Get 20M+ Full-Text Papers For Less Than $1.50/day. Start a 14-Day Trial for You or Your Team.

Learn More →

Control of static balance among women after mastectomy. Vision impact on the quality of the equilibrium response

Control of static balance among women after mastectomy. Vision impact on the quality of the... Introduction: Structural stability assess of the impact of the sense of the reactions equivalent. The aim of this study was to determine the importance of maintaining control patterns in static equilibrium of women after mastectomy. Materials and methods: The study included 150 women. In the first group there were 75 women after mastectomy, mean age 60 (±7,6), mean BMI 26 (±3,6). In the control group there were 75 age matched women (59 (±6,5), BMI 26 (±7,9) without a history of cancer e-mail: aleksandra.rapala@wp.pl Praca finansowana ze rodków wlasnych diseases. The study was conducted using a tensometric platform. Quantification was composed of two 30-second test, the first test with eyes open and a second after 5-10 second pause with eyes closed. Results: It was found that there were significant statistical differences within a significant part of the measured parameters with eyes closed, and for all the Romberg parameters. There were: COP (centre of pressure) path length (p = 0.0411), the COP path length measured in the anterior-posterior direction (p = 0.0251), the average tilt COP (p = 0.0025), the maximum swing in the x-axis (relating to the range lateral stability) (p = 0.0447). In addition, there were statistically significant differences between the parameters: the average speed of a moving 2D COP (p = 0.0432) and the y-axis (p = 0.0240). Conclusion: Balance after mastectomy was less dependent on the vision than in the control group. Physiotherapy program after mastectomy should include proprioceptive training, with closed eyes to improve the equilibrium reaction quality and increase the postural stability. Keywords: equilibrium, mastectomy, postural balance, vision Celem przeprowadzonych bada bylo okrelenie znaczenia kontroli wzrokowej w utrzymaniu równowagi statycznej kobiet po amputacji piersi. Wstp Stabilno strukturalna, jest pojciem odnoszcym si do oceny wplywu wybranego zmyslu na reakcje równowane [1]. W trakcie oceny równowagi celowo zaburza si dzialanie doplywu lub przyplywu bodców, wybiórczo, porównujc jako reakcji równowanych przed i w trakcie zaburzenia. Stabilno posturalna jest skladow dzialania narzdu przedsionkowego, czucia glbokiego i narzdu wzroku. Wspóldzialanie tych elementów jest integrowane przez uklad nerwowy. Odbywa si to na wielu poziomach, od kontroli rdzeniowej do ponadrdzeniowej antycypacji przystosowania posturalnego [2, 3]. W przypadku deficytów dzialania narzdu przedsionkowego lub czucia obwodowego znaczc rol odgrywa narzd wzroku, który pozwala na ,,odnalezienie" ciala w przestrzeni i warunkuje kontrol w oparciu o zewntrzny uklad referencyjny opisywany przez Massiona [4]. Amputacja piersi znaczco wplywa na postaw oraz ogóln wydolno fizyczn pacjentek, co zostalo opisane przez wielu badaczy [5, 6]. Zauwayli oni wystpowanie zaburze w postaci ograniczenia ruchomoci i oslabienia sily miniowej obrczy barkowej oraz tulowia, wystpowania obrzków limfatycznych, jak równie upoledzonej wentylacji pluc [7-10]. Nie bez znaczenia bylo obnienie jakoci ycia i depresja po amputacji piersi [11-14]. Doniesienia o wplywie zabiegu amputacji piersi na aparat ruchu i psychik oraz jako ycia pacjentek s liczne, o tyle brakuje wiarygodnych doniesie na temat wplywu tego zabiegu na koordynacj i równowag. Brak jest bada dotyczcych wplywu zabiegu amputacji piersi na uklad równowagi i na jako odpowiedzi ukladu równowagi zalenej od wzroku, w przypadku zaburze proprioceptywnych wystpujcych u pacjentek po amputacji piersi, u których dochodzi do zmian w obrbie aparatu ruchu, przejawiajcych si np. zmianami postawy [15]. Material i metoda W badaniu wzilo udzial 150 kobiet. W grupie badanej znajdowalo si 75 kobiet w wieku rednio 60 (±7,6) lat po zabiegu amputacji piersi oraz po leczeniu chemioterapeutycznym lub radioterapii. Ich wysoko ciala wynosila 164±3,2 cm, masa 72,1±5,3 kg, BMI = 27,1±3,4 m/kg2. Badane poddawane byly zabiegowi w rónych orodkach onkologicznych, przez rónych lekarzy prowadzcych. Metody terapii równie rónily si od siebie, pozostajc w gestii lekarzy i zwizane byly z rodzajem rozpoznanego nowotworu. Kryteria wlczenia do bada: zakoczone leczenie choroby podstawowej (2-5 lat wczeniej sd. 3,6±0,5), zgoda na udzial w badaniu. Kryteria wykluczenia: niemono przyjcia pionowej postawy, schorzenia wyranie zaburzajce równowag (neurologiczne, ortopedyczne, reumatologiczne), wiee urazy koczyn dolnych ­ do 6 miesicy przed badaniem, ogólne wycieczenie organizmu, wysoka temperatura ciala. Do grupy kontrolnej zakwalifikowano 75 kobiet w wieku 59±6,5 lat, z wysokoci ciala 166±4,6 cm, mas 71,3±4,7 kg i BMI = 27,1±3,3 m/kg2. Kobiety z grupy badanej uczestniczyly przynajmniej raz w tygodniu w zajciach rekreacyjno-sportowych (piesze wycieczki, wiczenia czynne koczyn i wiczenia ogólnokondycyjne). W zajciach uczestniczyly wszystkie badane kobiety w ramach stowarzyszenia Amazonek. Byly to: wyjazdy integracyjne, turnusy wypoczynkowe i rehabilitacyjne. Grup kontroln tworzyly kobiety o umiarkowanej aktywnoci fizycznej, zrzeszone w stowarzyszeniach 15 · RQMV ­ wspólczynnik Romberga dla wartoci parametru redniego wychylenia w dwuwymiarowym ukladzie wspólrzdnych. · RQSPA ­ wspólczynnik Romberga dla ilorazu wielkoci pola zaznaczonego przez COP do dlugoci cieki COP. · RQSP-L ­ wspólczynnik RQSP dla lewej platformy. · RQSA-L - wspólczynnik RQSA dla lewej platformy. · RQMV-L - wspólczynnik RQMV dla lewej platformy. · RQSPA-L - wspólczynnik RQSPA dla lewej platformy. · RQSP-P - wspólczynnik RQSP dla prawej platformy. · RQSA-P - wspólczynnik RQSA dla prawej platformy. · RQMV-P - wspólczynnik RQMV dla prawej platformy. · RQSPA-P - wspólczynnik RQSPA dla prawej platformy. W analizie statystycznej wykorzystano równie wartoci parametrów opisujcych zachowanie si COP, dla pomiarów z oczami zamknitymi, byly to: · SP-EC ­ dlugo cieki statokinezjogramu, zaznaczona przez przemieszczajcy si rzut rodka nacisku stóp COP w mm. · SPAP-EC - dlugo cieki statokinezjogramu, zaznaczona przez przemieszczajcy si rzut rodka nacisku stóp COP w osi OY w mm. · SPML-EC - dlugo cieki statokinezjogramu, zaznaczona przez przemieszczajcy si rzut rodka nacisku stóp COP w osi OX w mm. · MA-EC ­ parametr okrelajcy rednie wychylenie COP z punktu 0 w dwuwymiarowym ukladzie wspólrzdnych w mm. · MAAP-EC - parametr okrelajcy rednie wychylenie COP z punktu 0 w osi OY w mm. · MAML-EC - parametr okrelajcy rednie wychylenie COP z punktu 0 w osi OX w mm. · MaxAP-EC ­ maksymalne wychylenie COP w osi OY w mm. · MaxML-EC ­ maksymalne wychylenie COP w osi OX w mm. · MV-EC ­ rednia prdko COP w mm/s. · MVAP-EC ­ rednia prdko COP w osi OY w mm/s. · MVML-EC - rednia prdko COP w osi OX w mm/s. · SA-EC ­ pole powierzchni jak zaznaczyl przemieszczajcy sie COP mm2. · SPSA-EC ­ iloraz wartoci pola powierzchni zaznaczonego przez COP do dlugoci cieki statokinezjogramu [1/dmm] · MF-EC ­ czstotliwo COP w Hz. przy wiejskich i miejskich domach kultury. Kryterium doboru grupy kontrolnej byl wiek oraz ch udzialu w testach. Badane wyrazily zgod na udzial w badaniu oraz publikacj zebranych danych w postaci publikacji naukowej. Badania uzyskaly zgod Komisji Bioetycznej przy Wydziale Medycznym Uniwersytetu Rzeszowskiego. Procedura bada Badanie przeprowadzono przy uyciu dwuplytowej platformy tensometrycznej. Kada z plyt platformy posiada 3 czujniki silowe, okrelajce przemieszczenie rzutu nacisku stóp na plaszczyzn podparcia COP (center of foot pressure ­ rzut rodka nacisku stóp).W trakcie pomiarów dokonano zapisu wielkoci okrelajcych równowag statyczn oraz stabilno strukturaln (oczy zamknite w drugiej próbie). W celu umoliwienia porównywania wyników pomidzy grupami, badania przeprowadzono o jednej porze roku, w godzinach popoludniowych. Plyty platformy zostaly ustawione równolegle, w odlegloci 2 m od ciany pomieszczenia, na której widnial znacznik do fiksowania spojrzenia w czasie próby z oczami otwartymi, znajdowal si on na wysokoci wzroku osoby o rednim wzrocie. Przed przystpieniem do pomiarów osoba badana byla proszona o chwilowy odpoczynek w pozycji siedzcej. Przed plyt platformy wyznaczono prostokt, w którym stawala badana przed zajciem pozycji na platformie. Warunkowalo to prawidlowe ustawienie stóp na plycie urzdzenia. Przed wykonywaniem pomiarów urzdzenie bylo kalibrowane, kadorazowo przed badaniem. Kwantyfikacja skladala si z dwóch 30 sekundowych prób, pierwsza próba z oczami otwartymi oraz druga po 5-10 sekundowej przerwie z oczami zamknitymi. Badanym polecono zdjcie obuwia oraz przyjcie na plycie platformy dwunonej pozycji stojcej, swobodnej z rkami zwieszonymi wzdlu tulowia, glow zwrócon przed siebie. Uczestniczki z grupy badanej, braly udzial w pomiarze z protez piersi. Aparatura pomiarowa umoliwia automatyczn analiz wspólczynników Romberga dla mierzonych parametrów [16, 17]. Wspólczynnik ten okrelony jest przez iloraz wartoci parametrów mierzonych z oczami otwartymi przez parametry mierzone z oczami zamknitymi. W analizie statystycznej wykorzystano równie wartoci parametrów zgromadzonych podczas testu z oczami zamknitymi. · RQSP ­ wspólczynnik Romberga dla dlugoci cieki statokinezjogramu, obrazujcej przemieszczenie COP (rzut rodka nacisku stóp) w trakcie testu w dwuwymiarowym ukladzie wspólrzdnych. · RQSA ­ wspólczynnik Romberga dla pola powierzchni zaznaczonego przez przemieszczajcy si rzut rodka nacisku stóp COP, w dwuwymiarowym ukladzie wspólrzdnych. · TR-EC R=5mm ­ procent czasu przebywania COP w okrgu o rednicy 5 mm ze rodkiem w punkcie 0. · LWAP-EC ­ Ilo wychyle COP w osi OY. · LWML-EC ­ ilo wychyle COP w osi OX. Nazewnictwo kierunków przemieszczenia rzutu rodka cikoci odnosi si do kartezjaskiego ukladu wspólrzdnych o parach osi prostopadlych. O OX jest osi odcitych, o OY osi rzdnych. Punkt O jest pocztkiem ukladu wspólrzdnych, jego wspólrzdne równe s O (0,0). · COP ­ center of foot pressure ­ rzut rodka nacisku stóp. Analiza statystyczna Zebrane dane zostaly zestawione w dwóch grupach i porównane ze sob. Rozklady zweryfikowano przy uyciu testu Shapiro-Wilka, który wykazal, e zebrane wyniki w wikszoci nie byly zgodne z rozkladem normalnym. Test jednorodnoci danych przeprowadzono za pomoc testu Levene'a. W zwizku z powyszym ustalono, e do dalszej analizy porównawczej wykorzystany zostanie nieparametryczny test U Manna-Whitneya. Wykazal on istnienie rónic pomidzy parametrami równowagi w grupie badanej i kontrolnej na poziomie istotnoci statystycznej p<0,05. Opracowane wyniki przedstawiono w postaci tabel, dolczono do nich równie statystyki opi- Tab. 1. Zestawienie otrzymanych wyników w grupie kobiet po amputacji piersi oraz w grupie kontrolnej. Tabela zawiera uzupelnienie informacji o badanych grupach w postaci statystyk opisowych Tab. 1. Summary of results among women after mastectomy and in the control group. The table contains additional information about the study groups in the form of descriptive statistics ZMIENNE (VARIABLES) GRUPA BADANA (TEST GRUP) GRUPA KONTROLNA (CONTROL GRUP) s 0,58 3,66 0,58 0,80 0,49 2,49 0,49 0,64 0,54 3,73 0,54 0,94 118,67 104,72 47,69 3,31 3,05 1,56 8,54 3,63 3,95 3,50 1,58 478,52 0,90 0,18 32,15 12,02 9,51 U MANNA-WHITNEYA TEST Z 3,38 6,59 3,38 -6,82 3,43 6,14 3,43 -6,38 2,99 5,45 2,99 -5,54 -2,04 -2,24 -0,04 1,35 0,26 3,02 -1,23 2,01 -2,02 -2,26 -0,05 1,28 -2,88 -2,69 -0,24 -2,81 -3,90 p 0,0007* 0,0000* 0,0007* 0,0000* 0,0006* 0,0000* 0,0006* 0,0000* 0,0028* 0,0000* 0,0028* 0,0000* 0,0411* 0,0251* 0,9669 0,1766 0,7978 0,0025* 0,2201 0,0447* 0,0432* 0,0240* 0,9568 0,2005 0,0040* 0,0072* 0,8105 0,0050* 0,0001* RQSP RQSA RQMV RQSPA RQSP-L RQSA-L RQMV-L RQSPA-L RQSP-P RQSA-P RQMV-P RQSPA-P SP-EC [mm] SPAP-EC [mm] SPML-EC [mm] MA-EC [mm] MAAP-EC [mm] MAML-EC [mm] MaxAP-EC [mm] MaxML-EC [mm] MV-EC [mm/s] MVAP-EC [mm/s] MVML-EC [mm/s] SA-EC [mm^2] SPSA-EC [1/dmm] MF-EC [Hz] TR-EC R=5mm [%] LWAP-EC LWML-EC 1,30 2,81 1,30 1,00 1,27 2,44 1,27 0,92 1,29 2,98 1,29 1,06 228,44 191,38 87,84 4,21 3,64 1,47 11,64 3,88 7,62 6,38 2,93 301,31 1,46 0,37 72,90 15,04 10,13 Me 1,08 1,57 1,08 0,71 1,08 1,66 1,08 0,74 1,13 1,41 1,13 0,75 181,00 151,00 73,00 3,15 2,70 0,90 9,35 3,10 6,05 5,00 2,45 146,50 1,34 0,34 84,45 14,00 9,00 1,04 0,73 1,04 2,39 1,03 0,84 1,03 2,43 1,06 0,81 1,06 1,99 243,10 212,22 81,94 3,04 2,75 0,83 11,11 3,17 8,11 7,08 2,73 191,64 1,73 0,45 82,97 19,56 14,78 Me 0,95 0,57 0,95 1,79 0,95 0,66 0,95 1,49 1,02 0,73 1,02 1,55 208,00 183,00 73,00 2,80 2,60 0,60 10,20 2,20 6,90 6,10 2,40 127,00 1,71 0,42 87,20 18,00 13,00 s 0,41 0,60 0,41 2,10 0,41 0,73 0,41 2,64 0,43 0,57 0,43 1,44 121,97 114,58 35,22 1,23 1,11 0,65 4,92 2,77 4,07 3,82 1,17 257,45 0,64 0,14 14,94 10,80 7,47 Wykres ramka-wsy: RQSP sowe z uwzgldnieniem redniej [ x ], odchylenia standardowego [s] oraz mediany [Me] (tabela 1). 1,5 1,4 Wyniki W wyniku przeprowadzonych analiz ustalono, e istotne statystyczne rónice wystpowaly w obrbie znacznej czci parametrów mierzonych dla oczu zamknitych oraz w przypadku wszystkich parametrów wspólczynnika Romberga. Istotne diagnostycznie rónice dotyczyly nastpujcych parametrów mierzonych podczas próby z oczami zamknitymi: dlugoci cieki COP (p=0,0411), dlugoci cieki COP mierzonej w kierunku przednio-tylnym (p=0,0251), redniego wychylenia COP (p=0,0025), maksymalnego wychylenia w osi OX (odnoszcego si do zakresu stabilnoci bocznej) (p=0,0447). Ponadto istotne statystycznie rónice wystpily pomidzy parametrami: redniej prdkoci poruszajcego si COP w 2D (p=0,0432) oraz w osi OY (p=0,0240). Porównanie otrzymanych wspólczynników Romberga (RQ) dla poszczególnych parametrów ujawnilo rónice statystyczne dla RQ dlugoci cieki COP, dla RQ pola powierzchni COP, dla RQ redniej prdkoci, dla RQ ilorazu pola powierzchni COP i dlugoci cieki COP. Obliczono równie wspólczynnik Romberga dla wybranych parametrów zlateralizowanych (lewej i prawej koczyny oddzielnie). Dla wszystkich parametrów okrelono rónice istotne statystycznie (tabela 1). Zebrane dane przedstawiono równie w postaci wykresów, ulatwiajc obserwacj prawidlowoci wystpujcych w obrbie obu grup. Prezentacja wszystkich wykresów bylaby bezcelowa, niemniej jednak zaznaczone zostanie istnienie rónic istotnych z punktu widzenia oceny równowagi w obrbie obu grup. W obrbie danego parametru zarówno w grupie badanej jak i kontrolnej wystpowal równomierny rozklad wartoci parametru. W grupie badanej skupienie danych bylo nisze, ni w grupie kontrolnej, a wic w grupie tej znajdowaly si osoby z wiksz oraz z mniejsz wydolnoci ukladu równowagi oraz korelacj zdolnoci równowanych z kontrol wzrokow. Wyniki wykazaly, e lepsza byla w grupie badanej kontrola równowagi, w porównaniu do grupy kontrolnej, jak równie mniejsza byla zaleno od kontroli wzrokowej (rycina 1). Zestawienie wartoci wspólczynnika Romberga dla pola powierzchni statokinezjogramu, dowodzi istnienia powyej przedstawionych zalenoci. Ponownie zauwaono wzrost wartoci dla grupy badanej z jednoczesnym zmniejszeniem skupienia danych, w porównaniu do grupy kontrolnej, która to osignla o wiele niszy wynik dowodzcy wikszej zalenoci kontroli systemu równowagi od narzdu wzroku (rycina 2). RQSP 1,3 1,2 1,1 1,0 0,9 Ryc. 1. Wspólczynnik Romberga dla parametru dlugoci cieki statokinezjogramu w grupie badanej i kontrolnej Fig. 1. Romberg ratio for the path length parameter in the study group and the control Wykres ramka-wsy: RQSA 4,0 3,5 3,0 2,5 RQSA 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 Ryc. 2. Wspólczynnik Romberga dla parametru pola powierzchni COP Fig. 2. Romberg ratio for the parameter COP area 1,5 Wykres ramka-wsy: RQMV 1,4 1,3 RQMV 1,2 1,1 1,0 0,9 Ryc. 3. Wspólczynnik Romberga dla redniej prdkoci COP Fig. 3. Romberg ratio for medium speed of the COP Zestawienie wartoci parametrów prdkociowych przemieszczania si rzutu rodka cikoci, ujawnilo wzrost tej prdkoci w próbie z oczami zamknitymi dla grupy kontrolnej (rycina 3). Analiza wartoci wspólczynników Romberga ilorazu dlugoci cieki i pola powierzchni zaznaczonego przez COP w próbie z oczami zamknitymi i otwartymi (rycina 4) wskazala na istnienie wikszej zalenoci od narzdu wzroku w grupie kontrolnej, ni w grupie badanej. Skupienie danych w obrbie grupy badanej bylo wiksze, ni w grupie kontrolnej. Rozklad wartoci byl symetryczny dla obu grup. Wykres ramka-wsy: RQSPA 3,0 2,8 2,6 2,4 2,2 2,0 1,8 1,6 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 Ryc. 4. Wspólczynnik Romberga dla ilorazu SP/SA Fig. 4. Romberg ratio for the quotient of SP/SA Dyskusja Z przeprowadzonych bada oceny równowagi statycznej kobiet po amputacji piersi (badania wlasne) wynika, e badana grupa cechowala si wiksz stabilnoci postawy i osignla lepsze wyniki ni grupa kontrolna. Podczas próby z oczami otwartymi, parametry wspólczynnika Romberga w obu grupach rónily si istotnie statystycznie. Zebrane dane podczas próby z oczami zamknitymi dotyczyly jako odpowiedzi ukladu równowagi w oparciu o czucie glbokie, proprioreceptory i bldnik. Interesujcy byl natomiast fakt, e grupa badana, miala mniejsz stabilno boczn. Wskazaly na to wysze wartoci parametrów redniego wychylenia COP w kierunku bocznym oraz zwikszona w tej grupie odleglo midzy dwoma najbardziej oddalonymi od siebie punktami w osi OX. Warto ilorazu dlugoci cieki COP oraz pola powierzchni byla mniejsza w przypadku grupy badanej, co potwierdzilo wczeniejsze obserwacje. Czstotliwo COP byla równie mniejsza w tej grupie. W grupie badanej odnotowano ponadto mniejsz liczb wychyle w kierunku przednio-tylnym i bocznym w porównaniu do grypy kontrolnej. Moglo to by zwizane ze zwikszonym napiciem miniowym, które towarzyszy kobietom po amputacji piersi [7]. Mniejsza w porównaniu do grupy kontrolnej byla prdko przemieszczania si rzutu rodka cikoci. Zwikszona prdko w pobliu granic stabilnoci zwikszala ryzyko upadku, poprzez wzrost zagroenia przekroczenia tej granicy, w zwizku z koniecznoci wzmoonej kontroli poruszania si COP w pobliu granicy [17]. Zaproponowane ujcie tematu bylo prób innego spojrzenia na kontrol równowagi. W przypadku kobiet po amputacji piersi bylo to ujcie nowe, dlatego te trudno odnie si do doniesie innych badaczy ujmujcych ten temat w podobnym wymiarze. Bazowa naley, zatem na doniesieniach okrelajcych ogólne prawidlowoci i zjawiska wystpujce przy ocenie kontroli równowagi. W najnowszych doniesieniach ustalono, e zastosowanie zewntrznych protez piersi wplynlo korzystnie na parametry chodu badanych [10]. W dostpnej literaturze nie znaleziono prac dotyczcych analizy zdolnoci koordynacyjnych kobiet po amputacji piersi [7].Wielu badaczy stwierdzilo, e w przypadku zaburze propriocepcji lub bldnikowych, narzd wzroku odgrywal wiksze znaczenie, przejmujc rol dostarczyciela informacji korekcyjnych [18-21]. Badana grupa cechowala si lepszymi wynikami w ocenie parametrów równowagi dla oczu zamknitych, z wyjtkiem parametrów mierzonych w kierunku bocznym. Przypuszcza naley, e w tym wypadku, kontrola wzrokowa w grupie po amputacji piersi, zabezpieczala przemieszczenie si COP w granicach stabilnoci bocznej, warunkujc zwikszon stabilno postawy. W przypadku oczu zamknitych grupa kontrolna cechowala si wiksz stabilnoci boczn, okrelan jako miernik wzrostu ryzyka upadku [22, 23]. Oznacza to moe równie, zmniejszon wraliwoci prioprioceptywn na bodce. Jednak dla badania równowagi statycznej w warunkach zaburzonego widzenia, z oczami zamknitymi, deficyty reakcji równowanych oznaczaj ubytki propriocepcji i/lub zaburzenia bldnikowe czy orodkowe [24, 25]. Analiza zmian wartoci parametru wspólczynnika Romberga wykazala wystpowanie wikszej wraliwoci na dzialanie bodców wzrokowych w grupie kontrolnej, ni w grupie badanej. Stanowily o tym wartoci parametrów wspólczynnika Romberga dla dlugoci cieki COP, pola powierzchni COP, redniej prdkoci przemieszczania si COP oraz ilorazu dlugoci cieki i pola powierzchni COP. Istotnie, jak przypuszczano, zalenoci te wystpowaly równie dla wartoci RQ lewej i prawej strony. Naukowcy opisali równie wzrost zalenoci jakoci reakcji równowanych od narzdu wzroku [21]. U kobiet po amputacji piersi, te zalenoci nie zmienialy si w sposób analogiczny do zmian u osób starszych. Oznaczalo to dobr kondycj ukladu równowagi, zwizan prawdopodobnie z treningiem, zmian aktywnoci RQSPA 4. Massion J. Postural Control Systems in Developmental Perspective. Neurosci Bio behav R 1998;22(4):465-72. 5. Czerniak U, Demuth A, et al. Body fat and quality of life in women treated for breast cancer. Studies In Physical Culture& Tourism 2012;19(1). 6. Nissen MJ, Shapiro A, Swenson KK. Changes in Weight and Body Composition in Women Receiving Chemotherapy for Breast Cancer. Clin Breast Cancer 2011;11(1):52-60. 7. Potthoff K, Schmidt ME, Wiskemann J, et al. Randomized controlled trial to evaluate the effects of progressive resistance training compared to progressive muscle relaxation in breast cancer patients undergoing adjuvant radiotherapy: the BEST study. BMC Cancer 2013;13(1):162. 8. Shamley D, Lascurain-Aguirrebeña I, Oskrochi R. Clinical anatomy of the shoulder after treatment for breast cancer. Clin. Anat. 2013:n/a. doi:10.1002/ca.22267. 9. Smitten K SB von. The impact of adjuvant radiotherapy and cytotoxic chemotherapy on the outcome of immediate breast reconstruction by tissue expansion after mastectomy for breast cancer. Eur J Surg Oncol 1992;18(2):119-23. 10. Hojan K, Manikowska F, Molinska-Glura M, et al. The Impact of an External Breast Prosthesis on the Gait Parameters of Women After Mastectomy. Cancer Nurs 2013:1. 11. Antoni MH, Lechner S, Diaz A, et al. Cognitive behavioral stress management effects on psychosocial and physiological adaptation in women undergoing treatment for breast cancer. Brain BehavImmun2009;23(5):580­91. 12. Manganiello A, Hoga LAK, Reberte LM, et al. Sexuality and quality of life of breast cancer patients post mastectomy. Eur J Oncology Nurs 2011;15(2):167-72. 13. Penman DT, Bloom JR, Fotopoulos S, et al. The Impact of Mastectomy on Self-Concept and Social Function. Women Health 1987;11(3-4):101-30. 14. Fung KW, Lau Y, Fielding R, Or A, Yip AWC. The impact of mastectomy, breast-conserving treatment and immediate breast reconstructions on the quality of life of Chinese women. ANZ J Surg 2001;71:202-6. 15. Genton L, Kyle UG, Balmer Majno S, et al. Body composition changes in breast cancer patients during curative radiation therapy. e-SPEN, Eur EJ Clin Nutr Metab 2006;1(1):2-8. 16. Lê T, Kapoula Z. Role of ocular convergence in the Romberg quotient. Gait Posture 2008;27(3):493-500. 17. Kuczyski M. Podstawy oceny równowagi ciala: czyli co, w jaki sposób i dlaczego powinnimy mierzy? Acta Bio -Optica et Informatica Medica 2012;4(18):243-9. 18. Redfern MS, Yardley L, Bronstein AM. Visual influences on balance. The Interface of Balance Disorders and Anxiety. The Interface of Balance Disorders and Anxiety 2001;15(1­2):81-94. 19. Pavlou M, Quinn C, Murray K, et al. The effect of repeated visual motion stimuli on visual dependence and postural control in normal subjects. Gait Posture 2011;33(1):113-8. 20. Simeonov P, Hsiao H, Hendricks S. Effectiveness of vertical visual reference for reducing postural instability on inclined and compliant surfaces at elevation. Appl Ergon 2009;40(3):353-61. 21. Poulain I, Giraudet G. Age-related changes of visual contribution in posture control. Gait Posture 2008;27(1):1-7. i trybu ycia kobiet po amputacji piersi [26, 27]. Zastanawiajce byly doniesienia o wplywie zwikszonej sztywnoci miniowej i ksztaltowaniu wzorców odzyskiwania równowagi u osób starszych. Wystpujca ubogo wzorców oraz zwikszone napicie miniowe u osób starszych, pozwalaj im efektywniej ­ dziki szybkoci wyboru ­ reagowa na zmiany poloenia COP, w trakcie stania swobodnego [28-31]. Prawdopodobnie przeniesienie napicia miniowego z tulowia wywolywalo podobny efekt, polepszajc wyniki równowagi statycznej. Logiczne zatem bylo przypuszczenie, e w ocenie równowagi dynamicznej, na niestabilnym podlou, kobiety po amputacji piersi osignlyby gorsze, wyniki anieli grupa kontrolna osób zdrowych [32]. W otrzymanych wynikach oceny równowagi statycznej mierzonej z zamknitymi oczami pojawily si wskaniki zwikszonego ryzyka upadku, zwizane ze zwikszon dlugoci wychwia w plaszczynie czolowej. Uzyskane wyniki s niejednoznacznie i wskazuj dalszy kierunek bada, które powinny zosta zrealizowane w celu okrelenia kondycji ukladu równowagi u kobiet po amputacji piersi, opierajcego si na dzialaniu proprioceptorów oraz ukladu przedsionkowego, z pominiciem nastawczych reakcji, korekcji z narzdu wzroku. Przeprowadzone badania s istotne ze wzgldu terapeutycznego. Na ich podstawie mona okreli konieczno ksztaltowania koordynacji i równowagi, skupiajc si na czuciu proprioceptywnym [33, 34]. Doskonalenie tych umiejtnoci, pozwoli zniwelowa ryzyko upadku zwikszajc stabilno boczn. Wnioski Równowaga kobiet po amputacji piersi cechowala si wiksz stabilnoci postawy i byla zalena od narzdu wzroku w mniejszym stopniu ni w grupie kontrolnej. U kobiet po amputacji piersi stwierdzono zwikszon dlugo wychwia w plaszczynie czolowej co jest wskanikiem zwikszonego ryzyka upadku. W programie usprawniania kobiet po amputacji piersi naley zawrze trening proprioceptywny z uwzgldnieniem wylczenia narzdu wzroku, dla poprawy jakoci reakcji równowanej i zwikszenia stabilnoci postawy w kierunku bocznym. Pimiennictwo 1. Winter DA. Human balance and posture control during standing and walking. Gait Posture 1995;3(4):193-214. 2. Janusz W. Blaszczyk. Stabilno posturalna w procesie starzenia. Ger Pol 2005;13(1):25-36. 3. Hyodo M, Saito M, Ushiba J, et al. Anticipatory postural adjustments contribute to age-related changes in compensatory steps associated with unilateral perturbations. Gait Posture 2012;36(3):625-30. 2009;30(5):793-807. 29. Maurer C. A New Interpretation of Spontaneous Sway Measures Based on a Simple Model of Human Postural Control. J Neurophysiol 2004;93(1):189-200. 30. Hijmans JM, Zijlstra W, Geertzen JH, et al. Foot and ankle compression improves joint position sense but not bipedal stance in older people. Gait Posture 2009;29(2):322-5. 31. Sturnieks LD, St George R, Lord RS. Balance disorders in the elderly. Clin Neurophysiol 2008;38(6):467­78. 32. Rosengren KS, Rajendran K, Contakos J, et al. Changing control strategies during standard assessment using computerized dynamic posturography with older women. Gait Posture 2007;25(2):215-21. 33. Holim I, Osdahl, M. A., Friis, A., Risberg, M. A., Myklebust, G., Steen, H. Effect of Neuromuscular Training on Proprioception, Balance, Muscle Strength, and Lower Limb Function in Female Team Handball Players. Clin J Sport Med 2004;14(2):88-94. 34. Gauchard GC, Jeandel C. Beneficial effect of proprioceptive physical activities on balance control in elderly human subjects. NeurosciLett1999;273(2):81-4. 22. Pavol MJ. Detecting and Understanding Differences in Postural Sway. Focus on "A New Interpretation of Spontaneous Sway Measures Based on a Simple Model of Human Postural Control". JNeurophysiol2004;93(1):20-1. 23. Blaszczyk JW, Michalski A. Ageing And Postural Stability. Studies in Physical Culture and Tourism 2006;13. 24. Cornilleau-Pérès V, Shabana N, Droulez J, et al. Measurement of the visual contribution to postural steadiness from the COP movement: methodology and reliability. Gait Posture 2005;22(2):96-106. 25. Lê T, Kapoula Z. Role of ocular convergence in the Romberg quotient. Gait Posture 2008;27(3):493­500. 26. Manganiello A, Hoga LAK, Reberte LM, et al. Sexuality and quality of life of breast cancer patients post mastectomy. E J Oncol Nurs 2011;15(2):167-72. 27. Santos S, Augusto C de, et al. Correlation of physical aptitude; functional capacity, corporal balance and quality of life (QoL) among elderly women submitted to a post-menopausal physical activities program. Arch Gerontol Geriat 2011;53(3):344-49. 28. Sullivan EV, Rose J, Rohlfing T, et al. Postural sway reduction in aging men and women: Relation to brain structure, cognitive status, and stabilizing factors. Neurobiol Aging http://www.deepdyve.com/assets/images/DeepDyve-Logo-lg.png Advances in Rehabilitation de Gruyter

Control of static balance among women after mastectomy. Vision impact on the quality of the equilibrium response

Loading next page...
 
/lp/de-gruyter/control-of-static-balance-among-women-after-mastectomy-vision-impact-J8P5UkUGtw
Publisher
de Gruyter
Copyright
Copyright © 2013 by the
ISSN
1734-4948
eISSN
1734-4948
DOI
10.2478/rehab-2014-0016
Publisher site
See Article on Publisher Site

Abstract

Introduction: Structural stability assess of the impact of the sense of the reactions equivalent. The aim of this study was to determine the importance of maintaining control patterns in static equilibrium of women after mastectomy. Materials and methods: The study included 150 women. In the first group there were 75 women after mastectomy, mean age 60 (±7,6), mean BMI 26 (±3,6). In the control group there were 75 age matched women (59 (±6,5), BMI 26 (±7,9) without a history of cancer e-mail: aleksandra.rapala@wp.pl Praca finansowana ze rodków wlasnych diseases. The study was conducted using a tensometric platform. Quantification was composed of two 30-second test, the first test with eyes open and a second after 5-10 second pause with eyes closed. Results: It was found that there were significant statistical differences within a significant part of the measured parameters with eyes closed, and for all the Romberg parameters. There were: COP (centre of pressure) path length (p = 0.0411), the COP path length measured in the anterior-posterior direction (p = 0.0251), the average tilt COP (p = 0.0025), the maximum swing in the x-axis (relating to the range lateral stability) (p = 0.0447). In addition, there were statistically significant differences between the parameters: the average speed of a moving 2D COP (p = 0.0432) and the y-axis (p = 0.0240). Conclusion: Balance after mastectomy was less dependent on the vision than in the control group. Physiotherapy program after mastectomy should include proprioceptive training, with closed eyes to improve the equilibrium reaction quality and increase the postural stability. Keywords: equilibrium, mastectomy, postural balance, vision Celem przeprowadzonych bada bylo okrelenie znaczenia kontroli wzrokowej w utrzymaniu równowagi statycznej kobiet po amputacji piersi. Wstp Stabilno strukturalna, jest pojciem odnoszcym si do oceny wplywu wybranego zmyslu na reakcje równowane [1]. W trakcie oceny równowagi celowo zaburza si dzialanie doplywu lub przyplywu bodców, wybiórczo, porównujc jako reakcji równowanych przed i w trakcie zaburzenia. Stabilno posturalna jest skladow dzialania narzdu przedsionkowego, czucia glbokiego i narzdu wzroku. Wspóldzialanie tych elementów jest integrowane przez uklad nerwowy. Odbywa si to na wielu poziomach, od kontroli rdzeniowej do ponadrdzeniowej antycypacji przystosowania posturalnego [2, 3]. W przypadku deficytów dzialania narzdu przedsionkowego lub czucia obwodowego znaczc rol odgrywa narzd wzroku, który pozwala na ,,odnalezienie" ciala w przestrzeni i warunkuje kontrol w oparciu o zewntrzny uklad referencyjny opisywany przez Massiona [4]. Amputacja piersi znaczco wplywa na postaw oraz ogóln wydolno fizyczn pacjentek, co zostalo opisane przez wielu badaczy [5, 6]. Zauwayli oni wystpowanie zaburze w postaci ograniczenia ruchomoci i oslabienia sily miniowej obrczy barkowej oraz tulowia, wystpowania obrzków limfatycznych, jak równie upoledzonej wentylacji pluc [7-10]. Nie bez znaczenia bylo obnienie jakoci ycia i depresja po amputacji piersi [11-14]. Doniesienia o wplywie zabiegu amputacji piersi na aparat ruchu i psychik oraz jako ycia pacjentek s liczne, o tyle brakuje wiarygodnych doniesie na temat wplywu tego zabiegu na koordynacj i równowag. Brak jest bada dotyczcych wplywu zabiegu amputacji piersi na uklad równowagi i na jako odpowiedzi ukladu równowagi zalenej od wzroku, w przypadku zaburze proprioceptywnych wystpujcych u pacjentek po amputacji piersi, u których dochodzi do zmian w obrbie aparatu ruchu, przejawiajcych si np. zmianami postawy [15]. Material i metoda W badaniu wzilo udzial 150 kobiet. W grupie badanej znajdowalo si 75 kobiet w wieku rednio 60 (±7,6) lat po zabiegu amputacji piersi oraz po leczeniu chemioterapeutycznym lub radioterapii. Ich wysoko ciala wynosila 164±3,2 cm, masa 72,1±5,3 kg, BMI = 27,1±3,4 m/kg2. Badane poddawane byly zabiegowi w rónych orodkach onkologicznych, przez rónych lekarzy prowadzcych. Metody terapii równie rónily si od siebie, pozostajc w gestii lekarzy i zwizane byly z rodzajem rozpoznanego nowotworu. Kryteria wlczenia do bada: zakoczone leczenie choroby podstawowej (2-5 lat wczeniej sd. 3,6±0,5), zgoda na udzial w badaniu. Kryteria wykluczenia: niemono przyjcia pionowej postawy, schorzenia wyranie zaburzajce równowag (neurologiczne, ortopedyczne, reumatologiczne), wiee urazy koczyn dolnych ­ do 6 miesicy przed badaniem, ogólne wycieczenie organizmu, wysoka temperatura ciala. Do grupy kontrolnej zakwalifikowano 75 kobiet w wieku 59±6,5 lat, z wysokoci ciala 166±4,6 cm, mas 71,3±4,7 kg i BMI = 27,1±3,3 m/kg2. Kobiety z grupy badanej uczestniczyly przynajmniej raz w tygodniu w zajciach rekreacyjno-sportowych (piesze wycieczki, wiczenia czynne koczyn i wiczenia ogólnokondycyjne). W zajciach uczestniczyly wszystkie badane kobiety w ramach stowarzyszenia Amazonek. Byly to: wyjazdy integracyjne, turnusy wypoczynkowe i rehabilitacyjne. Grup kontroln tworzyly kobiety o umiarkowanej aktywnoci fizycznej, zrzeszone w stowarzyszeniach 15 · RQMV ­ wspólczynnik Romberga dla wartoci parametru redniego wychylenia w dwuwymiarowym ukladzie wspólrzdnych. · RQSPA ­ wspólczynnik Romberga dla ilorazu wielkoci pola zaznaczonego przez COP do dlugoci cieki COP. · RQSP-L ­ wspólczynnik RQSP dla lewej platformy. · RQSA-L - wspólczynnik RQSA dla lewej platformy. · RQMV-L - wspólczynnik RQMV dla lewej platformy. · RQSPA-L - wspólczynnik RQSPA dla lewej platformy. · RQSP-P - wspólczynnik RQSP dla prawej platformy. · RQSA-P - wspólczynnik RQSA dla prawej platformy. · RQMV-P - wspólczynnik RQMV dla prawej platformy. · RQSPA-P - wspólczynnik RQSPA dla prawej platformy. W analizie statystycznej wykorzystano równie wartoci parametrów opisujcych zachowanie si COP, dla pomiarów z oczami zamknitymi, byly to: · SP-EC ­ dlugo cieki statokinezjogramu, zaznaczona przez przemieszczajcy si rzut rodka nacisku stóp COP w mm. · SPAP-EC - dlugo cieki statokinezjogramu, zaznaczona przez przemieszczajcy si rzut rodka nacisku stóp COP w osi OY w mm. · SPML-EC - dlugo cieki statokinezjogramu, zaznaczona przez przemieszczajcy si rzut rodka nacisku stóp COP w osi OX w mm. · MA-EC ­ parametr okrelajcy rednie wychylenie COP z punktu 0 w dwuwymiarowym ukladzie wspólrzdnych w mm. · MAAP-EC - parametr okrelajcy rednie wychylenie COP z punktu 0 w osi OY w mm. · MAML-EC - parametr okrelajcy rednie wychylenie COP z punktu 0 w osi OX w mm. · MaxAP-EC ­ maksymalne wychylenie COP w osi OY w mm. · MaxML-EC ­ maksymalne wychylenie COP w osi OX w mm. · MV-EC ­ rednia prdko COP w mm/s. · MVAP-EC ­ rednia prdko COP w osi OY w mm/s. · MVML-EC - rednia prdko COP w osi OX w mm/s. · SA-EC ­ pole powierzchni jak zaznaczyl przemieszczajcy sie COP mm2. · SPSA-EC ­ iloraz wartoci pola powierzchni zaznaczonego przez COP do dlugoci cieki statokinezjogramu [1/dmm] · MF-EC ­ czstotliwo COP w Hz. przy wiejskich i miejskich domach kultury. Kryterium doboru grupy kontrolnej byl wiek oraz ch udzialu w testach. Badane wyrazily zgod na udzial w badaniu oraz publikacj zebranych danych w postaci publikacji naukowej. Badania uzyskaly zgod Komisji Bioetycznej przy Wydziale Medycznym Uniwersytetu Rzeszowskiego. Procedura bada Badanie przeprowadzono przy uyciu dwuplytowej platformy tensometrycznej. Kada z plyt platformy posiada 3 czujniki silowe, okrelajce przemieszczenie rzutu nacisku stóp na plaszczyzn podparcia COP (center of foot pressure ­ rzut rodka nacisku stóp).W trakcie pomiarów dokonano zapisu wielkoci okrelajcych równowag statyczn oraz stabilno strukturaln (oczy zamknite w drugiej próbie). W celu umoliwienia porównywania wyników pomidzy grupami, badania przeprowadzono o jednej porze roku, w godzinach popoludniowych. Plyty platformy zostaly ustawione równolegle, w odlegloci 2 m od ciany pomieszczenia, na której widnial znacznik do fiksowania spojrzenia w czasie próby z oczami otwartymi, znajdowal si on na wysokoci wzroku osoby o rednim wzrocie. Przed przystpieniem do pomiarów osoba badana byla proszona o chwilowy odpoczynek w pozycji siedzcej. Przed plyt platformy wyznaczono prostokt, w którym stawala badana przed zajciem pozycji na platformie. Warunkowalo to prawidlowe ustawienie stóp na plycie urzdzenia. Przed wykonywaniem pomiarów urzdzenie bylo kalibrowane, kadorazowo przed badaniem. Kwantyfikacja skladala si z dwóch 30 sekundowych prób, pierwsza próba z oczami otwartymi oraz druga po 5-10 sekundowej przerwie z oczami zamknitymi. Badanym polecono zdjcie obuwia oraz przyjcie na plycie platformy dwunonej pozycji stojcej, swobodnej z rkami zwieszonymi wzdlu tulowia, glow zwrócon przed siebie. Uczestniczki z grupy badanej, braly udzial w pomiarze z protez piersi. Aparatura pomiarowa umoliwia automatyczn analiz wspólczynników Romberga dla mierzonych parametrów [16, 17]. Wspólczynnik ten okrelony jest przez iloraz wartoci parametrów mierzonych z oczami otwartymi przez parametry mierzone z oczami zamknitymi. W analizie statystycznej wykorzystano równie wartoci parametrów zgromadzonych podczas testu z oczami zamknitymi. · RQSP ­ wspólczynnik Romberga dla dlugoci cieki statokinezjogramu, obrazujcej przemieszczenie COP (rzut rodka nacisku stóp) w trakcie testu w dwuwymiarowym ukladzie wspólrzdnych. · RQSA ­ wspólczynnik Romberga dla pola powierzchni zaznaczonego przez przemieszczajcy si rzut rodka nacisku stóp COP, w dwuwymiarowym ukladzie wspólrzdnych. · TR-EC R=5mm ­ procent czasu przebywania COP w okrgu o rednicy 5 mm ze rodkiem w punkcie 0. · LWAP-EC ­ Ilo wychyle COP w osi OY. · LWML-EC ­ ilo wychyle COP w osi OX. Nazewnictwo kierunków przemieszczenia rzutu rodka cikoci odnosi si do kartezjaskiego ukladu wspólrzdnych o parach osi prostopadlych. O OX jest osi odcitych, o OY osi rzdnych. Punkt O jest pocztkiem ukladu wspólrzdnych, jego wspólrzdne równe s O (0,0). · COP ­ center of foot pressure ­ rzut rodka nacisku stóp. Analiza statystyczna Zebrane dane zostaly zestawione w dwóch grupach i porównane ze sob. Rozklady zweryfikowano przy uyciu testu Shapiro-Wilka, który wykazal, e zebrane wyniki w wikszoci nie byly zgodne z rozkladem normalnym. Test jednorodnoci danych przeprowadzono za pomoc testu Levene'a. W zwizku z powyszym ustalono, e do dalszej analizy porównawczej wykorzystany zostanie nieparametryczny test U Manna-Whitneya. Wykazal on istnienie rónic pomidzy parametrami równowagi w grupie badanej i kontrolnej na poziomie istotnoci statystycznej p<0,05. Opracowane wyniki przedstawiono w postaci tabel, dolczono do nich równie statystyki opi- Tab. 1. Zestawienie otrzymanych wyników w grupie kobiet po amputacji piersi oraz w grupie kontrolnej. Tabela zawiera uzupelnienie informacji o badanych grupach w postaci statystyk opisowych Tab. 1. Summary of results among women after mastectomy and in the control group. The table contains additional information about the study groups in the form of descriptive statistics ZMIENNE (VARIABLES) GRUPA BADANA (TEST GRUP) GRUPA KONTROLNA (CONTROL GRUP) s 0,58 3,66 0,58 0,80 0,49 2,49 0,49 0,64 0,54 3,73 0,54 0,94 118,67 104,72 47,69 3,31 3,05 1,56 8,54 3,63 3,95 3,50 1,58 478,52 0,90 0,18 32,15 12,02 9,51 U MANNA-WHITNEYA TEST Z 3,38 6,59 3,38 -6,82 3,43 6,14 3,43 -6,38 2,99 5,45 2,99 -5,54 -2,04 -2,24 -0,04 1,35 0,26 3,02 -1,23 2,01 -2,02 -2,26 -0,05 1,28 -2,88 -2,69 -0,24 -2,81 -3,90 p 0,0007* 0,0000* 0,0007* 0,0000* 0,0006* 0,0000* 0,0006* 0,0000* 0,0028* 0,0000* 0,0028* 0,0000* 0,0411* 0,0251* 0,9669 0,1766 0,7978 0,0025* 0,2201 0,0447* 0,0432* 0,0240* 0,9568 0,2005 0,0040* 0,0072* 0,8105 0,0050* 0,0001* RQSP RQSA RQMV RQSPA RQSP-L RQSA-L RQMV-L RQSPA-L RQSP-P RQSA-P RQMV-P RQSPA-P SP-EC [mm] SPAP-EC [mm] SPML-EC [mm] MA-EC [mm] MAAP-EC [mm] MAML-EC [mm] MaxAP-EC [mm] MaxML-EC [mm] MV-EC [mm/s] MVAP-EC [mm/s] MVML-EC [mm/s] SA-EC [mm^2] SPSA-EC [1/dmm] MF-EC [Hz] TR-EC R=5mm [%] LWAP-EC LWML-EC 1,30 2,81 1,30 1,00 1,27 2,44 1,27 0,92 1,29 2,98 1,29 1,06 228,44 191,38 87,84 4,21 3,64 1,47 11,64 3,88 7,62 6,38 2,93 301,31 1,46 0,37 72,90 15,04 10,13 Me 1,08 1,57 1,08 0,71 1,08 1,66 1,08 0,74 1,13 1,41 1,13 0,75 181,00 151,00 73,00 3,15 2,70 0,90 9,35 3,10 6,05 5,00 2,45 146,50 1,34 0,34 84,45 14,00 9,00 1,04 0,73 1,04 2,39 1,03 0,84 1,03 2,43 1,06 0,81 1,06 1,99 243,10 212,22 81,94 3,04 2,75 0,83 11,11 3,17 8,11 7,08 2,73 191,64 1,73 0,45 82,97 19,56 14,78 Me 0,95 0,57 0,95 1,79 0,95 0,66 0,95 1,49 1,02 0,73 1,02 1,55 208,00 183,00 73,00 2,80 2,60 0,60 10,20 2,20 6,90 6,10 2,40 127,00 1,71 0,42 87,20 18,00 13,00 s 0,41 0,60 0,41 2,10 0,41 0,73 0,41 2,64 0,43 0,57 0,43 1,44 121,97 114,58 35,22 1,23 1,11 0,65 4,92 2,77 4,07 3,82 1,17 257,45 0,64 0,14 14,94 10,80 7,47 Wykres ramka-wsy: RQSP sowe z uwzgldnieniem redniej [ x ], odchylenia standardowego [s] oraz mediany [Me] (tabela 1). 1,5 1,4 Wyniki W wyniku przeprowadzonych analiz ustalono, e istotne statystyczne rónice wystpowaly w obrbie znacznej czci parametrów mierzonych dla oczu zamknitych oraz w przypadku wszystkich parametrów wspólczynnika Romberga. Istotne diagnostycznie rónice dotyczyly nastpujcych parametrów mierzonych podczas próby z oczami zamknitymi: dlugoci cieki COP (p=0,0411), dlugoci cieki COP mierzonej w kierunku przednio-tylnym (p=0,0251), redniego wychylenia COP (p=0,0025), maksymalnego wychylenia w osi OX (odnoszcego si do zakresu stabilnoci bocznej) (p=0,0447). Ponadto istotne statystycznie rónice wystpily pomidzy parametrami: redniej prdkoci poruszajcego si COP w 2D (p=0,0432) oraz w osi OY (p=0,0240). Porównanie otrzymanych wspólczynników Romberga (RQ) dla poszczególnych parametrów ujawnilo rónice statystyczne dla RQ dlugoci cieki COP, dla RQ pola powierzchni COP, dla RQ redniej prdkoci, dla RQ ilorazu pola powierzchni COP i dlugoci cieki COP. Obliczono równie wspólczynnik Romberga dla wybranych parametrów zlateralizowanych (lewej i prawej koczyny oddzielnie). Dla wszystkich parametrów okrelono rónice istotne statystycznie (tabela 1). Zebrane dane przedstawiono równie w postaci wykresów, ulatwiajc obserwacj prawidlowoci wystpujcych w obrbie obu grup. Prezentacja wszystkich wykresów bylaby bezcelowa, niemniej jednak zaznaczone zostanie istnienie rónic istotnych z punktu widzenia oceny równowagi w obrbie obu grup. W obrbie danego parametru zarówno w grupie badanej jak i kontrolnej wystpowal równomierny rozklad wartoci parametru. W grupie badanej skupienie danych bylo nisze, ni w grupie kontrolnej, a wic w grupie tej znajdowaly si osoby z wiksz oraz z mniejsz wydolnoci ukladu równowagi oraz korelacj zdolnoci równowanych z kontrol wzrokow. Wyniki wykazaly, e lepsza byla w grupie badanej kontrola równowagi, w porównaniu do grupy kontrolnej, jak równie mniejsza byla zaleno od kontroli wzrokowej (rycina 1). Zestawienie wartoci wspólczynnika Romberga dla pola powierzchni statokinezjogramu, dowodzi istnienia powyej przedstawionych zalenoci. Ponownie zauwaono wzrost wartoci dla grupy badanej z jednoczesnym zmniejszeniem skupienia danych, w porównaniu do grupy kontrolnej, która to osignla o wiele niszy wynik dowodzcy wikszej zalenoci kontroli systemu równowagi od narzdu wzroku (rycina 2). RQSP 1,3 1,2 1,1 1,0 0,9 Ryc. 1. Wspólczynnik Romberga dla parametru dlugoci cieki statokinezjogramu w grupie badanej i kontrolnej Fig. 1. Romberg ratio for the path length parameter in the study group and the control Wykres ramka-wsy: RQSA 4,0 3,5 3,0 2,5 RQSA 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 Ryc. 2. Wspólczynnik Romberga dla parametru pola powierzchni COP Fig. 2. Romberg ratio for the parameter COP area 1,5 Wykres ramka-wsy: RQMV 1,4 1,3 RQMV 1,2 1,1 1,0 0,9 Ryc. 3. Wspólczynnik Romberga dla redniej prdkoci COP Fig. 3. Romberg ratio for medium speed of the COP Zestawienie wartoci parametrów prdkociowych przemieszczania si rzutu rodka cikoci, ujawnilo wzrost tej prdkoci w próbie z oczami zamknitymi dla grupy kontrolnej (rycina 3). Analiza wartoci wspólczynników Romberga ilorazu dlugoci cieki i pola powierzchni zaznaczonego przez COP w próbie z oczami zamknitymi i otwartymi (rycina 4) wskazala na istnienie wikszej zalenoci od narzdu wzroku w grupie kontrolnej, ni w grupie badanej. Skupienie danych w obrbie grupy badanej bylo wiksze, ni w grupie kontrolnej. Rozklad wartoci byl symetryczny dla obu grup. Wykres ramka-wsy: RQSPA 3,0 2,8 2,6 2,4 2,2 2,0 1,8 1,6 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 Ryc. 4. Wspólczynnik Romberga dla ilorazu SP/SA Fig. 4. Romberg ratio for the quotient of SP/SA Dyskusja Z przeprowadzonych bada oceny równowagi statycznej kobiet po amputacji piersi (badania wlasne) wynika, e badana grupa cechowala si wiksz stabilnoci postawy i osignla lepsze wyniki ni grupa kontrolna. Podczas próby z oczami otwartymi, parametry wspólczynnika Romberga w obu grupach rónily si istotnie statystycznie. Zebrane dane podczas próby z oczami zamknitymi dotyczyly jako odpowiedzi ukladu równowagi w oparciu o czucie glbokie, proprioreceptory i bldnik. Interesujcy byl natomiast fakt, e grupa badana, miala mniejsz stabilno boczn. Wskazaly na to wysze wartoci parametrów redniego wychylenia COP w kierunku bocznym oraz zwikszona w tej grupie odleglo midzy dwoma najbardziej oddalonymi od siebie punktami w osi OX. Warto ilorazu dlugoci cieki COP oraz pola powierzchni byla mniejsza w przypadku grupy badanej, co potwierdzilo wczeniejsze obserwacje. Czstotliwo COP byla równie mniejsza w tej grupie. W grupie badanej odnotowano ponadto mniejsz liczb wychyle w kierunku przednio-tylnym i bocznym w porównaniu do grypy kontrolnej. Moglo to by zwizane ze zwikszonym napiciem miniowym, które towarzyszy kobietom po amputacji piersi [7]. Mniejsza w porównaniu do grupy kontrolnej byla prdko przemieszczania si rzutu rodka cikoci. Zwikszona prdko w pobliu granic stabilnoci zwikszala ryzyko upadku, poprzez wzrost zagroenia przekroczenia tej granicy, w zwizku z koniecznoci wzmoonej kontroli poruszania si COP w pobliu granicy [17]. Zaproponowane ujcie tematu bylo prób innego spojrzenia na kontrol równowagi. W przypadku kobiet po amputacji piersi bylo to ujcie nowe, dlatego te trudno odnie si do doniesie innych badaczy ujmujcych ten temat w podobnym wymiarze. Bazowa naley, zatem na doniesieniach okrelajcych ogólne prawidlowoci i zjawiska wystpujce przy ocenie kontroli równowagi. W najnowszych doniesieniach ustalono, e zastosowanie zewntrznych protez piersi wplynlo korzystnie na parametry chodu badanych [10]. W dostpnej literaturze nie znaleziono prac dotyczcych analizy zdolnoci koordynacyjnych kobiet po amputacji piersi [7].Wielu badaczy stwierdzilo, e w przypadku zaburze propriocepcji lub bldnikowych, narzd wzroku odgrywal wiksze znaczenie, przejmujc rol dostarczyciela informacji korekcyjnych [18-21]. Badana grupa cechowala si lepszymi wynikami w ocenie parametrów równowagi dla oczu zamknitych, z wyjtkiem parametrów mierzonych w kierunku bocznym. Przypuszcza naley, e w tym wypadku, kontrola wzrokowa w grupie po amputacji piersi, zabezpieczala przemieszczenie si COP w granicach stabilnoci bocznej, warunkujc zwikszon stabilno postawy. W przypadku oczu zamknitych grupa kontrolna cechowala si wiksz stabilnoci boczn, okrelan jako miernik wzrostu ryzyka upadku [22, 23]. Oznacza to moe równie, zmniejszon wraliwoci prioprioceptywn na bodce. Jednak dla badania równowagi statycznej w warunkach zaburzonego widzenia, z oczami zamknitymi, deficyty reakcji równowanych oznaczaj ubytki propriocepcji i/lub zaburzenia bldnikowe czy orodkowe [24, 25]. Analiza zmian wartoci parametru wspólczynnika Romberga wykazala wystpowanie wikszej wraliwoci na dzialanie bodców wzrokowych w grupie kontrolnej, ni w grupie badanej. Stanowily o tym wartoci parametrów wspólczynnika Romberga dla dlugoci cieki COP, pola powierzchni COP, redniej prdkoci przemieszczania si COP oraz ilorazu dlugoci cieki i pola powierzchni COP. Istotnie, jak przypuszczano, zalenoci te wystpowaly równie dla wartoci RQ lewej i prawej strony. Naukowcy opisali równie wzrost zalenoci jakoci reakcji równowanych od narzdu wzroku [21]. U kobiet po amputacji piersi, te zalenoci nie zmienialy si w sposób analogiczny do zmian u osób starszych. Oznaczalo to dobr kondycj ukladu równowagi, zwizan prawdopodobnie z treningiem, zmian aktywnoci RQSPA 4. Massion J. Postural Control Systems in Developmental Perspective. Neurosci Bio behav R 1998;22(4):465-72. 5. Czerniak U, Demuth A, et al. Body fat and quality of life in women treated for breast cancer. Studies In Physical Culture& Tourism 2012;19(1). 6. Nissen MJ, Shapiro A, Swenson KK. Changes in Weight and Body Composition in Women Receiving Chemotherapy for Breast Cancer. Clin Breast Cancer 2011;11(1):52-60. 7. Potthoff K, Schmidt ME, Wiskemann J, et al. Randomized controlled trial to evaluate the effects of progressive resistance training compared to progressive muscle relaxation in breast cancer patients undergoing adjuvant radiotherapy: the BEST study. BMC Cancer 2013;13(1):162. 8. Shamley D, Lascurain-Aguirrebeña I, Oskrochi R. Clinical anatomy of the shoulder after treatment for breast cancer. Clin. Anat. 2013:n/a. doi:10.1002/ca.22267. 9. Smitten K SB von. The impact of adjuvant radiotherapy and cytotoxic chemotherapy on the outcome of immediate breast reconstruction by tissue expansion after mastectomy for breast cancer. Eur J Surg Oncol 1992;18(2):119-23. 10. Hojan K, Manikowska F, Molinska-Glura M, et al. The Impact of an External Breast Prosthesis on the Gait Parameters of Women After Mastectomy. Cancer Nurs 2013:1. 11. Antoni MH, Lechner S, Diaz A, et al. Cognitive behavioral stress management effects on psychosocial and physiological adaptation in women undergoing treatment for breast cancer. Brain BehavImmun2009;23(5):580­91. 12. Manganiello A, Hoga LAK, Reberte LM, et al. Sexuality and quality of life of breast cancer patients post mastectomy. Eur J Oncology Nurs 2011;15(2):167-72. 13. Penman DT, Bloom JR, Fotopoulos S, et al. The Impact of Mastectomy on Self-Concept and Social Function. Women Health 1987;11(3-4):101-30. 14. Fung KW, Lau Y, Fielding R, Or A, Yip AWC. The impact of mastectomy, breast-conserving treatment and immediate breast reconstructions on the quality of life of Chinese women. ANZ J Surg 2001;71:202-6. 15. Genton L, Kyle UG, Balmer Majno S, et al. Body composition changes in breast cancer patients during curative radiation therapy. e-SPEN, Eur EJ Clin Nutr Metab 2006;1(1):2-8. 16. Lê T, Kapoula Z. Role of ocular convergence in the Romberg quotient. Gait Posture 2008;27(3):493-500. 17. Kuczyski M. Podstawy oceny równowagi ciala: czyli co, w jaki sposób i dlaczego powinnimy mierzy? Acta Bio -Optica et Informatica Medica 2012;4(18):243-9. 18. Redfern MS, Yardley L, Bronstein AM. Visual influences on balance. The Interface of Balance Disorders and Anxiety. The Interface of Balance Disorders and Anxiety 2001;15(1­2):81-94. 19. Pavlou M, Quinn C, Murray K, et al. The effect of repeated visual motion stimuli on visual dependence and postural control in normal subjects. Gait Posture 2011;33(1):113-8. 20. Simeonov P, Hsiao H, Hendricks S. Effectiveness of vertical visual reference for reducing postural instability on inclined and compliant surfaces at elevation. Appl Ergon 2009;40(3):353-61. 21. Poulain I, Giraudet G. Age-related changes of visual contribution in posture control. Gait Posture 2008;27(1):1-7. i trybu ycia kobiet po amputacji piersi [26, 27]. Zastanawiajce byly doniesienia o wplywie zwikszonej sztywnoci miniowej i ksztaltowaniu wzorców odzyskiwania równowagi u osób starszych. Wystpujca ubogo wzorców oraz zwikszone napicie miniowe u osób starszych, pozwalaj im efektywniej ­ dziki szybkoci wyboru ­ reagowa na zmiany poloenia COP, w trakcie stania swobodnego [28-31]. Prawdopodobnie przeniesienie napicia miniowego z tulowia wywolywalo podobny efekt, polepszajc wyniki równowagi statycznej. Logiczne zatem bylo przypuszczenie, e w ocenie równowagi dynamicznej, na niestabilnym podlou, kobiety po amputacji piersi osignlyby gorsze, wyniki anieli grupa kontrolna osób zdrowych [32]. W otrzymanych wynikach oceny równowagi statycznej mierzonej z zamknitymi oczami pojawily si wskaniki zwikszonego ryzyka upadku, zwizane ze zwikszon dlugoci wychwia w plaszczynie czolowej. Uzyskane wyniki s niejednoznacznie i wskazuj dalszy kierunek bada, które powinny zosta zrealizowane w celu okrelenia kondycji ukladu równowagi u kobiet po amputacji piersi, opierajcego si na dzialaniu proprioceptorów oraz ukladu przedsionkowego, z pominiciem nastawczych reakcji, korekcji z narzdu wzroku. Przeprowadzone badania s istotne ze wzgldu terapeutycznego. Na ich podstawie mona okreli konieczno ksztaltowania koordynacji i równowagi, skupiajc si na czuciu proprioceptywnym [33, 34]. Doskonalenie tych umiejtnoci, pozwoli zniwelowa ryzyko upadku zwikszajc stabilno boczn. Wnioski Równowaga kobiet po amputacji piersi cechowala si wiksz stabilnoci postawy i byla zalena od narzdu wzroku w mniejszym stopniu ni w grupie kontrolnej. U kobiet po amputacji piersi stwierdzono zwikszon dlugo wychwia w plaszczynie czolowej co jest wskanikiem zwikszonego ryzyka upadku. W programie usprawniania kobiet po amputacji piersi naley zawrze trening proprioceptywny z uwzgldnieniem wylczenia narzdu wzroku, dla poprawy jakoci reakcji równowanej i zwikszenia stabilnoci postawy w kierunku bocznym. Pimiennictwo 1. Winter DA. Human balance and posture control during standing and walking. Gait Posture 1995;3(4):193-214. 2. Janusz W. Blaszczyk. Stabilno posturalna w procesie starzenia. Ger Pol 2005;13(1):25-36. 3. Hyodo M, Saito M, Ushiba J, et al. Anticipatory postural adjustments contribute to age-related changes in compensatory steps associated with unilateral perturbations. Gait Posture 2012;36(3):625-30. 2009;30(5):793-807. 29. Maurer C. A New Interpretation of Spontaneous Sway Measures Based on a Simple Model of Human Postural Control. J Neurophysiol 2004;93(1):189-200. 30. Hijmans JM, Zijlstra W, Geertzen JH, et al. Foot and ankle compression improves joint position sense but not bipedal stance in older people. Gait Posture 2009;29(2):322-5. 31. Sturnieks LD, St George R, Lord RS. Balance disorders in the elderly. Clin Neurophysiol 2008;38(6):467­78. 32. Rosengren KS, Rajendran K, Contakos J, et al. Changing control strategies during standard assessment using computerized dynamic posturography with older women. Gait Posture 2007;25(2):215-21. 33. Holim I, Osdahl, M. A., Friis, A., Risberg, M. A., Myklebust, G., Steen, H. Effect of Neuromuscular Training on Proprioception, Balance, Muscle Strength, and Lower Limb Function in Female Team Handball Players. Clin J Sport Med 2004;14(2):88-94. 34. Gauchard GC, Jeandel C. Beneficial effect of proprioceptive physical activities on balance control in elderly human subjects. NeurosciLett1999;273(2):81-4. 22. Pavol MJ. Detecting and Understanding Differences in Postural Sway. Focus on "A New Interpretation of Spontaneous Sway Measures Based on a Simple Model of Human Postural Control". JNeurophysiol2004;93(1):20-1. 23. Blaszczyk JW, Michalski A. Ageing And Postural Stability. Studies in Physical Culture and Tourism 2006;13. 24. Cornilleau-Pérès V, Shabana N, Droulez J, et al. Measurement of the visual contribution to postural steadiness from the COP movement: methodology and reliability. Gait Posture 2005;22(2):96-106. 25. Lê T, Kapoula Z. Role of ocular convergence in the Romberg quotient. Gait Posture 2008;27(3):493­500. 26. Manganiello A, Hoga LAK, Reberte LM, et al. Sexuality and quality of life of breast cancer patients post mastectomy. E J Oncol Nurs 2011;15(2):167-72. 27. Santos S, Augusto C de, et al. Correlation of physical aptitude; functional capacity, corporal balance and quality of life (QoL) among elderly women submitted to a post-menopausal physical activities program. Arch Gerontol Geriat 2011;53(3):344-49. 28. Sullivan EV, Rose J, Rohlfing T, et al. Postural sway reduction in aging men and women: Relation to brain structure, cognitive status, and stabilizing factors. Neurobiol Aging

Journal

Advances in Rehabilitationde Gruyter

Published: Sep 1, 2013

References