci i mlodziey. Bielsko Biala: WSzA 2009; 32-33. 2. Berger W. Normal and impaired development of gait. Adv Neurol 2001;4: 965-70. 3. Browne JEO, Hare NJ. Przegld metod badania zdolnoci utrzymywania równowagi w pozycji stojcej. Physiotherapy 2001;87(9): 489-495. opublikowane w ­ Rehabil Med 2002; 6(1): 72-76. 4. Kluszczyski M. Czsto wystpowania wad postawy i asymetrii grzbietu w populacji dzieci wiejskich. Fizjoter Pol 2007; 7(1): 71-79. 5. Nowotny J. (red): Podstawy fizjoterapii. Kraków: Wyd. Kasper;2004-2005. 6. Nowotny J, Nowotny-Czupryna O, Czupryna K. Reedukacja posturalna w systemie stacyjnym. Bielsko -Biala: Wyd. WSA; 2008. 7. Wilczyski J. Postawa ciala a czas reakcji prostej na bodziec wzrokowy dziewczt w wieku 14-16 lat. Fizjoterapia 2006; 14(1): 34-42. 8. Hagner W, Kamierczak U. Czsto wystpowania wad postawy i sposób spdzania czasu wolnego przez uczniów Zespolu Szkól nr 8 w Bydgoszczy. Fizjoterapia 2003; 11(4): 12-15. 12 25. Kasperczyk T. Wady postawy ciala. Diagnostyka i leczenie. Kraków: Kasper; 1994.p. 9-14. 26. Barczyk K, Skolimowski T, Hawrylak A. Ksztaltowanie si asymetrii tulowia u dzieci w mlodszym wieku szkolnym. Fizjoter Pol 2004; 4 (3): 10-15. 27. Aluisio FV, Christensen ChP, Urbaniak JR. Ortopedia. Wroclaw: Urban&Partner; 2000.p. 211-216. 28. Nitzschke E, Hildenbrand M. Epidemiology of kyfosis in school children. Zeitschrift fur Orthopedie und ihre Grenzgebiete 1990;128(5): 477-81. 29. Kiwerski J. Schorzenia i urazy krgoslupa. Warszawa: Wydaw. PZWL; 2001.p. 136-137. 30. Szczygiel A, lusarczyk A. Ruchomo oraz uksztaltowanie krzywizn krgoslupa u dzieci z wadliw postaw ciala. Fizjoter Pol 2003; 3(30): 261-271. 31. Zeyland-Malawka E. Wyniki pomiarów krzywizn krgoslupa jako uklad odniesienia w badaniu postawy. Fizjoterapia 2003; 11( 3): 5-12. 32. Ferguson RL. Plecy okrgle. [In:] Pizzutillo PD. Ortopedia Dziecica. Lublin: Czelej; 1999.p. 25-29. 33. Roussouly P, Gollogly S, Berthonnaud E. Classification of the normal variation in the sagittal alignement of the human lumbar spine and pelvis in the standing position. Spine 2005; 30(3): 346-353. 34. Dunk NM, Chung YY, Sullivan D, Callaghan JP. The reliability of quantifying upright standing postures as a baseline diagnostic clinical tool. J Manipulative Physiol Ther 2004; 27(2): 91-96. 35. Dunk NM, Lalonde J, Callaghan JP. Implications for use of postural analysis as a clinical diagnostic tool. J Manipulative Physiol Ther 2005; 28(6): 386-392. 36. Prtkiewicz ­Abajcew E. Wybrane cechy postawy ciala w plaszczynie strzalkowej u chlopców i dziewczt w okresie dojrzewania plciowego. [W] Nowotny J. Dysfunkcje krgoslupa, diagnostyka i terapia. Katowice: AWF; 1993.p. 225-238. 37. Poussa MS, Heliovaara MM, Seitsamo JT, Nissinen MJ. Development of spinal posture in a cohort of children from the age 11 to 22 years. Eur Spine J 2005; 14: 738-742. 38. Nissinen M, Heliovaara M, Ylikoski M, Poussa M. Trunk asymmetry, posture, growth and risk scoliosis. A three-year follow-up study of Finnish prepubertal school children. Spine 1993; 18: 8-13. 39. Górecki A, Kiwerski J, Kowalski I. M, Marczyski W, Nowotny J, Jarosz U, Suwalska M, Szelachowska-Kluza W. Profilaktyka wad postawy u dzieci i mlodziey w rodowisku nauczania i wychowania ­ rekomendacje ekspertów. Pol Ann Med 2009; 16(1): 168-177. 40. Durmala J, Dobosiewicz K, Kotwicki T, Jendrzejek H. Wplyw asymetrycznej mobilizacji tulowia na warto kta Cobba i rotacji w przypadkach skolioz idiopatycznych u dzieci i mlodziey. Ortop Traumatol Rehab 2003; 5(1): 80-85.

Journal

Advances in Rehabilitationde Gruyter

Published: Jun 1, 2013

References