Get 20M+ Full-Text Papers For Less Than $1.50/day. Start a 14-Day Trial for You or Your Team.

Learn More →

Evaluation of static and dynamic postural stability in young, elderly and with vision loss women

Evaluation of static and dynamic postural stability in young, elderly and with vision loss women Introduction: Balance difficulties are one of the factors that have a negative impact on the daily activity of elderly people, which in turn lowers their quality of life. Aim: evaluation of the differences in static and dynamic postural stability in young, elderly and with vision loss women. Material and methods: Eighty-three female volunteers were divided into three groups: 26 young women (20,2 ± 1,75), 26 elderly (68,7 ± 7,55) and 15 pupils with vision loss (19,2±1,78). The following parameters were analysed from Accusway and BBS platforms. e-mail: idwi@wp.pl Projekt finansowany z bada statutowych DS146 AWF Warszawa Results: A comparison of results with visual inspection between a group of young and elderly women showed statistically significant differences in terms of stabilogram ellipse area and maximal postural sway in ML direction. These two groups differ significantly in all parameters from BBS platform. The greatest differences are observed on a dynamic ground (p<0,001). Women with visual loss achieved the best results of path COP with eyes closed (37,01±6,73), the worst results were observed in a group of elderly women (49,59±21,04). They also did not perform any tasks on a dynamic ground without visual inspection. Women with visual loss achieved significantly worse results than young group. Conclusions: Greater balance control system involvement is observed in dynamic tests, which seem to be more appropriate and can detect disturbances earlier than static tests. Tests with changeable stability of the platform and without visual inspection that differentiate the groups seem to be particularly useful. Keywords: postural stability, Biodex Balance System SD, Platform Accusway, women with vision loss, elderly women Wstp W organizmie czlowieka wystpuje cigla fizjologiczna regulacja postawy pionowej zapewniajca jej stabilno, która jest specyficzn czynnoci ruchow. Zloona i rónoraka etiologia zaburze równowagi sprawia, e stanowi one trudny problem diagnostyczny i leczniczy. Niestabilno posturalna moe by spowodowana upoledzeniem kadego z elementów kontroli równowagi [1,2] i niestety, kontrola ta zmniejsza si wraz z wiekiem [3]. Mechanizmy kontrolne i sterujce, odpowiedzialne za utrzymanie równowagi ciala, u osób starszych i u osób z dysfunkcj narzd wzroku nie dzialaj prawidlowo, czego negatywnym skutkiem s ograniczenia funkcjonalne przejawiajce si midzy innymi niestabilnoci posturaln. Naley pamita i identyczne objawy mog pojawi si na skutek uszkodze receptorów jak równie wadliwego przeplywu informacji z prawidlowo dzialajcych receptorów do orodkowego ukladu nerwowego, z powodu zlej interpretacji tych informacji lub wadliwego przesylania informacji na obwód. U osób starszych dochodzi te do spowolnienia reakcji ruchowych, wydluenia czasu reakcji na bodce zaklócajce równowag, a tym samym do poszerzenia marginesu bezpieczestwa [4]. Wedlug Nitz i wsp. [5] spadek stabilnoci posturalnej przednio tylnej widoczny jest ju u kobiet po 40 r. . i dalej postpuje z wiekiem. U osób niewidomych wystpuje zjawisko kompensacji sprawiajce zlagodzenie skutków niepelnosprawnoci. Badania jednak wykazaly, e zmysly te, same w sobie nie s u osób niewidomych lepiej rozwinite a jedynie efektywniej wykorzystywane [6]. Brak wzrokowej kontroli ruchu podczas rozwoju umiejtnoci motorycznych powoduje niewlaciwe tworzenie koordynacji ruchowej [7] a tym samym gorsz stabilno tych osób. Zaburzenia stabilnoci u osób z dysfunkcj narzdu wzroku mog by wynikiem ycia w stanie ograni- czonej aktywnoci ruchowej i deprywacji sensorycznej [8]. Zjawisko równowagi na niestabilnym podlou ma szczególne znaczenie ze wzgldu na zagroenie upadkiem podczas codziennych czynnoci oraz ze wzgldu na oczekiwan efektywno zawodow osób dzialajcych w warunkach zaklócenia równowagi. Powszechnie wykorzystywanym badaniem stabilnoci posturalnej jest stabilometria [9,10], wykorzystujca platformy do rejestracji przemieszcze COP (center of pressure), wród których dominuj badania na stabilnym podlou. Natomiast same statyczne testy nie oddaj zloonoci problemu mechanizmu utrzymania równowagi, gdy najistotniejsza jest stabilno, któr definiujemy jako odporno na zaklócenia pochodzce zarówno z organizmu jak i te wywolane zmiennoci rodowiska oraz interakcj organizmu z otoczeniem [2,11]. Testy na platformie z niestabilnym podloem stanowi wane ogniwo uzupelnienia oceny równowagi i pozwalaj szczególowiej poznawa tak trudn i bardzo zloon wlaciwo. Celem bada omawianych w niniejszej pracy byla ocena stabilnoci posturalnej kobiet mlodszych, starszych oraz kobiet z dysfunkcj narzdu wzroku na stabilnym i niestabilnym podlou. Material i metody Material badany obejmowal 67 kobiet podzielonych na 3 grupy (tab. 1): 26 mlodszych kobiet (20,2 ± 1,75) studentek pierwszego roku fizjoterapii AWF w Warszawie (grupa 1), 26 sluchaczek (68,7 ± 7,55) Uniwersytetu Trzeciego Wieku AWF w Warszawie (grupa 2) i 15 osób z dysfunkcj narzdu wzroku (19,2±1,78) uczennic Specjalnego Orodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Laskach (grupa 3). Wszystkie kobiety zostaly poddane badaniom lekarskim wykluczajcym choroby bd uszkodzenia majce wplyw na zachowanie równowagi. Kwalifikacja osób do bada zostala do- Postpy rehabilitacji (3), 33 ­ 39, 2013 35 prdko rednia przemieszcze punktu COP. Wykonano take pi protokolów na platformie BBS skladajcych si z 3 prób po 20 sekund kada z 10 sekundow przerw midzy próbami. Przeprowadzono nastpujce testy: Postural Stability Test (PST) przy ustawieniu nieruchomym platformy w warunkach oczu otwartych i zamknitych, przy 4 poziomie niestabilnoci platformy z kontrol wzrokow z biofeedbeck i przy 8 poziomie niestabilnoci bez kontroli wzrokowej oraz test Fall Risk Test (FRT), w którym zmienia si niestabilno platformy z poziomu 6 do 2. Biodex Balance System SD zbudowana jest z okrglej platformy, która moe si porusza. Oprogramowanie umoliwia kontrolowanie stopnia ruchu platformy w 12 poziomach. Urzdzenie BBS jest polczone z oprogramowaniem Medical System Biodex, Inc (wersja 1.3.4) umoliwiajcym mierzenie kta pochylenia w kadej osi. Z platformy Biodex do analizy statystycznej wykorzystany zostal indeks (wskanik) stabilnoci: ogólny (OSI), przednio-tylny (APSI) i boczny (MLSI). Wysoka warto indeksu wiadczy o duych wychyleniach ciala, co oznacza, e osoba ma problemy z utrzymaniem równowagi. Zarejestrowane dane zostaly poddane analizie statystycznej z wykorzystaniem oprogramowania STATISTICA (v.10). Dla sprawdzenia zgodnoci rozkladów badanych cech z rozkladem normalnym zastosowano test Shapiro-Wilka. Istotno rónic otrzymanych wyników sprawdzono analiz wariancji ANOVA. W przypadku stwierdzenia istotnych statystycznie rónic wykonano testy powtórze wielokrotnych (test post hoc typu najmniejszych istotnych rónic NIR). Dla cech odbiegajcych od rozkladu normalnego zastosowano test nieparametryczny U Manna-Whitneya. (p<0,05). konana przez lekarza medycyny i obejmowala: wywiad, badanie kliniczne, ocen uszkodzenia wzroku, badanie EKG oraz ocen stanu nerwów czaszkowych, ewentualnych objawów oponowych, przeprowadzenie prób módkowych (prób palec nos, diadochokinez, prób zbaczania oraz wyników testów statyczno-dynamicznych oceniajcych sprawno postawy i chodu (próba Romberga, próba Unterbergera, próba Babiskiego Weilla, test Fukady, prób marszu po prostej). Grupa kobiet niewidomych zostala dobrana na podstawie nastpujcych kryteriów: uszkodzenie wzroku nastpilo w pierwszych miesicach ycia, brak chorób towarzyszcych. rednia grup wskanika wagowo-wzrostowego (BMI) wykazala norm w przypadku grupy 1 i 3, natomiast w grupie 2 rednia arytmetyczna tej zmiennej wskazywala na nieznaczn nadwag badanych osób (26,84± 4,6) wedlug norm przyjtych przez WHO [12]. Grupa osób mlodszych zostala dobrana pod wzgldem wysokoci ciala, gdy podstawow zmienn z danych pimiennictwa [11,13] najbardziej korelujc z wynikami stabilometrycznymi jest ta cecha. Analiza wariancji nie wykazala wic rónic z t zmienn midzy grupami. Pod wzgldem pozostalych cech osoby starsze róni si istotnie od osób z grupy 1 i 3. Natomiast nie zauwaa si rónic pomidzy kobietami mlodszymi a osobami z dysfunkcj wzroku. Metodyka bada obejmowala: wywiad i badanie lekarskie (wykluczenie badanych na podstawie przeciwwskaza), badania antropometryczne (podstawowe charakterystyki budowy ciala tj. wysoko i mas ciala oraz wskanik wysokociowo-wagowy BMI), stabilno posturaln. Do scharakteryzowania stabilnoci posturalnej badanych wykorzystano platform stabilometryczn AccuSway (AMTI - USA) ze stabilnym podloem, która rejestruje nacisk stóp na podloe podczas stania oraz platform Balance System SD (BBS) firmy Biodex (USA) z podloem stabilnym i niestabilnym. Badani wykonywali 4 protokoly na platformie AccuSway bez sprzenia zwrotnego. Stanie obunó w warunkach oczu otwartych i zamknitych (30s), próby wychyle ciala w plaszczynie przednio-tylnej (AP) i bocznej (ML). Analizowanymi parametrami na platformie AccuSway byly: droga jak przebywa COP (center of pressure) w trakcie badania, zakres wychylenia COP w plaszczynie strzalkowej i czolowej, pole powierzchni stabilogramu, Tab. 1. Parametry somatyczne badanych kobiet Tab. 1. Demographics group characteristics Grupa badana 1 2 3 OGÓLEM n 26 26 15 67 WIEK [lata] 20,0 ± 1,14 68,0 ± 7,1* 19,2±1,59 39.06±24,2 Wyniki Wyniki bada w warunkach oczu otwartych w postaci rednich arytmetycznych parametrów z platformy Accusway oraz indeksów stabilnoci ( ±SD) z platformy BBS uzyskanych w grupie kobiet po 60 r. . (grupa 2) i kobiet mlodszych (grupa 1) przedstawia tabela 2. Osoby niewidome nie wykonywaly bada z kontrol wzrokow z racji swoich ogranicze. WYSOKO CIALA [cm] 163,4 ± 3,48 160,5 ± 6,67 159,3±6,45 161,4 ± 5,74 MASA CIALA [kg] 56,6 ± 4,48 69,2 ±12,23* 54,61±8,74 61,26 ± 11,1 BMI 21,2± 1,72 26,84± 4,6* 21,3±3,5 23,5 ± 4,2 Tab. 2. Parametry stabilometryczne w warunkach oczu otwartych w grupie kobiet mlodszych i starszych Tab. 2. Postural stability parameters with eyes open in groups of young and elderly women Parametr Grupa 1 (n=26) Grupa 2 (n=26) Droga COP (cm) 36,8±5,31 41,20±20,76 2 ** Pole COP (cm ) 1,65±0,81 2,45±1,18** Prdko COP 1,23±0,18 1,36±0,69 Wychylenia A-P 10,23±2,61 9,05±2,18 Wychylenia M-L 7,51±2,33* 6,28±1,36* OSI EO static 0,31±0,12*** 0,49±0,18*** * APSI static 0,23±0,15 0,39±0,17* * MLSI static 0,16±0,08 0,20±0,09* OSI dynamic 4 1,16±0,24**** 2,09±0,65**** **** APSI dynamic 4 0,82±0,23 1,58±0,58**** **** MLSI dynamic 4 0,62±0,16 1,05±0,31**** **** FRT 1,03±0,29 2,10±0,82**** Parametry 1-5 badania na platformie Accusway, parametry 6-12 badania na platformie BBS. Tab. 3. Parametry stabilometryczne (platforma Accsway) w warunkach oczu zamknitych w grupie kobiet mlodszych (grupa 1), starszych (grupa 2), z dysfunkcj narzdu wzroku (grupa 3) Tab. 3. Postural stability parameters with eyes closed in groups of young, elderly and with visual loss women Parametry Droga COP (cm) Pole COP (cm 2) Prdko COP Grupa 1 (n=26) 42,21±9,52 2,00±0,87 1,41±0,32 Grupa 2 (n=26) 49,59±21,04* 2,59±1,49 1,65±0,7* Grupa 3 (n=15) 37,01±6,73* 2,17±1,25 1,23±0,22* 0,05, **0,01, *** 0,001, post hoc test NIR 0,05, ** 0,01, ***0,001, **** 0,0001, *****0,00001, post hoc test NIR Wyniki parametrów z platformy Accusway przedstawiaj si nastpujco. Rónice istotne statystycznie zauwaa si tylko w polu powierzchni stabilogramu oraz w maksymalnych wychyleniach na boki. Pozostale parametry cho z widocznymi slabszymi wynikami rednich u osób po 60 r. nie róni si znamiennie. W trzech ocenianych protokolach na platformie BBS wyniki wszystkich wskaników stabilnoci róni si istotnie statystycznie midzy grupami 1 i 2. Obserwuje si wiksze rónice na poziomie p<0,0001 w protokolach z niestabilnym podloem (4 i FRT). Najwiksze rónice w rednich arytmetycznych zauwaa si w protokole ryzyka upadków (FRT) ze zmiennym poziomem ustawie platformy 6-2. Parametry stabilometryczne w warunkach oczu zamknitych w badanych grupach nie wskazuj jednoznacznych rezultatów (tab. 3). Zauwaa si rónice istotne statystycznie w drodze COP. Najlepsze wyniki (37,01±6,73) osignly osoby z dysfunkcj narzdu wzroku, najslabsze osoby po 60 r. . (49,59±21,04). Znamienne rónice w prdkoci COP wystpuj pomidzy osobami z grupy 3 a 2, natomiast nie zauwaa si ich porównujc kobiety z grupy 1 z pozostalymi grupami. Nie wystpuj te rónice w polu powierzchni stabilogramu pomidzy grupami. Wyniki wskaników stabilnoci ocenianych w protokolach na platformie BBS w statyce (ryc.1) róni si tylko pomidzy osobami po 60 r. . a kobietami mlodszymi w ogólnym (1,91±0,73/2,59±1,22) i przednio-tylnym (1,35±0,82/1,97±1,21) indeksie stabilnoci. Ryc. 1. Wskaniki stabilnoci w statyce na platformie BBS u badanych kobiet w warunkach oczu zamknitych Fig. 1. Stability index in static on the BBS platform in women with eyes closed Ryc. 2. Wskaniki stabilnoci na niestabilnej platformie BBS (poziom 8) kobiet mlodszych (grupa 1) w warunkach oczu zamknitych i kobiet dysfunkcj narzdu wzroku (grupa 3) Fig. 2. Stability index in dynamic (level 8) on the BBS platform in young women (group 1) with eyes closed and with vision loss women (group 3) Testów w warunkach niestabilnoci platformy na poziomie 8, osoby po 60 r. . nie wykonaly. Bylo to zbyt trudne zadanie dla tych osób. Midzy grup osób mlodszych normalnie widzcych (2,59±0,47) a grup kobiet z dysfunkcj narzdu wzroku (3,28±0,59) zauwaono rónice na poziomie p<0,001 w ogólnym wskaniku stabilnoci (ryc.2). Indeks AP wykazuje take istotnie lep- Postpy rehabilitacji (3), 33 ­ 39, 2013 37 pokazuj to wyniki bada wlasnych w indeksach stabilnoci z platformy BBS, szczególnie rezultaty testu do oceny ryzyka upadków. Osobnego omówienia wymagaj wyniki stabilnoci posturalnej bez kontroli wzrokowej. Glówn rol w utrzymywaniu równowagi postawy stojcej pelni informacja somatosensoryczna, wspomagana przez uklady wzrokowy i przedsionkowy [25,26]. Aktywno poszczególnych ukladów sensorycznych zaangaowanych w utrzymanie równowagi wykazuje znaczn nadmiarowo. Uklady te mog si wzajemnie uzupelnia, dziki temu ubytki w ich funkcji mog by latwo skompensowane. Zapewnia to skuteczne dostosowanie kontroli postawy ciala w przypadku uszkodzenia jednego z nich. U osób niewidomych wystpuje zjawisko kompensacji sprawiajce zlagodzenie skutków niepelnosprawnoci [6]. Dominuje pogld, e brak wzrokowej kontroli ruchu podczas rozwoju umiejtnoci motorycznych powoduje niewlaciwe tworzenie koordynacji ruchowej [7], a tym samym gorsz stabilno tych osób. Zaburzenia stabilnoci u osób z dysfunkcj narzdu wzroku mog by wynikiem ycia w stanie ograniczonej aktywnoci ruchowej i deprywacji sensorycznej [8]. Analizujc badania niniejszej pracy, najlepsze wyniki dlugoci COP w warunkach oczu zamknitych w statyce (platforma Accusway) osignly osoby z dysfunkcj narzdu wzroku (37,01±6,73), najslabsze kobiety po 60 r. . (49,59±21,04). Badanie na platformie BBS przy niestabilnym podlou (poziom 8) bez kontroli wzrokowej bylo zbyt trudne dla osób starszych (nie wykonaly testu), a kobiety z dysfunkcj narzdu wzroku osignly istotnie gorsze rezultaty od grupy mlodszej. Mona wic uzna, e osoby z dysfunkcj narzdu wzroku osigaj podobne wyniki w statyce a znamiennie gorsze w dynamice od rówieników widzcych, ale lepsze w statyce i dynamice od osób starszych. Jedyny parametr, który u osób z dysfunkcj narzdu wzroku nie rónil si istotnie od kobiet widzcych to oceniany w wskanik stabilnoci ML w warunkach dynamicznych. By moe zwizane jest to z niskimi wartociami i mal powtarzalnoci tego indeksu. Aydog i wsp. [27] badali powtarzalno pomiarów na platformie BBS, oceniajc trzy dynamiczne wskaniki stabilnoci: OSI, APSI i MLSI. Wedlug autorów indeks APSI jest bardziej powtarzalny od pozostalych wskaników. APSI i OSI s indeksami rzetelnymi. MLSI jest najmniej wiarygodnym wskanikiem. Podobne wyniki do bada wlasnych osób niewidomych i widzcych (w badaniach bez kontroli wzrokowej) uzyskal Melzer i wsp. [28], kiedy oceniali stabilno w statyce bez dodatkowych zada sluchowo-pamiciowych. Natomiast, gdy dodatkowo badani wykonywali zadania sluchowo-pamiciowe u osób normalnie widzcych parametry stabilnoci spadly, odmiennie do osób niewidomych. Moe to sugerowa, e osoby z dysfunk- sze wyniki w grupie 1 (1,87±0,43) w porównaniu z grup 3 (2,57±0,68). Nie obserwowano rónic pomidzy tymi grupami w wynikach wskanika stabilnoci ML. Dyskusja W wielu pracach udowodniono, e kontrola stabilnoci posturalnej zmniejsza si z wiekiem [3,14,15,16]. Wskutek inwolucji midzy innymi zmniejsza si masa i sila miniowa, co zwizane jest ze zmianami w ukladzie nerwowym i w samych miniach oraz obnieniem aktywnoci fizycznej osób starszych [11,17,18]. Wielu naukowców zajmuje si zaburzeniem stabilnoci posturalnej u osób starszych, poniewa s one dobrym prognostykiem upadków [3,19,20], natomiast prewencja ich wplywa na ograniczenie kosztów opieki zdrowotnej [21,22]. W badaniach wlasnych grupa osób po 60 r. . uzyskala oczekiwane slabsze rezultaty od grupy kobiet mlodszych i z dysfunkcj wzroku. Jednak w badaniach w statyce na platformie Accusway (AMTI) nie zauwaa si jednoznacznych wyników. Badana grupa osób po 60 r. . ma slabsze wyniki ale nie zawsze róni si one statystycznie. Grupa ta to osoby uczestniczce w zajciach UTW, stanowice grup osób wiadomych, e regularna aktywno fizyczna przynosi korzyci zdrowotne, a poprawa sprawnoci fizycznej sprzyja samodzielnoci. Osoby te uczestnicz w rónych zajciach ruchowych od okolo czterech lat. Prawdopodobnie dlatego rezultaty w statyce w próbach bez sprzenia zwrotnego nie róni si, a warunki stabilnej platformy nie wymuszaj od badanych duej sprawnoci. W testach na platformie BBS mona zaobserwowa istotne rónice we wskaniku stabilnoci prawie we wszystkich badaniach. Najwiksze rónice wystpuj na podlou niestabilnym oraz w protokole oceny ryzyka upadków. Wyniki te s zgodne z danymi Weirich i wsp. [15], którzy oceniali stabilno kobiet w trzech grupach wiekowych. Autorzy zauwayli, e z wiekiem spada stabilno posturalna, rónice s wiksze gdy równowag oceniano dynamicznie a nie statycznie. Strategie utrzymywania równowagi s zalenie od warunków trudnoci badania. Potwierdza to te Turbanski i Schmidtbleicher [23], uwaaj oni, e wiksze zaangaowanie systemu kontroli równowagi jest w badaniach dynamicznych, które wydaj si by bardziej odpowiednie i mog wczeniej wykrywa zaburzenia, ni badania w statyce. Davlin-Pater [24] wykonujc badania na platformie BBS u osób zdrowych podzielonych na dwie grupy z lepsz i gorsz kontrol równowagi nie zaobserwowal istotnych statystycznie zmian w badaniach w statyce, natomiast zauwayl istotne rónice w warunkach dynamicznych pomidzy grupami. Zasadne wydaje si przeprowadzanie bada stabilnoci na platformach z niestabilnym podloem, jak cj narzdu wzroku i ludzie normalnie widzcy uywaj rónych strategii utrzymywania stabilnoci. Odmienne rezultaty uzyskal Giagazoglou [29]. Z jego bada wynika, e zdolno do kontrolowania równowagi zarówno w kierunku AP i ML byla znaczco gorsza u osób niewidomych ni kobiet normalnie widzcych. Kiedy kobiety normalnie widzce wykonywaly testy z zawizanymi oczami, ich wychylenia COP istotnie wzrosly w obu kierunkach, jednak osoby niewidome osigaly dalej znacznie gorsze wyniki. Wyniki bada Blomqvist i Rehn [30] testu DOLS (Dynamic One Leg Stance) wskazuj, e niewidomi nie s w stanie zrekompensowa utraty wzroku informacjami z pozawzrokowych zmyslów w badaniach równowagi podczas dynamicznych zada ruchowych na koczynach prawej i lewej. Aydog i wsp. [31] nie stwierdzili rónic midzy wynikami osób niewidomych trenujcych goal-ball i widzcych we wszystkich trzech indeksach (SI) z platformy BBS, ale stabilno posturalna zawodników byla lepsza ni osób niewidzcych z mal aktywnoci fizyczn. Adaptacja do zwikszania tolerancji ustroju na zaklócenia równowagi zachodzi poprzez okrelony trening w tym przypadku goal-ball. Uszkodzenie wzroku nie musi wic nalee do czynników rónicujcych predyspozycje do tolerowania zaklóce równowagi ciala. Potwierdzaj to badania Marini i wsp. [32], poniewa u osób niewidomych trenujcych odmian wloskiej koszykówki zauwaa si lepsz kontrol stabilnoci posturalnej ni u osób nie trenujcych ocenianych testami funkcjonalnymi (Fukuda i Tinetti). Wyobraeniom i orientacji cigle towarzysz informacje z receptorów wizualnych, przedsionkowych i prioprioceptywnych. Ludzie róni si pod wzgldem dostrzegania i wykorzystywania informacji z tych systemów. S osoby, u których wiksz rol odgrywaj informacje wzrokowe ze rodowiska ni z ukladu prioprioceptywnego czy przedsionkowego. Sieri i Beretta [33] przeprowadzili badania równowagi starszych osób mieszkajcych w domach spokojnej staroci. Osoby podzielono na te, które upadaly i te które nie mialy wczeniej takiego incydentu. Oceniano dynamiczn stabilno posturaln przy uyciu platformy BBS. Nie stwierdzono rónic we wskanikach stabilnoci pomidzy grupami. Mona si bylo spodziewa, e panie, które przeszly podobny incydent, bd osigaly wiksze wychwiania posturalne a ryzyko upadku bdzie wiksze, jak to zaobserwowal Lord i wsp. [34]. Na podstawie przeprowadzonych bada i przegldu pimiennictwa mona wnioskowa, e ocena równowagi ciala jest skomplikowana glównie z powodu kontroli postawy przez wiele mechanizmów [11]. Jednak podsumowujc naley stwierdzi, e wiksze zaangaowanie systemu kontroli równowagi obserwuje si w badaniach dynamicznych, które wydaj si by bardziej odpowiednie i mog wczeniej wykrywa zaburzenia ni badania w statyce. Szczególnie przydatne wydaj si protokoly bada ze zmiennym ustawieniem niestabilnoci platformy. Próby te najbardziej rónicuj badanych. Wnioski Wysze wskaniki i rónice pomidzy badanymi grupami kobiet zaobserwowano w badaniach dynamicznych i w warunkach bez kontroli wzroku. Dynamiczne badania stabilnoci posturalnej s wic bardziej czule. Naley kontynuowa badania stabilnoci posturalnej w celu poznania skomplikowanych strategii utrzymania równowagi, które zale od warunków badania. Pimiennictwo 1. Horak FB. Postural orientation and equilibrium: what do we need to know about neural control of balance to prevent falls? Age Ageing 2006; 35, Suppl 2. 2. Blaszczyk JW, Cielinska-wider J, Plewa M, Zahorska -Markiewicz B, Markiewicz A Effects of excessive body weight on postural control. Journal of Biomechanics 2009; 42(9):1295-300. 3. Blaszczyk JW, Michalski A. Ageing and postural stability. Studies in Physical Culture and Tourism 2006;13:11-4. 4. Blaszczyk JW, Czerwosz L. Stabilno posturalna w procesie starzenia. Gerontologia Polska 2005;13(1):25-36. 5. Nitz J, Low Choy N, Isles R. Medial-lateral postural stability in community-dwelling women over 40 years of age. Clinical Rehabilitation 2003;17(7):765. 6. Sipko T, Skolimowski T. Wplyw chwilowej i trwalej utraty kontroli wzrokowej poloenia ciala w przestrzeni na proces regulacji równowagi ciala w pozycji stojcej. Fizjoterapia 1997;5(2): 40-3. 7. Gawlik K, Zwierzchowska A. Wychowanie fizyczne niewidomych i slabowidzcych (Physical education for the blind and visually impaired), University of Physical Education in Katowice 2004. 8. Gayle GW, Pohlman RL. Comparative study of the dynamic, static, and rotary balance of deaf and hearing children. Perceptual And Motor Skills 1990;70(3):883-8. 9. Held-Ziólkowska M. Równowaga statyczna i dynamiczna. Magazyn Otolaryngologiczny 2006; 52(18): 39-46. 10. Mraz, M, Curzytek M, Skrzek A, Zubiska B. Postural stability in patients with nervous system impairment. Acta Bio-Opt Inform Med 2008; 14(2): 111-4. 11. Blaszczyk JW. Sway ratio ­ a new measure for quantifying postural stability. Acta Neuroobiol Exp 2008; 68:51-7. 12. WHO expert consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. The Lancet 2002; 157-63. 13. Wychowaski M. Wybrane metody oceny dynamiki ukladu ruchu czlowieka. AWF Warszawa 2008. 14. Nagy E, Feher-Kiss A, Barnai M, Domjan-Preszner A, Angyan L, Horvath G. Postural control in elderly subjects participating in balance training. Eur J Appl Physiol 2007;100(1):97-104. 15. Weirich G, Bemben D, Bemben M. Predictors of balance in young, middle-aged, and late middle-aged women. Journal Of Geriatric Physical Therapy 2010;33(3):110-7. Postpy rehabilitacji (3), 33 ­ 39, 2013 16. Choy NL, Brauer S, Nitz J. Changes in postural stability in women aged 20 to 80 years. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2003;58:525­30. 17. Thomas D. Loss of skeletal muscle mass in aging: examining the relationship of starvation, sarcopenia and cachexia. Clinical Nutrition (Edinburgh, Scotland) 2007; 26(4): 389-99. 18. Horak FB. Postural orientation and equilibrium: what do we need to know about neural control of balance to prevent falls? Age Ageing 2006; 35, Suppl 2: ii7­ii11. 19. Kim B, Robinson C. Postural control and detection of slip/fall initiation in the elderly population. Ergonomics 2005;48(9):1065-85. 20. Sherrington C, Lord SR, Finch C. Physical activity interventions to prevent falls among older people: update of the evidence. Journal Of Science And Medicine In Sport / Sports Medicine Australia 2004;7(1):43-51. 21. Melzer I, Benjuya N, Kaplaski J. Effect of physical training on postural control of elderly. Harefuah 2005; 144(12):839-44. 22. Kaeding TS. Sarcopenia and whole body vibration training. Gerontol Geriatr 2009; 42 (2): 88-92. 23. Turbanski S, Schmidtbleicher D. [Postural control depends on testing situation]. Sportverletzung Sportschaden: Organ Der Gesellschaft Für Orthopädisch-Traumatologische Sportmedizin 2010;24(3):123-8. 24. Davlin-Pater C. The Effects of Visual Information and Perceptual Style on Static and Dynamic Balance. Motor Control 2010;14(3):362-70. 25. Blaszczyk JW, Lowe DL, Hansens PD. Postural sway and perception of the upright stance stability borders. Perception 1993; 22:1333-41. 26. Nashner LM. Computerized dynamic posturography. W: Jacobson G.P., Newman C.W., Kartush J.M. (red.) Handbook of balance function testing. Mosby Year Book 1993;280-305. 27. Aydog S, Aydog E, Çakci A, Doral M. Reproducibility of postural stability scores in blind athletes. Isokinetics & Exercise Science 2004;12(4): 229-32. 28. Melzer I, Damry E, Landau A, Yagev R. The influence of an auditory­memory attention-demanding task on postural control in blind persons. Clinical Biomechanics 2011; 26(4):358-62. 29. Giagazoglou P, Amiridis IG, Zafeiridis A, Thimara M, Kouvelioti V, Kellis E. Static balance control and lower limb strength in blind and sighted women. European Journal Of Applied Physiology 2009;107(5):571-9. 30. Blomqvist S, Rehn B. Validity and reliability of the Dynamic One Leg Stance (DOLS) in people with vision loss. Advances In Physiotherapy 2007;9(3):129-35. 31. Aydog EE, Aydog ST, Cakci AA, Doral MN. Dynamic Postural Stability in Blind Athletes Using The Biodex Stability System. International Journal Of Sports Medicine 2006; 27 (5):415-8. 32. Marini M, Sarchielli E, Portas M, Ranieri V, Meli A, Piazza M, Monaci M. Can baseball improve balance in blind subjects? The Journal Of Sports Medicine And Physical Fitness 2011;51(2):227-32. 33. Sieri T, Beretta G. Fall risk assessment in very old males and females living in nursing homes. Disability and rehabilitation 2004; 26(12):718-23. 34. Lord R, Menz B, Tiedemann A. Profil fizjologiczny w ocenie ryzyka i profilaktyce upadków. Rehabilitacja medyczna 2003;7(3):35-46. http://www.deepdyve.com/assets/images/DeepDyve-Logo-lg.png Advances in Rehabilitation de Gruyter

Evaluation of static and dynamic postural stability in young, elderly and with vision loss women

Loading next page...
 
/lp/de-gruyter/evaluation-of-static-and-dynamic-postural-stability-in-young-elderly-l7Eth1PtMl
Publisher
de Gruyter
Copyright
Copyright © 2013 by the
ISSN
1734-4948
eISSN
1734-4948
DOI
10.2478/rehab-2014-0019
Publisher site
See Article on Publisher Site

Abstract

Introduction: Balance difficulties are one of the factors that have a negative impact on the daily activity of elderly people, which in turn lowers their quality of life. Aim: evaluation of the differences in static and dynamic postural stability in young, elderly and with vision loss women. Material and methods: Eighty-three female volunteers were divided into three groups: 26 young women (20,2 ± 1,75), 26 elderly (68,7 ± 7,55) and 15 pupils with vision loss (19,2±1,78). The following parameters were analysed from Accusway and BBS platforms. e-mail: idwi@wp.pl Projekt finansowany z bada statutowych DS146 AWF Warszawa Results: A comparison of results with visual inspection between a group of young and elderly women showed statistically significant differences in terms of stabilogram ellipse area and maximal postural sway in ML direction. These two groups differ significantly in all parameters from BBS platform. The greatest differences are observed on a dynamic ground (p<0,001). Women with visual loss achieved the best results of path COP with eyes closed (37,01±6,73), the worst results were observed in a group of elderly women (49,59±21,04). They also did not perform any tasks on a dynamic ground without visual inspection. Women with visual loss achieved significantly worse results than young group. Conclusions: Greater balance control system involvement is observed in dynamic tests, which seem to be more appropriate and can detect disturbances earlier than static tests. Tests with changeable stability of the platform and without visual inspection that differentiate the groups seem to be particularly useful. Keywords: postural stability, Biodex Balance System SD, Platform Accusway, women with vision loss, elderly women Wstp W organizmie czlowieka wystpuje cigla fizjologiczna regulacja postawy pionowej zapewniajca jej stabilno, która jest specyficzn czynnoci ruchow. Zloona i rónoraka etiologia zaburze równowagi sprawia, e stanowi one trudny problem diagnostyczny i leczniczy. Niestabilno posturalna moe by spowodowana upoledzeniem kadego z elementów kontroli równowagi [1,2] i niestety, kontrola ta zmniejsza si wraz z wiekiem [3]. Mechanizmy kontrolne i sterujce, odpowiedzialne za utrzymanie równowagi ciala, u osób starszych i u osób z dysfunkcj narzd wzroku nie dzialaj prawidlowo, czego negatywnym skutkiem s ograniczenia funkcjonalne przejawiajce si midzy innymi niestabilnoci posturaln. Naley pamita i identyczne objawy mog pojawi si na skutek uszkodze receptorów jak równie wadliwego przeplywu informacji z prawidlowo dzialajcych receptorów do orodkowego ukladu nerwowego, z powodu zlej interpretacji tych informacji lub wadliwego przesylania informacji na obwód. U osób starszych dochodzi te do spowolnienia reakcji ruchowych, wydluenia czasu reakcji na bodce zaklócajce równowag, a tym samym do poszerzenia marginesu bezpieczestwa [4]. Wedlug Nitz i wsp. [5] spadek stabilnoci posturalnej przednio tylnej widoczny jest ju u kobiet po 40 r. . i dalej postpuje z wiekiem. U osób niewidomych wystpuje zjawisko kompensacji sprawiajce zlagodzenie skutków niepelnosprawnoci. Badania jednak wykazaly, e zmysly te, same w sobie nie s u osób niewidomych lepiej rozwinite a jedynie efektywniej wykorzystywane [6]. Brak wzrokowej kontroli ruchu podczas rozwoju umiejtnoci motorycznych powoduje niewlaciwe tworzenie koordynacji ruchowej [7] a tym samym gorsz stabilno tych osób. Zaburzenia stabilnoci u osób z dysfunkcj narzdu wzroku mog by wynikiem ycia w stanie ograni- czonej aktywnoci ruchowej i deprywacji sensorycznej [8]. Zjawisko równowagi na niestabilnym podlou ma szczególne znaczenie ze wzgldu na zagroenie upadkiem podczas codziennych czynnoci oraz ze wzgldu na oczekiwan efektywno zawodow osób dzialajcych w warunkach zaklócenia równowagi. Powszechnie wykorzystywanym badaniem stabilnoci posturalnej jest stabilometria [9,10], wykorzystujca platformy do rejestracji przemieszcze COP (center of pressure), wród których dominuj badania na stabilnym podlou. Natomiast same statyczne testy nie oddaj zloonoci problemu mechanizmu utrzymania równowagi, gdy najistotniejsza jest stabilno, któr definiujemy jako odporno na zaklócenia pochodzce zarówno z organizmu jak i te wywolane zmiennoci rodowiska oraz interakcj organizmu z otoczeniem [2,11]. Testy na platformie z niestabilnym podloem stanowi wane ogniwo uzupelnienia oceny równowagi i pozwalaj szczególowiej poznawa tak trudn i bardzo zloon wlaciwo. Celem bada omawianych w niniejszej pracy byla ocena stabilnoci posturalnej kobiet mlodszych, starszych oraz kobiet z dysfunkcj narzdu wzroku na stabilnym i niestabilnym podlou. Material i metody Material badany obejmowal 67 kobiet podzielonych na 3 grupy (tab. 1): 26 mlodszych kobiet (20,2 ± 1,75) studentek pierwszego roku fizjoterapii AWF w Warszawie (grupa 1), 26 sluchaczek (68,7 ± 7,55) Uniwersytetu Trzeciego Wieku AWF w Warszawie (grupa 2) i 15 osób z dysfunkcj narzdu wzroku (19,2±1,78) uczennic Specjalnego Orodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Laskach (grupa 3). Wszystkie kobiety zostaly poddane badaniom lekarskim wykluczajcym choroby bd uszkodzenia majce wplyw na zachowanie równowagi. Kwalifikacja osób do bada zostala do- Postpy rehabilitacji (3), 33 ­ 39, 2013 35 prdko rednia przemieszcze punktu COP. Wykonano take pi protokolów na platformie BBS skladajcych si z 3 prób po 20 sekund kada z 10 sekundow przerw midzy próbami. Przeprowadzono nastpujce testy: Postural Stability Test (PST) przy ustawieniu nieruchomym platformy w warunkach oczu otwartych i zamknitych, przy 4 poziomie niestabilnoci platformy z kontrol wzrokow z biofeedbeck i przy 8 poziomie niestabilnoci bez kontroli wzrokowej oraz test Fall Risk Test (FRT), w którym zmienia si niestabilno platformy z poziomu 6 do 2. Biodex Balance System SD zbudowana jest z okrglej platformy, która moe si porusza. Oprogramowanie umoliwia kontrolowanie stopnia ruchu platformy w 12 poziomach. Urzdzenie BBS jest polczone z oprogramowaniem Medical System Biodex, Inc (wersja 1.3.4) umoliwiajcym mierzenie kta pochylenia w kadej osi. Z platformy Biodex do analizy statystycznej wykorzystany zostal indeks (wskanik) stabilnoci: ogólny (OSI), przednio-tylny (APSI) i boczny (MLSI). Wysoka warto indeksu wiadczy o duych wychyleniach ciala, co oznacza, e osoba ma problemy z utrzymaniem równowagi. Zarejestrowane dane zostaly poddane analizie statystycznej z wykorzystaniem oprogramowania STATISTICA (v.10). Dla sprawdzenia zgodnoci rozkladów badanych cech z rozkladem normalnym zastosowano test Shapiro-Wilka. Istotno rónic otrzymanych wyników sprawdzono analiz wariancji ANOVA. W przypadku stwierdzenia istotnych statystycznie rónic wykonano testy powtórze wielokrotnych (test post hoc typu najmniejszych istotnych rónic NIR). Dla cech odbiegajcych od rozkladu normalnego zastosowano test nieparametryczny U Manna-Whitneya. (p<0,05). konana przez lekarza medycyny i obejmowala: wywiad, badanie kliniczne, ocen uszkodzenia wzroku, badanie EKG oraz ocen stanu nerwów czaszkowych, ewentualnych objawów oponowych, przeprowadzenie prób módkowych (prób palec nos, diadochokinez, prób zbaczania oraz wyników testów statyczno-dynamicznych oceniajcych sprawno postawy i chodu (próba Romberga, próba Unterbergera, próba Babiskiego Weilla, test Fukady, prób marszu po prostej). Grupa kobiet niewidomych zostala dobrana na podstawie nastpujcych kryteriów: uszkodzenie wzroku nastpilo w pierwszych miesicach ycia, brak chorób towarzyszcych. rednia grup wskanika wagowo-wzrostowego (BMI) wykazala norm w przypadku grupy 1 i 3, natomiast w grupie 2 rednia arytmetyczna tej zmiennej wskazywala na nieznaczn nadwag badanych osób (26,84± 4,6) wedlug norm przyjtych przez WHO [12]. Grupa osób mlodszych zostala dobrana pod wzgldem wysokoci ciala, gdy podstawow zmienn z danych pimiennictwa [11,13] najbardziej korelujc z wynikami stabilometrycznymi jest ta cecha. Analiza wariancji nie wykazala wic rónic z t zmienn midzy grupami. Pod wzgldem pozostalych cech osoby starsze róni si istotnie od osób z grupy 1 i 3. Natomiast nie zauwaa si rónic pomidzy kobietami mlodszymi a osobami z dysfunkcj wzroku. Metodyka bada obejmowala: wywiad i badanie lekarskie (wykluczenie badanych na podstawie przeciwwskaza), badania antropometryczne (podstawowe charakterystyki budowy ciala tj. wysoko i mas ciala oraz wskanik wysokociowo-wagowy BMI), stabilno posturaln. Do scharakteryzowania stabilnoci posturalnej badanych wykorzystano platform stabilometryczn AccuSway (AMTI - USA) ze stabilnym podloem, która rejestruje nacisk stóp na podloe podczas stania oraz platform Balance System SD (BBS) firmy Biodex (USA) z podloem stabilnym i niestabilnym. Badani wykonywali 4 protokoly na platformie AccuSway bez sprzenia zwrotnego. Stanie obunó w warunkach oczu otwartych i zamknitych (30s), próby wychyle ciala w plaszczynie przednio-tylnej (AP) i bocznej (ML). Analizowanymi parametrami na platformie AccuSway byly: droga jak przebywa COP (center of pressure) w trakcie badania, zakres wychylenia COP w plaszczynie strzalkowej i czolowej, pole powierzchni stabilogramu, Tab. 1. Parametry somatyczne badanych kobiet Tab. 1. Demographics group characteristics Grupa badana 1 2 3 OGÓLEM n 26 26 15 67 WIEK [lata] 20,0 ± 1,14 68,0 ± 7,1* 19,2±1,59 39.06±24,2 Wyniki Wyniki bada w warunkach oczu otwartych w postaci rednich arytmetycznych parametrów z platformy Accusway oraz indeksów stabilnoci ( ±SD) z platformy BBS uzyskanych w grupie kobiet po 60 r. . (grupa 2) i kobiet mlodszych (grupa 1) przedstawia tabela 2. Osoby niewidome nie wykonywaly bada z kontrol wzrokow z racji swoich ogranicze. WYSOKO CIALA [cm] 163,4 ± 3,48 160,5 ± 6,67 159,3±6,45 161,4 ± 5,74 MASA CIALA [kg] 56,6 ± 4,48 69,2 ±12,23* 54,61±8,74 61,26 ± 11,1 BMI 21,2± 1,72 26,84± 4,6* 21,3±3,5 23,5 ± 4,2 Tab. 2. Parametry stabilometryczne w warunkach oczu otwartych w grupie kobiet mlodszych i starszych Tab. 2. Postural stability parameters with eyes open in groups of young and elderly women Parametr Grupa 1 (n=26) Grupa 2 (n=26) Droga COP (cm) 36,8±5,31 41,20±20,76 2 ** Pole COP (cm ) 1,65±0,81 2,45±1,18** Prdko COP 1,23±0,18 1,36±0,69 Wychylenia A-P 10,23±2,61 9,05±2,18 Wychylenia M-L 7,51±2,33* 6,28±1,36* OSI EO static 0,31±0,12*** 0,49±0,18*** * APSI static 0,23±0,15 0,39±0,17* * MLSI static 0,16±0,08 0,20±0,09* OSI dynamic 4 1,16±0,24**** 2,09±0,65**** **** APSI dynamic 4 0,82±0,23 1,58±0,58**** **** MLSI dynamic 4 0,62±0,16 1,05±0,31**** **** FRT 1,03±0,29 2,10±0,82**** Parametry 1-5 badania na platformie Accusway, parametry 6-12 badania na platformie BBS. Tab. 3. Parametry stabilometryczne (platforma Accsway) w warunkach oczu zamknitych w grupie kobiet mlodszych (grupa 1), starszych (grupa 2), z dysfunkcj narzdu wzroku (grupa 3) Tab. 3. Postural stability parameters with eyes closed in groups of young, elderly and with visual loss women Parametry Droga COP (cm) Pole COP (cm 2) Prdko COP Grupa 1 (n=26) 42,21±9,52 2,00±0,87 1,41±0,32 Grupa 2 (n=26) 49,59±21,04* 2,59±1,49 1,65±0,7* Grupa 3 (n=15) 37,01±6,73* 2,17±1,25 1,23±0,22* 0,05, **0,01, *** 0,001, post hoc test NIR 0,05, ** 0,01, ***0,001, **** 0,0001, *****0,00001, post hoc test NIR Wyniki parametrów z platformy Accusway przedstawiaj si nastpujco. Rónice istotne statystycznie zauwaa si tylko w polu powierzchni stabilogramu oraz w maksymalnych wychyleniach na boki. Pozostale parametry cho z widocznymi slabszymi wynikami rednich u osób po 60 r. nie róni si znamiennie. W trzech ocenianych protokolach na platformie BBS wyniki wszystkich wskaników stabilnoci róni si istotnie statystycznie midzy grupami 1 i 2. Obserwuje si wiksze rónice na poziomie p<0,0001 w protokolach z niestabilnym podloem (4 i FRT). Najwiksze rónice w rednich arytmetycznych zauwaa si w protokole ryzyka upadków (FRT) ze zmiennym poziomem ustawie platformy 6-2. Parametry stabilometryczne w warunkach oczu zamknitych w badanych grupach nie wskazuj jednoznacznych rezultatów (tab. 3). Zauwaa si rónice istotne statystycznie w drodze COP. Najlepsze wyniki (37,01±6,73) osignly osoby z dysfunkcj narzdu wzroku, najslabsze osoby po 60 r. . (49,59±21,04). Znamienne rónice w prdkoci COP wystpuj pomidzy osobami z grupy 3 a 2, natomiast nie zauwaa si ich porównujc kobiety z grupy 1 z pozostalymi grupami. Nie wystpuj te rónice w polu powierzchni stabilogramu pomidzy grupami. Wyniki wskaników stabilnoci ocenianych w protokolach na platformie BBS w statyce (ryc.1) róni si tylko pomidzy osobami po 60 r. . a kobietami mlodszymi w ogólnym (1,91±0,73/2,59±1,22) i przednio-tylnym (1,35±0,82/1,97±1,21) indeksie stabilnoci. Ryc. 1. Wskaniki stabilnoci w statyce na platformie BBS u badanych kobiet w warunkach oczu zamknitych Fig. 1. Stability index in static on the BBS platform in women with eyes closed Ryc. 2. Wskaniki stabilnoci na niestabilnej platformie BBS (poziom 8) kobiet mlodszych (grupa 1) w warunkach oczu zamknitych i kobiet dysfunkcj narzdu wzroku (grupa 3) Fig. 2. Stability index in dynamic (level 8) on the BBS platform in young women (group 1) with eyes closed and with vision loss women (group 3) Testów w warunkach niestabilnoci platformy na poziomie 8, osoby po 60 r. . nie wykonaly. Bylo to zbyt trudne zadanie dla tych osób. Midzy grup osób mlodszych normalnie widzcych (2,59±0,47) a grup kobiet z dysfunkcj narzdu wzroku (3,28±0,59) zauwaono rónice na poziomie p<0,001 w ogólnym wskaniku stabilnoci (ryc.2). Indeks AP wykazuje take istotnie lep- Postpy rehabilitacji (3), 33 ­ 39, 2013 37 pokazuj to wyniki bada wlasnych w indeksach stabilnoci z platformy BBS, szczególnie rezultaty testu do oceny ryzyka upadków. Osobnego omówienia wymagaj wyniki stabilnoci posturalnej bez kontroli wzrokowej. Glówn rol w utrzymywaniu równowagi postawy stojcej pelni informacja somatosensoryczna, wspomagana przez uklady wzrokowy i przedsionkowy [25,26]. Aktywno poszczególnych ukladów sensorycznych zaangaowanych w utrzymanie równowagi wykazuje znaczn nadmiarowo. Uklady te mog si wzajemnie uzupelnia, dziki temu ubytki w ich funkcji mog by latwo skompensowane. Zapewnia to skuteczne dostosowanie kontroli postawy ciala w przypadku uszkodzenia jednego z nich. U osób niewidomych wystpuje zjawisko kompensacji sprawiajce zlagodzenie skutków niepelnosprawnoci [6]. Dominuje pogld, e brak wzrokowej kontroli ruchu podczas rozwoju umiejtnoci motorycznych powoduje niewlaciwe tworzenie koordynacji ruchowej [7], a tym samym gorsz stabilno tych osób. Zaburzenia stabilnoci u osób z dysfunkcj narzdu wzroku mog by wynikiem ycia w stanie ograniczonej aktywnoci ruchowej i deprywacji sensorycznej [8]. Analizujc badania niniejszej pracy, najlepsze wyniki dlugoci COP w warunkach oczu zamknitych w statyce (platforma Accusway) osignly osoby z dysfunkcj narzdu wzroku (37,01±6,73), najslabsze kobiety po 60 r. . (49,59±21,04). Badanie na platformie BBS przy niestabilnym podlou (poziom 8) bez kontroli wzrokowej bylo zbyt trudne dla osób starszych (nie wykonaly testu), a kobiety z dysfunkcj narzdu wzroku osignly istotnie gorsze rezultaty od grupy mlodszej. Mona wic uzna, e osoby z dysfunkcj narzdu wzroku osigaj podobne wyniki w statyce a znamiennie gorsze w dynamice od rówieników widzcych, ale lepsze w statyce i dynamice od osób starszych. Jedyny parametr, który u osób z dysfunkcj narzdu wzroku nie rónil si istotnie od kobiet widzcych to oceniany w wskanik stabilnoci ML w warunkach dynamicznych. By moe zwizane jest to z niskimi wartociami i mal powtarzalnoci tego indeksu. Aydog i wsp. [27] badali powtarzalno pomiarów na platformie BBS, oceniajc trzy dynamiczne wskaniki stabilnoci: OSI, APSI i MLSI. Wedlug autorów indeks APSI jest bardziej powtarzalny od pozostalych wskaników. APSI i OSI s indeksami rzetelnymi. MLSI jest najmniej wiarygodnym wskanikiem. Podobne wyniki do bada wlasnych osób niewidomych i widzcych (w badaniach bez kontroli wzrokowej) uzyskal Melzer i wsp. [28], kiedy oceniali stabilno w statyce bez dodatkowych zada sluchowo-pamiciowych. Natomiast, gdy dodatkowo badani wykonywali zadania sluchowo-pamiciowe u osób normalnie widzcych parametry stabilnoci spadly, odmiennie do osób niewidomych. Moe to sugerowa, e osoby z dysfunk- sze wyniki w grupie 1 (1,87±0,43) w porównaniu z grup 3 (2,57±0,68). Nie obserwowano rónic pomidzy tymi grupami w wynikach wskanika stabilnoci ML. Dyskusja W wielu pracach udowodniono, e kontrola stabilnoci posturalnej zmniejsza si z wiekiem [3,14,15,16]. Wskutek inwolucji midzy innymi zmniejsza si masa i sila miniowa, co zwizane jest ze zmianami w ukladzie nerwowym i w samych miniach oraz obnieniem aktywnoci fizycznej osób starszych [11,17,18]. Wielu naukowców zajmuje si zaburzeniem stabilnoci posturalnej u osób starszych, poniewa s one dobrym prognostykiem upadków [3,19,20], natomiast prewencja ich wplywa na ograniczenie kosztów opieki zdrowotnej [21,22]. W badaniach wlasnych grupa osób po 60 r. . uzyskala oczekiwane slabsze rezultaty od grupy kobiet mlodszych i z dysfunkcj wzroku. Jednak w badaniach w statyce na platformie Accusway (AMTI) nie zauwaa si jednoznacznych wyników. Badana grupa osób po 60 r. . ma slabsze wyniki ale nie zawsze róni si one statystycznie. Grupa ta to osoby uczestniczce w zajciach UTW, stanowice grup osób wiadomych, e regularna aktywno fizyczna przynosi korzyci zdrowotne, a poprawa sprawnoci fizycznej sprzyja samodzielnoci. Osoby te uczestnicz w rónych zajciach ruchowych od okolo czterech lat. Prawdopodobnie dlatego rezultaty w statyce w próbach bez sprzenia zwrotnego nie róni si, a warunki stabilnej platformy nie wymuszaj od badanych duej sprawnoci. W testach na platformie BBS mona zaobserwowa istotne rónice we wskaniku stabilnoci prawie we wszystkich badaniach. Najwiksze rónice wystpuj na podlou niestabilnym oraz w protokole oceny ryzyka upadków. Wyniki te s zgodne z danymi Weirich i wsp. [15], którzy oceniali stabilno kobiet w trzech grupach wiekowych. Autorzy zauwayli, e z wiekiem spada stabilno posturalna, rónice s wiksze gdy równowag oceniano dynamicznie a nie statycznie. Strategie utrzymywania równowagi s zalenie od warunków trudnoci badania. Potwierdza to te Turbanski i Schmidtbleicher [23], uwaaj oni, e wiksze zaangaowanie systemu kontroli równowagi jest w badaniach dynamicznych, które wydaj si by bardziej odpowiednie i mog wczeniej wykrywa zaburzenia, ni badania w statyce. Davlin-Pater [24] wykonujc badania na platformie BBS u osób zdrowych podzielonych na dwie grupy z lepsz i gorsz kontrol równowagi nie zaobserwowal istotnych statystycznie zmian w badaniach w statyce, natomiast zauwayl istotne rónice w warunkach dynamicznych pomidzy grupami. Zasadne wydaje si przeprowadzanie bada stabilnoci na platformach z niestabilnym podloem, jak cj narzdu wzroku i ludzie normalnie widzcy uywaj rónych strategii utrzymywania stabilnoci. Odmienne rezultaty uzyskal Giagazoglou [29]. Z jego bada wynika, e zdolno do kontrolowania równowagi zarówno w kierunku AP i ML byla znaczco gorsza u osób niewidomych ni kobiet normalnie widzcych. Kiedy kobiety normalnie widzce wykonywaly testy z zawizanymi oczami, ich wychylenia COP istotnie wzrosly w obu kierunkach, jednak osoby niewidome osigaly dalej znacznie gorsze wyniki. Wyniki bada Blomqvist i Rehn [30] testu DOLS (Dynamic One Leg Stance) wskazuj, e niewidomi nie s w stanie zrekompensowa utraty wzroku informacjami z pozawzrokowych zmyslów w badaniach równowagi podczas dynamicznych zada ruchowych na koczynach prawej i lewej. Aydog i wsp. [31] nie stwierdzili rónic midzy wynikami osób niewidomych trenujcych goal-ball i widzcych we wszystkich trzech indeksach (SI) z platformy BBS, ale stabilno posturalna zawodników byla lepsza ni osób niewidzcych z mal aktywnoci fizyczn. Adaptacja do zwikszania tolerancji ustroju na zaklócenia równowagi zachodzi poprzez okrelony trening w tym przypadku goal-ball. Uszkodzenie wzroku nie musi wic nalee do czynników rónicujcych predyspozycje do tolerowania zaklóce równowagi ciala. Potwierdzaj to badania Marini i wsp. [32], poniewa u osób niewidomych trenujcych odmian wloskiej koszykówki zauwaa si lepsz kontrol stabilnoci posturalnej ni u osób nie trenujcych ocenianych testami funkcjonalnymi (Fukuda i Tinetti). Wyobraeniom i orientacji cigle towarzysz informacje z receptorów wizualnych, przedsionkowych i prioprioceptywnych. Ludzie róni si pod wzgldem dostrzegania i wykorzystywania informacji z tych systemów. S osoby, u których wiksz rol odgrywaj informacje wzrokowe ze rodowiska ni z ukladu prioprioceptywnego czy przedsionkowego. Sieri i Beretta [33] przeprowadzili badania równowagi starszych osób mieszkajcych w domach spokojnej staroci. Osoby podzielono na te, które upadaly i te które nie mialy wczeniej takiego incydentu. Oceniano dynamiczn stabilno posturaln przy uyciu platformy BBS. Nie stwierdzono rónic we wskanikach stabilnoci pomidzy grupami. Mona si bylo spodziewa, e panie, które przeszly podobny incydent, bd osigaly wiksze wychwiania posturalne a ryzyko upadku bdzie wiksze, jak to zaobserwowal Lord i wsp. [34]. Na podstawie przeprowadzonych bada i przegldu pimiennictwa mona wnioskowa, e ocena równowagi ciala jest skomplikowana glównie z powodu kontroli postawy przez wiele mechanizmów [11]. Jednak podsumowujc naley stwierdzi, e wiksze zaangaowanie systemu kontroli równowagi obserwuje si w badaniach dynamicznych, które wydaj si by bardziej odpowiednie i mog wczeniej wykrywa zaburzenia ni badania w statyce. Szczególnie przydatne wydaj si protokoly bada ze zmiennym ustawieniem niestabilnoci platformy. Próby te najbardziej rónicuj badanych. Wnioski Wysze wskaniki i rónice pomidzy badanymi grupami kobiet zaobserwowano w badaniach dynamicznych i w warunkach bez kontroli wzroku. Dynamiczne badania stabilnoci posturalnej s wic bardziej czule. Naley kontynuowa badania stabilnoci posturalnej w celu poznania skomplikowanych strategii utrzymania równowagi, które zale od warunków badania. Pimiennictwo 1. Horak FB. Postural orientation and equilibrium: what do we need to know about neural control of balance to prevent falls? Age Ageing 2006; 35, Suppl 2. 2. Blaszczyk JW, Cielinska-wider J, Plewa M, Zahorska -Markiewicz B, Markiewicz A Effects of excessive body weight on postural control. Journal of Biomechanics 2009; 42(9):1295-300. 3. Blaszczyk JW, Michalski A. Ageing and postural stability. Studies in Physical Culture and Tourism 2006;13:11-4. 4. Blaszczyk JW, Czerwosz L. Stabilno posturalna w procesie starzenia. Gerontologia Polska 2005;13(1):25-36. 5. Nitz J, Low Choy N, Isles R. Medial-lateral postural stability in community-dwelling women over 40 years of age. Clinical Rehabilitation 2003;17(7):765. 6. Sipko T, Skolimowski T. Wplyw chwilowej i trwalej utraty kontroli wzrokowej poloenia ciala w przestrzeni na proces regulacji równowagi ciala w pozycji stojcej. Fizjoterapia 1997;5(2): 40-3. 7. Gawlik K, Zwierzchowska A. Wychowanie fizyczne niewidomych i slabowidzcych (Physical education for the blind and visually impaired), University of Physical Education in Katowice 2004. 8. Gayle GW, Pohlman RL. Comparative study of the dynamic, static, and rotary balance of deaf and hearing children. Perceptual And Motor Skills 1990;70(3):883-8. 9. Held-Ziólkowska M. Równowaga statyczna i dynamiczna. Magazyn Otolaryngologiczny 2006; 52(18): 39-46. 10. Mraz, M, Curzytek M, Skrzek A, Zubiska B. Postural stability in patients with nervous system impairment. Acta Bio-Opt Inform Med 2008; 14(2): 111-4. 11. Blaszczyk JW. Sway ratio ­ a new measure for quantifying postural stability. Acta Neuroobiol Exp 2008; 68:51-7. 12. WHO expert consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. The Lancet 2002; 157-63. 13. Wychowaski M. Wybrane metody oceny dynamiki ukladu ruchu czlowieka. AWF Warszawa 2008. 14. Nagy E, Feher-Kiss A, Barnai M, Domjan-Preszner A, Angyan L, Horvath G. Postural control in elderly subjects participating in balance training. Eur J Appl Physiol 2007;100(1):97-104. 15. Weirich G, Bemben D, Bemben M. Predictors of balance in young, middle-aged, and late middle-aged women. Journal Of Geriatric Physical Therapy 2010;33(3):110-7. Postpy rehabilitacji (3), 33 ­ 39, 2013 16. Choy NL, Brauer S, Nitz J. Changes in postural stability in women aged 20 to 80 years. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2003;58:525­30. 17. Thomas D. Loss of skeletal muscle mass in aging: examining the relationship of starvation, sarcopenia and cachexia. Clinical Nutrition (Edinburgh, Scotland) 2007; 26(4): 389-99. 18. Horak FB. Postural orientation and equilibrium: what do we need to know about neural control of balance to prevent falls? Age Ageing 2006; 35, Suppl 2: ii7­ii11. 19. Kim B, Robinson C. Postural control and detection of slip/fall initiation in the elderly population. Ergonomics 2005;48(9):1065-85. 20. Sherrington C, Lord SR, Finch C. Physical activity interventions to prevent falls among older people: update of the evidence. Journal Of Science And Medicine In Sport / Sports Medicine Australia 2004;7(1):43-51. 21. Melzer I, Benjuya N, Kaplaski J. Effect of physical training on postural control of elderly. Harefuah 2005; 144(12):839-44. 22. Kaeding TS. Sarcopenia and whole body vibration training. Gerontol Geriatr 2009; 42 (2): 88-92. 23. Turbanski S, Schmidtbleicher D. [Postural control depends on testing situation]. Sportverletzung Sportschaden: Organ Der Gesellschaft Für Orthopädisch-Traumatologische Sportmedizin 2010;24(3):123-8. 24. Davlin-Pater C. The Effects of Visual Information and Perceptual Style on Static and Dynamic Balance. Motor Control 2010;14(3):362-70. 25. Blaszczyk JW, Lowe DL, Hansens PD. Postural sway and perception of the upright stance stability borders. Perception 1993; 22:1333-41. 26. Nashner LM. Computerized dynamic posturography. W: Jacobson G.P., Newman C.W., Kartush J.M. (red.) Handbook of balance function testing. Mosby Year Book 1993;280-305. 27. Aydog S, Aydog E, Çakci A, Doral M. Reproducibility of postural stability scores in blind athletes. Isokinetics & Exercise Science 2004;12(4): 229-32. 28. Melzer I, Damry E, Landau A, Yagev R. The influence of an auditory­memory attention-demanding task on postural control in blind persons. Clinical Biomechanics 2011; 26(4):358-62. 29. Giagazoglou P, Amiridis IG, Zafeiridis A, Thimara M, Kouvelioti V, Kellis E. Static balance control and lower limb strength in blind and sighted women. European Journal Of Applied Physiology 2009;107(5):571-9. 30. Blomqvist S, Rehn B. Validity and reliability of the Dynamic One Leg Stance (DOLS) in people with vision loss. Advances In Physiotherapy 2007;9(3):129-35. 31. Aydog EE, Aydog ST, Cakci AA, Doral MN. Dynamic Postural Stability in Blind Athletes Using The Biodex Stability System. International Journal Of Sports Medicine 2006; 27 (5):415-8. 32. Marini M, Sarchielli E, Portas M, Ranieri V, Meli A, Piazza M, Monaci M. Can baseball improve balance in blind subjects? The Journal Of Sports Medicine And Physical Fitness 2011;51(2):227-32. 33. Sieri T, Beretta G. Fall risk assessment in very old males and females living in nursing homes. Disability and rehabilitation 2004; 26(12):718-23. 34. Lord R, Menz B, Tiedemann A. Profil fizjologiczny w ocenie ryzyka i profilaktyce upadków. Rehabilitacja medyczna 2003;7(3):35-46.

Journal

Advances in Rehabilitationde Gruyter

Published: Sep 1, 2013

References