Get 20M+ Full-Text Papers For Less Than $1.50/day. Start a 14-Day Trial for You or Your Team.

Learn More →

The influence of physical activity on climacteric symptoms

The influence of physical activity on climacteric symptoms Aneta Dbek, Agnieszka Adamiec, Witold Rekowski, Piotr Czyewski Introduction: The menopausal syndrome affects 85-87% post-menopausal women. Typical symptoms include: hot flashes, heavy sweats, dizziness, increased body temperature, heart palpitations, depression, mood swings, distorted concentration, distorted memory and interrupted sleeping patterns. The literature on effects of physical activity on menopausal symptoms seems to be inconsistent. The aim of this study was to determine the relationship between intensified menopausal syndrome and undertaking physical activity. Material and methods: We studied 105 healthy menopausal women (aged 45 to 65). Their mean age was 52 SD 5.2. We used the survey method. The research tools were: questionnaire we devised, Kupperman index and Borg scale. Additionally, we devised: physical effort intensity index and physical activity variety index. To conduct the statistical analysis, we used STATISTICA programme. We set statistical significance at p<0.05. Results: We found a statistically significant relationship between the frequency of undertaking physical activity and the intensity of menopausal syndrome. More than a half of the subjects (54.3%) did physical exercise "often" or "regularly", and they did not suffer from the "severe" form of menopausal syndrome. We found a significant relationship between the BMI and intensity of menopausal symptoms (p=0.04) and between the waist size and menopausal symptoms (p=0.001). Conclusions: The more intense, varied and frequent physical activity, the less intense menopausal symptoms. The subjects with normal BMI and waist narrower than 80cm had less difficult menopause. Physical activity reduces physical and psychological changes experienced in the climacteric. Key words: Wstp Okolo 1/3 ycia kobiet przypada na okres pomenopauzalny. W tym okresie dochodzi do obnienia stenia hormonów plciowych co powoduje zmiany w calym organizmie a w szczególnoci w ukladzie krenia: wylewy, zatory, zawaly; w ukladzie kostnym: osteoporoza oraz w ukladzie nerwowym m.in. choroba Alzheimera [1, 2]. Niedobór estrogenów przyczynia si do atrofii tkanek estrogenozalenych: skóry, pochwy, macicy, jajników czy cewki moczowej. Na skutek zaburzonej gospodarki wglowodanowo-lipidowej nastpuje zwikszenie masy ciala prowadzce do otyloci ogólnej lub-co gorsze i dwa razy czstsze- otyloci brzusznej [2-5]. Typowe objawy zespolu klimakterycznego mona podzieli na neurowegetatywne: uderzenia gorca, nocne poty, zwroty glowy, wzrost temperatury i kolatanie serca oraz psychoemocjonalne: depresja, labilno emocjonalna, wzmoona draliwo, oslabienie koncentracji i pamici oraz zaburzenia snu. Nasilone objawy zespolu klimakterycznego znaczco obniaj jako ycia co potwierdzaj liczni autorzy [6-9]. Celem bada bylo okrelenie zwizku midzy nasileniem zespolu klimakterycznego a aktywnoci fizyczn. Postawiono nastpujce pytania badawcze: 1. Czy podejmowanie aktywnoci fizycznej ma wplyw na objawy zespolu klimakterycznego? 2. Czy nasilenie objawów zespolu klimakterycznego ma zwizek z: menopause, physical activity, Kupperman index, Borg scale a) wiekiem b) BMI c) obwodem talii d) intensywnoci podejmowanego wysilku e) wybieran form ruchu Material i metody Przebadano 105 zdrowych kobiet w okresie klimakterium w wieku rednio 52 + 5,2 lat. Badania przeprowadzono na przelomie kwietnia i maja 2015 roku na grupie kobiet przypadkowo spotkanych na terenie AWF (sluchaczki Uniwersytetu Trzeciego Wieku, pracownice AWF, babcie towarzyszce wnukom na placu zabaw). Kryterium wlczenia: ple eska, wiek 45-65 lat, zdrowie. Kryterium wylczenia: brak zgody na udzial w badaniu, wiek powyej 65 lat, choroby uniemoliwiajce aktywno fizyczn. Poniej na rycinie 1 przedstawiono rozklad czstoci BMI badanych kobiet. Obwód talii byl mierzony w linii pachowej, w polowie odlegloci pomidzy lukiem ebrowym, a grzebieniem koci biodrowej. Obwód talii u badanych kobiet miecil si w przedziale od 62 do 120 cm, rednio 83 cm. W badaniach wykorzystano metod sondaow. Narzdzia badawcze stanowila: ankieta wlasna, wskanik klimakteryczny Kuppermana, skala Borga. Po przeanalizowaniu pyta i odpowiedzi zawartych w ankiecie wlasnej dodatkowo utworzono: wskanik intensywno- Postpy Rehabilitacji (1), 27 ­ 32, 2016 Ryc.1. BMI osób badanych Fig.1. The BMI menopausal woman ci wysilku oraz wskanik rónorodnoci aktywnoci fizycznej. Pierwszy to iloczyn czstoci podejmowania aktywnoci fizycznej, czasu trwania jednorazowej sesji wicze i skali Borga. Drugi-rónorodno aktywnoci fizycznej- oblicza si sumujc wybierane przez ankietowane formy ruchu. Korelacja na poziome 0,59. Ankieta wlasna skladala si z 14 pyta. Pytania dotyczyly danych socjodemograficznych (wiek, wzrost, masa ciala, obwód talii) oraz aktywnoci fizycznej (czsto, czas trwania jednostki, preferowane formy ruchu). Wskanik klimakteryczny Kuppermanna sluy do oceny nasilenia zespolu klimakterycznego. Na objawy wypadowe skladaly si: uderzenia gorca, pocenie si, zaburzenia snu, nerwowo, przygnbienie, zawroty glowy, ogólne oslabienie, bóle stawów, bóle glowy, kolatanie serca, parestezje. W zalenoci od stopnia nasilenia danego objawu wypadowego badane przypisywaly im punkty od 0 do 3, gdzie 0 oznaczalo brak skargi a 3 objawy silnie wyraone. Suma punktów od 0 do 51 pozwalala oceni nasilenie zespolu klimakterycznego, gdzie posta lekka od 0 do 15 punktów, posta rednia od 15 do 26 punktów i posta cika powyej 26 punktów. Skala Borga sluy do orientacyjnej oceny intensywnoci wysilku. Wykorzystuje si w niej liniowy zwizek skurczów serca z pulapem tlenowym (VO2max) . Zadaniem badanego jest wskazanie na skali od 6 do 20 wartoci odpowiadajcej nateniu wysilku. Wskazana warto - przemnoona przez 10 - okrela z duym prawdopodobiestwem warto HR w trakcie zaj ruchowych [10]. Analiza statystyczna Do analizy statystycznej wykorzystano program: ,,Microsoft Excel 2007" oraz ,,STATISTICA". W celu zbadania zalenoci midzy aktywnoci fizyczn a wskanikiem Kuppermana posluono si tabelami krzyowymi. Istotno statystyczn badano testem Chi kwadrat. Przyjty poziom istotnoci wynosil p0,05. Sil zwizku pomidzy zmiennymi okrelono przy pomocy miary przeznaczonej dla zmiennych nominalnych v-Cramera. Wyniki U badanych, które wiczyly ,,czsto" i ,,regularnie" nie wystpila cika posta zespolu klimakterycznego (tab.1.). Tab. 1. Czsto podejmowania aktywnoci fizycznej a wskanik Kuppermana Tab. 1. Frequency of physical activity and the Kupperman index Czsto podejmowania aktywnoci Wskanik Kuppermana fizycznej Posta lekka Posta rednia wcale rzadko czsto regularnie ogól Chi-kwadrat Pearsona p= 0,001 V Cramera p= 0,3 28,6% 34,1% 72,1% 85,7% 56,2% 57,1% 46,3% 27,9% 14,3% 35,2% Posta cika 14,3% 19,5% 0% 0% 8,6% Ogól 7% 39% 41% 13% 100% Aneta Dbek, Agnieszka Adamiec, Witold Rekowski, Piotr Czyewski Badane z prawidlowym BMI mialy lekk bd redni posta zespolu klimakterycznego. U wszystkich kobiet z otyloci II stopnia stwierdzono cik posta zespolu klimakterycznego (tab.2.). Kobiety z prawidlowym obwodem talii (do 80 cm) nie mialy cikiej postaci zespolu klimakterycznego (tab. 3.). Biorc pod uwag wskanik intensywnoci wysilku (iloczyn czstoci podejmowania aktywnoci, czasu Tab. 2. BMI a wskanik Kuppermana Tabl. 2. The BMI and the Kupperman index BMI norma nadwaga Otylo I stopnia Otylo II stopnia ogól Posta lekka 60% 59,09% 40% 0% 56% trwania jednostki i skali Borga) ankietowane zostaly podzielone median (12) na 2 grupy. Pierwsza grupa kobiet cechowala si niskim wskanikiem intensywnoci. W tej grupie prawie polowa 46,3 % ankietowanych uskarala si na posta redni zespolu klimakterycznego. U pa z wysokim wskanikiem intensywnoci wicze w ogóle nie wystpily cikie objawy a 76,5 % kobiet mialo posta lekk zespolu (tab.4.). Wskanik Kuppermana Posta rednia 40% 29,55% 40% 0% 35% Posta cika 0% 11,36% 20% 100% 9% Ogól 43% 42% 14% 1% 100% Chi-kwadrat Pearsona p= 0,004 V Cramera p= 0,3 Tab. 3. Obwód talii a wskanik Kuppermana Tab. 3. Waist circumference and the Kuppermana index Obwód talii Do 80 cm Powyej 80 cm ogól Wskanik Kuppermana Posta lekka 36% 23% 56,2% Posta rednia 15% 22% 35,2% V Cramera p= 0,36 Tab. 4. Wskanik intensywnoci wysilku a wskanik Kuppermana Tab. 4. Physical effort intensity index and the Kupperman index Wskanik intensywnoci wysilku (pkt) 0-12 13-54 ogól Posta lekka 37,0% 76,5% 56,2% Wskanik Kuppermana Posta rednia 46,3% 23,5% 35,2% Posta cika 16,7% 0,0% 8,6% Ogól 51,4% 48,6% 100,0% Posta cika 0% 9% 8,6% Ogól 48,6% 51,4% 100% Chi-kwadrat Pearsona p= 0,001 Chi-kwadrat Pearsona p= 0,001 V Cramera p= 0,4 Tab. 5. Wskanik rónorodnoci aktywnoci fizycznej a wskanik Kuppermana Tab. 5. Physical activity variety index and the Kupperman index Wskanik rónorodnoci aktywnoci fizycznej 0-5 form ruchu 6-11 form ruchu ogól Posta lekka 44,1% 71,7% 56,2% Wskanik Kuppermana Posta rednia 40,7% 28,3% 35,2% Posta cika 15,3% 0,0% 8,6% Ogól 56,2% 43,8% 100,0% Chi-kwadrat Pearsona p= 0,003 V Cramera p= 0,3 Postpy Rehabilitacji (1), 27 ­ 32, 2016 31 nopauzy. Zwykle menopauza wystpuje midzy 40 a 58 rokiem ycia jednake liczni autorzy [2, 14] podkrelaj, e wiek menopauzy zaley od wielu czynników zarówno rodowiskowych jak i genetycznych. Na przyklad w populacji polskich kobiet ostatnia miesiczka pojawia si rednio w wieku 51,2 lat podczas gdy w Egipcie rednia wieku menopauzy to 46,7 lat. Do obiektywnego okrelenia menopauzy mona wykorzysta stenie hormonów plciowych. Dla kobiet po menopauzie prawidlowa warto stenia folikulotropiny FSH wynosi 25-135 mLU/ml a estradiolu E od 5-54,7 pg/ml [2]. Jednake badanie stenia hormonów plciowych jest inwazyjne i drogie. Rzetelne okrelenie wieku menopauzy jest wane ze wzgldu na fakt, e zespól klimakteryczny nasila si 2 lata po wystpieniu ostatniej miesiczki [14]. W badaniach Nelsona i wsp. rednia wieku kobiet wynosila 42 lata co moglo wplyn na wyniki bada. W naszych badaniach rednia wieku kobiet wynosila 52 lata. Nie stwierdzilimy korelacji midzy wiekiem badanych a zglaszanymi objawami zespolu klimakterycznego zapewne dlatego, e nie sam wiek a poziom hormonów plciowych byl tu najistotniejszy. Natomiast inni badacze, uwaaj, e nasilenie symptomów okresu przekwitania postpuje wraz z wiekiem [14-16]. Kolejnym wanym czynnikiem zwizanym z objawami klimakterium byla masa ciala. Zwikszenie masy ciala u kobiet w okresie okolomenopauzalnym obserwuje si na calym wiecie. Badanie przeprowadzone na polskiej populacji 10.000 kobiet wykazalo, e wraz z wiekiem wzrasta BMI oraz WHR (waist to hip ratio) [5]. Zwizek pomidzy wysokim BMI a nasileniem objawów zespolu klimakterycznego potwierdzilo wielu autorów [16-19]. W naszych badaniach stwierdzilimy istotn zaleno midzy BMI a nasileniem objawów klimakterium (p=0,004) oraz midzy obwodem tali i objawami klimakterium (p=0,001). Biorc pod uwag wzrost dlugoci ycia oraz aktywnoci zawodowej kobiet naley dy do lagodzenia objawów zespolu klimakterycznego oraz stosowa profilaktyk chorób wynikajcych z niedoboru hormonów plciowych. Wymaga to zrozumienia zmian zachodzcych w organizmie dojrzalych kobiet oraz rzetelnych bada naukowych. Aktywno fizyczna jest najtasz, ogólnodostpn i maloinwazyjn form profilaktyki i leczenia problemów zwizanych z okresem klimakterium i senium [20-22]. Wnioski 1. Im wiksza czstotliwo, intensywno i rónorodno aktywnoci fizycznej tym mniejsze objawy zespolu klimakterycznego. 2. Kobiety z prawidlowym BMI i obwodem tali do 80 cm lagodniej przechodz klimakterium. 3. Aktywno fizyczna lagodzi zmiany fizyczne i psychiczne zachodzce w okresie klimakterium. W tabeli 5 przedstawiono nasilenie zespolu klimakterycznego w zalenoci od wskanika rónorodnoci aktywnoci fizycznej (suma uprawianych form ruchu). U badanych, które podejmowaly wicej form nie wystpila cika posta zespolu klimakterycznego. Biorc pod uwag wiek ankietowanych, w podziale na roczniki, najliczniejsz grup stanowily panie w wieku 45 lat (10,5 %) z lekk postaci zespolu klimakterycznego. Szczególowa analiza nie wykazala istotnego zwizku midzy wiekiem badanych kobiet a wskanikiem Kupermana (Chi-kwadrat Pearsona p= 0,2; V Cramera p= 0,06). Dyskusja Analiza literatury dotyczca wplywu aktywnoci fizycznej na objawy zespolu klimakterycznego ujawnila szereg kontrowersji. Liczni autorzy donosz o pozytywnym oddzialywaniu ruchu na objawy klimakterium, inni autorzy- przeciwnie- nie dostrzegaj takiego zwizku. Z naszych bada wynika, e u kobiet podejmujcych aktywno fizyczn ,,czsto" i ,,regularnie" nie wystpila cika posta zespolu klimakterycznego. Do podobnych wniosków doszli Kim i wsp, którzy przebadali 631 zdrowych kobiet w wieku 44-56 lat. Do oceny objawów zwizanych z menopauz uyli kwestionariusza MENQOL (the Menopause-Specific Quality of Life Questionnaire). Zawieral on opis 29 objawów wazomotorycznych, psychosocjalnych, fizycznych i seksualnych. Poziom aktywnoci fizycznej zbadano za pomoc kwestionariusza IPAQ (International Physical Activity Questionnaire). Skladal si on z pyta dotyczcych umiarkowanych i intensywnych aktywnoci. Autorzy stwierdzili, e aktywno fizyczna byla skorelowana z objawami psychosocjalnymi i fizycznymi. Grupa wiczca z umiarkowan intensywnoci cechowala si najlejszymi objawami wypadowymi [11]. Podobnie Guimarães i wsp. dowiedli, na grupie 104 kobiet w wieku 45-59 lat, e aktywno fizyczna powyej 60 minut dziennie istotnie redukuje objawy przekwitania i poprawia jako ycia [7]. Do zupelnie innych wniosków doszli Nelson i wsp. po przebadaniu 436 kobiet w wieku 35-47 lat. Podzieli oni badane kobiety na 4 grupy wedlug iloci kilokalorii spalanych w czasie aktywnoci fizycznej. Porównali to z MSL (Menopausal Symptoms List) zaadaptowan na podstawie wskanika klimakterycznego Kuppermana. Z ich bada wynika, e uprawianie aktywnoci fizycznej nie jest skorelowane z objawami somatycznymi, wazomotorycznymi oraz wystpowaniem depresji [12]. Z kolei Snerfeld i wsp. porównywali grup kobiet uczestniczcych w 12 tygodniowym programie wicze z kobietami, które nie prowadzily aktywnego trybu ycia. Nie zauwayli istotnych rónic w zglaszanych dolegliwociach okresu przekwitania [13]. Tak sprzeczne wyniki autorów mog by spowodowane problemem z rzetelnym okreleniem wieku me- Aneta Dbek, Agnieszka Adamiec, Witold Rekowski, Piotr Czyewski 11. Kim M, Cho J, Ahn Y, Yim G, Park HY. Association between physical activity and menopausal symptoms in perimenopausal women. BMC Women's Health 2014, 14: 122. 12. Nelson DB, Sammel MD, Freeman EW, Lin H, Gracia CR, Schmitz KH. Effect of physical activity on menopausal symptoms among urban women. Med Sci Sports Exerc 2008; 40(1):50-58. 13. Sternfeld B, et al. Efficacy of exercise for menopausal symptoms: a randomized controlled trial. Menopause 2014; 21(4):330-338. 14. Kaczmarek M. The timing of natural menopause in Poland and associated factors. Maturitas 2007; 57:139-153. 15. Barna E, Krupiska A, Kranianin E, Ra R. Funkcjonowanie psychospoleczne i zawodowe kobiet w okresie okolomenopauzalnym. Prz Menopauzalny 2012; 4: 296-304. 16. Sénéchal M, Bouchard DR, Dionne IJ. The effects of lifestyle interventionsin dynapenic- obese postmenopausal women. Menopause 2012; 19:1015-1021. 17. Amabebe E, Osayande S, Ozoene J, Ugwu A. Relationship between Menopausal Sweating and Body Mass Index. Open J Endocr Metab Dis 2014; 4:137-146. 18. Alexander C, Cochran CJ, Gallicchio L, Miller SR, Flaws JA, Zacur H. Serum leptin levels, hormone levels, and hot flashes in midlife women. Fertil Steril 2010; 94:10371043. 19. Qibin Qi at al. Television watching, leisure time physical activity and the genetic predisposition in relation to body mass index in woman and men. Circulation 2012;126:1821-1827. 20. El Khoudary R at al. Longitudinal assessment the menopausal transition endogenous sex hormons and perceptionof physical functioning:the study of woman health across the nation. J Gerontol 2014;69(8);1011-1017. 21. Griffiths A at al. Association of physical activity with future mental health in older, mid-life and younger woman. Eur J Public Health 2014;24(5):813-818. 22. Overdorf V, Kollia B, Makarec K, Aleva Szelles C. The relationship between physical activity and depressive symptoms in healthy older woman. Gerontology Geriatric Medicine 2016;2:1-8. 4. Aktywno fizyczna jest ogólnodostpn, maloinwazyjn i tani form profilaktyki chorób okresu klimakterium. Pimiennictwo 1. Pachocka L. Analiza porównawcza stylu ycia otylych kobiet przed menopauz i w okresie perimenopauzy. Roczn PZH 2010; 61(4):389-393. 2. Rumianowski B, Brodowska A, Karakiewicz B, Grochans E, Ryterska K, Laszczyska M. Czynniki rodowiskowe wplywajce na wiek wystpienia naturalnej menopauzy u kobiet. Prz Menopauzalny 2012; 5:412-416. 3. Jakubiec D, Jarnut W, Jonak W, Chromik K, Sobiech K. Sklad ciala a jako ycia mierzona Kwestionariuszem Ogólnego Stanu Zdrowia Davida Goldberga u kobiet w wieku 55-60 lat. Prz Menopauzalny 2012; 6:478-481. 4. Tkaczuk-Wlach J, Wlach R, Sobstyl M, Jakiel G. Otylo w okresie okolo- i pomenopauzalnym. Prz Menopauzalny 2012; 6:514-517. 5. Bk-Sosnowska M, Skrzypulec- Plinta V. Przyczyny nadmiernej masy ciala u kobiet w okresie menopauzalnym. Prz Menopauzalny 2012; 1:31-35. 6. wirlej A, Wilmowska-Pietruszyska A. Ocena wplywu systematycznej aktywnoci fizycznej na joko ycia kobiet po menopauzie. Young Sport Science of Ukraine 2010; 4: 179-185. 7. Guimarães A, Baptista F. Influence of habitual physical activity on the symptoms of climacterium/menopause and the quality of life of middle-aged women. Int J Womens Health 2011; 3:319-328. 8. Posturyska M, Rechberger T, Postawski K. Objawy uroginekologiczne i ich wplyw na jako ycia w okresie przekwitania. Prz Menopauzalny 2006; 6:388-92. 9. Daley A, MacArthur C, Stokes-Lampard H. Exercise participation, body mass index, and health-related quality of life in women of menopausal age. Br J Gen Pract 2007; 57:130-135. 10. Rutkowska E. Ocena aktywnoci fizycznej w badaniach podmiotowych. Fizjoterapia 2012; 1(35):119-125. http://www.deepdyve.com/assets/images/DeepDyve-Logo-lg.png Advances in Rehabilitation de Gruyter

The influence of physical activity on climacteric symptoms

Loading next page...
 
/lp/de-gruyter/the-influence-of-physical-activity-on-climacteric-symptoms-OaUyfukS6c
Publisher
de Gruyter
Copyright
Copyright © 2016 by the
ISSN
1734-4948
eISSN
1734-4948
DOI
10.1515/rehab-2015-0036
Publisher site
See Article on Publisher Site

Abstract

Aneta Dbek, Agnieszka Adamiec, Witold Rekowski, Piotr Czyewski Introduction: The menopausal syndrome affects 85-87% post-menopausal women. Typical symptoms include: hot flashes, heavy sweats, dizziness, increased body temperature, heart palpitations, depression, mood swings, distorted concentration, distorted memory and interrupted sleeping patterns. The literature on effects of physical activity on menopausal symptoms seems to be inconsistent. The aim of this study was to determine the relationship between intensified menopausal syndrome and undertaking physical activity. Material and methods: We studied 105 healthy menopausal women (aged 45 to 65). Their mean age was 52 SD 5.2. We used the survey method. The research tools were: questionnaire we devised, Kupperman index and Borg scale. Additionally, we devised: physical effort intensity index and physical activity variety index. To conduct the statistical analysis, we used STATISTICA programme. We set statistical significance at p<0.05. Results: We found a statistically significant relationship between the frequency of undertaking physical activity and the intensity of menopausal syndrome. More than a half of the subjects (54.3%) did physical exercise "often" or "regularly", and they did not suffer from the "severe" form of menopausal syndrome. We found a significant relationship between the BMI and intensity of menopausal symptoms (p=0.04) and between the waist size and menopausal symptoms (p=0.001). Conclusions: The more intense, varied and frequent physical activity, the less intense menopausal symptoms. The subjects with normal BMI and waist narrower than 80cm had less difficult menopause. Physical activity reduces physical and psychological changes experienced in the climacteric. Key words: Wstp Okolo 1/3 ycia kobiet przypada na okres pomenopauzalny. W tym okresie dochodzi do obnienia stenia hormonów plciowych co powoduje zmiany w calym organizmie a w szczególnoci w ukladzie krenia: wylewy, zatory, zawaly; w ukladzie kostnym: osteoporoza oraz w ukladzie nerwowym m.in. choroba Alzheimera [1, 2]. Niedobór estrogenów przyczynia si do atrofii tkanek estrogenozalenych: skóry, pochwy, macicy, jajników czy cewki moczowej. Na skutek zaburzonej gospodarki wglowodanowo-lipidowej nastpuje zwikszenie masy ciala prowadzce do otyloci ogólnej lub-co gorsze i dwa razy czstsze- otyloci brzusznej [2-5]. Typowe objawy zespolu klimakterycznego mona podzieli na neurowegetatywne: uderzenia gorca, nocne poty, zwroty glowy, wzrost temperatury i kolatanie serca oraz psychoemocjonalne: depresja, labilno emocjonalna, wzmoona draliwo, oslabienie koncentracji i pamici oraz zaburzenia snu. Nasilone objawy zespolu klimakterycznego znaczco obniaj jako ycia co potwierdzaj liczni autorzy [6-9]. Celem bada bylo okrelenie zwizku midzy nasileniem zespolu klimakterycznego a aktywnoci fizyczn. Postawiono nastpujce pytania badawcze: 1. Czy podejmowanie aktywnoci fizycznej ma wplyw na objawy zespolu klimakterycznego? 2. Czy nasilenie objawów zespolu klimakterycznego ma zwizek z: menopause, physical activity, Kupperman index, Borg scale a) wiekiem b) BMI c) obwodem talii d) intensywnoci podejmowanego wysilku e) wybieran form ruchu Material i metody Przebadano 105 zdrowych kobiet w okresie klimakterium w wieku rednio 52 + 5,2 lat. Badania przeprowadzono na przelomie kwietnia i maja 2015 roku na grupie kobiet przypadkowo spotkanych na terenie AWF (sluchaczki Uniwersytetu Trzeciego Wieku, pracownice AWF, babcie towarzyszce wnukom na placu zabaw). Kryterium wlczenia: ple eska, wiek 45-65 lat, zdrowie. Kryterium wylczenia: brak zgody na udzial w badaniu, wiek powyej 65 lat, choroby uniemoliwiajce aktywno fizyczn. Poniej na rycinie 1 przedstawiono rozklad czstoci BMI badanych kobiet. Obwód talii byl mierzony w linii pachowej, w polowie odlegloci pomidzy lukiem ebrowym, a grzebieniem koci biodrowej. Obwód talii u badanych kobiet miecil si w przedziale od 62 do 120 cm, rednio 83 cm. W badaniach wykorzystano metod sondaow. Narzdzia badawcze stanowila: ankieta wlasna, wskanik klimakteryczny Kuppermana, skala Borga. Po przeanalizowaniu pyta i odpowiedzi zawartych w ankiecie wlasnej dodatkowo utworzono: wskanik intensywno- Postpy Rehabilitacji (1), 27 ­ 32, 2016 Ryc.1. BMI osób badanych Fig.1. The BMI menopausal woman ci wysilku oraz wskanik rónorodnoci aktywnoci fizycznej. Pierwszy to iloczyn czstoci podejmowania aktywnoci fizycznej, czasu trwania jednorazowej sesji wicze i skali Borga. Drugi-rónorodno aktywnoci fizycznej- oblicza si sumujc wybierane przez ankietowane formy ruchu. Korelacja na poziome 0,59. Ankieta wlasna skladala si z 14 pyta. Pytania dotyczyly danych socjodemograficznych (wiek, wzrost, masa ciala, obwód talii) oraz aktywnoci fizycznej (czsto, czas trwania jednostki, preferowane formy ruchu). Wskanik klimakteryczny Kuppermanna sluy do oceny nasilenia zespolu klimakterycznego. Na objawy wypadowe skladaly si: uderzenia gorca, pocenie si, zaburzenia snu, nerwowo, przygnbienie, zawroty glowy, ogólne oslabienie, bóle stawów, bóle glowy, kolatanie serca, parestezje. W zalenoci od stopnia nasilenia danego objawu wypadowego badane przypisywaly im punkty od 0 do 3, gdzie 0 oznaczalo brak skargi a 3 objawy silnie wyraone. Suma punktów od 0 do 51 pozwalala oceni nasilenie zespolu klimakterycznego, gdzie posta lekka od 0 do 15 punktów, posta rednia od 15 do 26 punktów i posta cika powyej 26 punktów. Skala Borga sluy do orientacyjnej oceny intensywnoci wysilku. Wykorzystuje si w niej liniowy zwizek skurczów serca z pulapem tlenowym (VO2max) . Zadaniem badanego jest wskazanie na skali od 6 do 20 wartoci odpowiadajcej nateniu wysilku. Wskazana warto - przemnoona przez 10 - okrela z duym prawdopodobiestwem warto HR w trakcie zaj ruchowych [10]. Analiza statystyczna Do analizy statystycznej wykorzystano program: ,,Microsoft Excel 2007" oraz ,,STATISTICA". W celu zbadania zalenoci midzy aktywnoci fizyczn a wskanikiem Kuppermana posluono si tabelami krzyowymi. Istotno statystyczn badano testem Chi kwadrat. Przyjty poziom istotnoci wynosil p0,05. Sil zwizku pomidzy zmiennymi okrelono przy pomocy miary przeznaczonej dla zmiennych nominalnych v-Cramera. Wyniki U badanych, które wiczyly ,,czsto" i ,,regularnie" nie wystpila cika posta zespolu klimakterycznego (tab.1.). Tab. 1. Czsto podejmowania aktywnoci fizycznej a wskanik Kuppermana Tab. 1. Frequency of physical activity and the Kupperman index Czsto podejmowania aktywnoci Wskanik Kuppermana fizycznej Posta lekka Posta rednia wcale rzadko czsto regularnie ogól Chi-kwadrat Pearsona p= 0,001 V Cramera p= 0,3 28,6% 34,1% 72,1% 85,7% 56,2% 57,1% 46,3% 27,9% 14,3% 35,2% Posta cika 14,3% 19,5% 0% 0% 8,6% Ogól 7% 39% 41% 13% 100% Aneta Dbek, Agnieszka Adamiec, Witold Rekowski, Piotr Czyewski Badane z prawidlowym BMI mialy lekk bd redni posta zespolu klimakterycznego. U wszystkich kobiet z otyloci II stopnia stwierdzono cik posta zespolu klimakterycznego (tab.2.). Kobiety z prawidlowym obwodem talii (do 80 cm) nie mialy cikiej postaci zespolu klimakterycznego (tab. 3.). Biorc pod uwag wskanik intensywnoci wysilku (iloczyn czstoci podejmowania aktywnoci, czasu Tab. 2. BMI a wskanik Kuppermana Tabl. 2. The BMI and the Kupperman index BMI norma nadwaga Otylo I stopnia Otylo II stopnia ogól Posta lekka 60% 59,09% 40% 0% 56% trwania jednostki i skali Borga) ankietowane zostaly podzielone median (12) na 2 grupy. Pierwsza grupa kobiet cechowala si niskim wskanikiem intensywnoci. W tej grupie prawie polowa 46,3 % ankietowanych uskarala si na posta redni zespolu klimakterycznego. U pa z wysokim wskanikiem intensywnoci wicze w ogóle nie wystpily cikie objawy a 76,5 % kobiet mialo posta lekk zespolu (tab.4.). Wskanik Kuppermana Posta rednia 40% 29,55% 40% 0% 35% Posta cika 0% 11,36% 20% 100% 9% Ogól 43% 42% 14% 1% 100% Chi-kwadrat Pearsona p= 0,004 V Cramera p= 0,3 Tab. 3. Obwód talii a wskanik Kuppermana Tab. 3. Waist circumference and the Kuppermana index Obwód talii Do 80 cm Powyej 80 cm ogól Wskanik Kuppermana Posta lekka 36% 23% 56,2% Posta rednia 15% 22% 35,2% V Cramera p= 0,36 Tab. 4. Wskanik intensywnoci wysilku a wskanik Kuppermana Tab. 4. Physical effort intensity index and the Kupperman index Wskanik intensywnoci wysilku (pkt) 0-12 13-54 ogól Posta lekka 37,0% 76,5% 56,2% Wskanik Kuppermana Posta rednia 46,3% 23,5% 35,2% Posta cika 16,7% 0,0% 8,6% Ogól 51,4% 48,6% 100,0% Posta cika 0% 9% 8,6% Ogól 48,6% 51,4% 100% Chi-kwadrat Pearsona p= 0,001 Chi-kwadrat Pearsona p= 0,001 V Cramera p= 0,4 Tab. 5. Wskanik rónorodnoci aktywnoci fizycznej a wskanik Kuppermana Tab. 5. Physical activity variety index and the Kupperman index Wskanik rónorodnoci aktywnoci fizycznej 0-5 form ruchu 6-11 form ruchu ogól Posta lekka 44,1% 71,7% 56,2% Wskanik Kuppermana Posta rednia 40,7% 28,3% 35,2% Posta cika 15,3% 0,0% 8,6% Ogól 56,2% 43,8% 100,0% Chi-kwadrat Pearsona p= 0,003 V Cramera p= 0,3 Postpy Rehabilitacji (1), 27 ­ 32, 2016 31 nopauzy. Zwykle menopauza wystpuje midzy 40 a 58 rokiem ycia jednake liczni autorzy [2, 14] podkrelaj, e wiek menopauzy zaley od wielu czynników zarówno rodowiskowych jak i genetycznych. Na przyklad w populacji polskich kobiet ostatnia miesiczka pojawia si rednio w wieku 51,2 lat podczas gdy w Egipcie rednia wieku menopauzy to 46,7 lat. Do obiektywnego okrelenia menopauzy mona wykorzysta stenie hormonów plciowych. Dla kobiet po menopauzie prawidlowa warto stenia folikulotropiny FSH wynosi 25-135 mLU/ml a estradiolu E od 5-54,7 pg/ml [2]. Jednake badanie stenia hormonów plciowych jest inwazyjne i drogie. Rzetelne okrelenie wieku menopauzy jest wane ze wzgldu na fakt, e zespól klimakteryczny nasila si 2 lata po wystpieniu ostatniej miesiczki [14]. W badaniach Nelsona i wsp. rednia wieku kobiet wynosila 42 lata co moglo wplyn na wyniki bada. W naszych badaniach rednia wieku kobiet wynosila 52 lata. Nie stwierdzilimy korelacji midzy wiekiem badanych a zglaszanymi objawami zespolu klimakterycznego zapewne dlatego, e nie sam wiek a poziom hormonów plciowych byl tu najistotniejszy. Natomiast inni badacze, uwaaj, e nasilenie symptomów okresu przekwitania postpuje wraz z wiekiem [14-16]. Kolejnym wanym czynnikiem zwizanym z objawami klimakterium byla masa ciala. Zwikszenie masy ciala u kobiet w okresie okolomenopauzalnym obserwuje si na calym wiecie. Badanie przeprowadzone na polskiej populacji 10.000 kobiet wykazalo, e wraz z wiekiem wzrasta BMI oraz WHR (waist to hip ratio) [5]. Zwizek pomidzy wysokim BMI a nasileniem objawów zespolu klimakterycznego potwierdzilo wielu autorów [16-19]. W naszych badaniach stwierdzilimy istotn zaleno midzy BMI a nasileniem objawów klimakterium (p=0,004) oraz midzy obwodem tali i objawami klimakterium (p=0,001). Biorc pod uwag wzrost dlugoci ycia oraz aktywnoci zawodowej kobiet naley dy do lagodzenia objawów zespolu klimakterycznego oraz stosowa profilaktyk chorób wynikajcych z niedoboru hormonów plciowych. Wymaga to zrozumienia zmian zachodzcych w organizmie dojrzalych kobiet oraz rzetelnych bada naukowych. Aktywno fizyczna jest najtasz, ogólnodostpn i maloinwazyjn form profilaktyki i leczenia problemów zwizanych z okresem klimakterium i senium [20-22]. Wnioski 1. Im wiksza czstotliwo, intensywno i rónorodno aktywnoci fizycznej tym mniejsze objawy zespolu klimakterycznego. 2. Kobiety z prawidlowym BMI i obwodem tali do 80 cm lagodniej przechodz klimakterium. 3. Aktywno fizyczna lagodzi zmiany fizyczne i psychiczne zachodzce w okresie klimakterium. W tabeli 5 przedstawiono nasilenie zespolu klimakterycznego w zalenoci od wskanika rónorodnoci aktywnoci fizycznej (suma uprawianych form ruchu). U badanych, które podejmowaly wicej form nie wystpila cika posta zespolu klimakterycznego. Biorc pod uwag wiek ankietowanych, w podziale na roczniki, najliczniejsz grup stanowily panie w wieku 45 lat (10,5 %) z lekk postaci zespolu klimakterycznego. Szczególowa analiza nie wykazala istotnego zwizku midzy wiekiem badanych kobiet a wskanikiem Kupermana (Chi-kwadrat Pearsona p= 0,2; V Cramera p= 0,06). Dyskusja Analiza literatury dotyczca wplywu aktywnoci fizycznej na objawy zespolu klimakterycznego ujawnila szereg kontrowersji. Liczni autorzy donosz o pozytywnym oddzialywaniu ruchu na objawy klimakterium, inni autorzy- przeciwnie- nie dostrzegaj takiego zwizku. Z naszych bada wynika, e u kobiet podejmujcych aktywno fizyczn ,,czsto" i ,,regularnie" nie wystpila cika posta zespolu klimakterycznego. Do podobnych wniosków doszli Kim i wsp, którzy przebadali 631 zdrowych kobiet w wieku 44-56 lat. Do oceny objawów zwizanych z menopauz uyli kwestionariusza MENQOL (the Menopause-Specific Quality of Life Questionnaire). Zawieral on opis 29 objawów wazomotorycznych, psychosocjalnych, fizycznych i seksualnych. Poziom aktywnoci fizycznej zbadano za pomoc kwestionariusza IPAQ (International Physical Activity Questionnaire). Skladal si on z pyta dotyczcych umiarkowanych i intensywnych aktywnoci. Autorzy stwierdzili, e aktywno fizyczna byla skorelowana z objawami psychosocjalnymi i fizycznymi. Grupa wiczca z umiarkowan intensywnoci cechowala si najlejszymi objawami wypadowymi [11]. Podobnie Guimarães i wsp. dowiedli, na grupie 104 kobiet w wieku 45-59 lat, e aktywno fizyczna powyej 60 minut dziennie istotnie redukuje objawy przekwitania i poprawia jako ycia [7]. Do zupelnie innych wniosków doszli Nelson i wsp. po przebadaniu 436 kobiet w wieku 35-47 lat. Podzieli oni badane kobiety na 4 grupy wedlug iloci kilokalorii spalanych w czasie aktywnoci fizycznej. Porównali to z MSL (Menopausal Symptoms List) zaadaptowan na podstawie wskanika klimakterycznego Kuppermana. Z ich bada wynika, e uprawianie aktywnoci fizycznej nie jest skorelowane z objawami somatycznymi, wazomotorycznymi oraz wystpowaniem depresji [12]. Z kolei Snerfeld i wsp. porównywali grup kobiet uczestniczcych w 12 tygodniowym programie wicze z kobietami, które nie prowadzily aktywnego trybu ycia. Nie zauwayli istotnych rónic w zglaszanych dolegliwociach okresu przekwitania [13]. Tak sprzeczne wyniki autorów mog by spowodowane problemem z rzetelnym okreleniem wieku me- Aneta Dbek, Agnieszka Adamiec, Witold Rekowski, Piotr Czyewski 11. Kim M, Cho J, Ahn Y, Yim G, Park HY. Association between physical activity and menopausal symptoms in perimenopausal women. BMC Women's Health 2014, 14: 122. 12. Nelson DB, Sammel MD, Freeman EW, Lin H, Gracia CR, Schmitz KH. Effect of physical activity on menopausal symptoms among urban women. Med Sci Sports Exerc 2008; 40(1):50-58. 13. Sternfeld B, et al. Efficacy of exercise for menopausal symptoms: a randomized controlled trial. Menopause 2014; 21(4):330-338. 14. Kaczmarek M. The timing of natural menopause in Poland and associated factors. Maturitas 2007; 57:139-153. 15. Barna E, Krupiska A, Kranianin E, Ra R. Funkcjonowanie psychospoleczne i zawodowe kobiet w okresie okolomenopauzalnym. Prz Menopauzalny 2012; 4: 296-304. 16. Sénéchal M, Bouchard DR, Dionne IJ. The effects of lifestyle interventionsin dynapenic- obese postmenopausal women. Menopause 2012; 19:1015-1021. 17. Amabebe E, Osayande S, Ozoene J, Ugwu A. Relationship between Menopausal Sweating and Body Mass Index. Open J Endocr Metab Dis 2014; 4:137-146. 18. Alexander C, Cochran CJ, Gallicchio L, Miller SR, Flaws JA, Zacur H. Serum leptin levels, hormone levels, and hot flashes in midlife women. Fertil Steril 2010; 94:10371043. 19. Qibin Qi at al. Television watching, leisure time physical activity and the genetic predisposition in relation to body mass index in woman and men. Circulation 2012;126:1821-1827. 20. El Khoudary R at al. Longitudinal assessment the menopausal transition endogenous sex hormons and perceptionof physical functioning:the study of woman health across the nation. J Gerontol 2014;69(8);1011-1017. 21. Griffiths A at al. Association of physical activity with future mental health in older, mid-life and younger woman. Eur J Public Health 2014;24(5):813-818. 22. Overdorf V, Kollia B, Makarec K, Aleva Szelles C. The relationship between physical activity and depressive symptoms in healthy older woman. Gerontology Geriatric Medicine 2016;2:1-8. 4. Aktywno fizyczna jest ogólnodostpn, maloinwazyjn i tani form profilaktyki chorób okresu klimakterium. Pimiennictwo 1. Pachocka L. Analiza porównawcza stylu ycia otylych kobiet przed menopauz i w okresie perimenopauzy. Roczn PZH 2010; 61(4):389-393. 2. Rumianowski B, Brodowska A, Karakiewicz B, Grochans E, Ryterska K, Laszczyska M. Czynniki rodowiskowe wplywajce na wiek wystpienia naturalnej menopauzy u kobiet. Prz Menopauzalny 2012; 5:412-416. 3. Jakubiec D, Jarnut W, Jonak W, Chromik K, Sobiech K. Sklad ciala a jako ycia mierzona Kwestionariuszem Ogólnego Stanu Zdrowia Davida Goldberga u kobiet w wieku 55-60 lat. Prz Menopauzalny 2012; 6:478-481. 4. Tkaczuk-Wlach J, Wlach R, Sobstyl M, Jakiel G. Otylo w okresie okolo- i pomenopauzalnym. Prz Menopauzalny 2012; 6:514-517. 5. Bk-Sosnowska M, Skrzypulec- Plinta V. Przyczyny nadmiernej masy ciala u kobiet w okresie menopauzalnym. Prz Menopauzalny 2012; 1:31-35. 6. wirlej A, Wilmowska-Pietruszyska A. Ocena wplywu systematycznej aktywnoci fizycznej na joko ycia kobiet po menopauzie. Young Sport Science of Ukraine 2010; 4: 179-185. 7. Guimarães A, Baptista F. Influence of habitual physical activity on the symptoms of climacterium/menopause and the quality of life of middle-aged women. Int J Womens Health 2011; 3:319-328. 8. Posturyska M, Rechberger T, Postawski K. Objawy uroginekologiczne i ich wplyw na jako ycia w okresie przekwitania. Prz Menopauzalny 2006; 6:388-92. 9. Daley A, MacArthur C, Stokes-Lampard H. Exercise participation, body mass index, and health-related quality of life in women of menopausal age. Br J Gen Pract 2007; 57:130-135. 10. Rutkowska E. Ocena aktywnoci fizycznej w badaniach podmiotowych. Fizjoterapia 2012; 1(35):119-125.

Journal

Advances in Rehabilitationde Gruyter

Published: Mar 1, 2016

References